Mahabharata · 19 verses
Read this chapter as a bookसोमक उवाच · somaka uvāca
ब्रह्मन्यद्यद्यथा कार्यं तत्तत्कुरु तथा तथापुत्रकामतया सर्वं करिष्यामि वचस्तव
brahmanyadyadyathā kāryaṃ tattatkuru tathā tathāputrakāmatayā sarvaṃ kariṣyāmi vacastava
लोमश उवाच · lomaśa uvāca
ततः स याजयामास सोमकं तेन जन्तुनामातरस्तु बलात्पुत्रमपाकर्षुः कृपान्विताः
tataḥ sa yājayāmāsa somakaṃ tena jantunāmātarastu balātputramapākarṣuḥ kṛpānvitāḥ
हा हताः स्मेति वाशन्त्यस्तीव्रशोकसमन्विताःतं मातरः प्रत्यकर्षन्गृहीत्वा दक्षिणे करेसव्ये पाणौ गृहीत्वा तु याजकोऽपि स्म कर्षति
hā hatāḥ smeti vāśantyastīvraśokasamanvitāḥtaṃ mātaraḥ pratyakarṣangṛhītvā dakṣiṇe karesavye pāṇau gṛhītvā tu yājako'pi sma karṣati
कुररीणामिवार्तानामपाकृष्य तु तं सुतम्विशस्य चैनं विधिना वपामस्य जुहाव सः
kurarīṇāmivārtānāmapākṛṣya tu taṃ sutamviśasya cainaṃ vidhinā vapāmasya juhāva saḥ
वपायां हूयमानायां गन्धमाघ्राय मातरःआर्ता निपेतुः सहसा पृथिव्यां कुरुनन्दनसर्वाश्च गर्भानलभंस्ततस्ताः पार्थिवाङ्गनाः
vapāyāṃ hūyamānāyāṃ gandhamāghrāya mātaraḥārtā nipetuḥ sahasā pṛthivyāṃ kurunandanasarvāśca garbhānalabhaṃstatastāḥ pārthivāṅganāḥ
ततो दशसु मासेषु सोमकस्य विशां पतेजज्ञे पुत्रशतं पूर्णं तासु सर्वासु भारत
tato daśasu māseṣu somakasya viśāṃ patejajñe putraśataṃ pūrṇaṃ tāsu sarvāsu bhārata
जन्तुर्ज्येष्ठः समभवज्जनित्र्यामेव भारतस तासामिष्ट एवासीन्न तथान्ये निजाः सुताः
janturjyeṣṭhaḥ samabhavajjanitryāmeva bhāratasa tāsāmiṣṭa evāsīnna tathānye nijāḥ sutāḥ
तच्च लक्षणमस्यासीत्सौवर्णं पार्श्व उत्तरेतस्मिन्पुत्रशते चाग्र्यः स बभूव गुणैर्युतः
tacca lakṣaṇamasyāsītsauvarṇaṃ pārśva uttaretasminputraśate cāgryaḥ sa babhūva guṇairyutaḥ
ततः स लोकमगमत्सोमकस्य गुरुः परम्अथ काले व्यतीते तु सोमकोऽप्यगमत्परम्
tataḥ sa lokamagamatsomakasya guruḥ paramatha kāle vyatīte tu somako'pyagamatparam
अथ तं नरके घोरे पच्यमानं ददर्श सःतमपृच्छत्किमर्थं त्वं नरके पच्यसे द्विज
atha taṃ narake ghore pacyamānaṃ dadarśa saḥtamapṛcchatkimarthaṃ tvaṃ narake pacyase dvija
तमब्रवीद्गुरुः सोऽथ पच्यमानोऽग्निना भृशम्त्वं मया याजितो राजंस्तस्येदं कर्मणः फलम्
tamabravīdguruḥ so'tha pacyamāno'gninā bhṛśamtvaṃ mayā yājito rājaṃstasyedaṃ karmaṇaḥ phalam
एतच्छ्रुत्वा स राजर्षिर्धर्मराजानमब्रवीत्अहमत्र प्रवेक्ष्यामि मुच्यतां मम याजकःमत्कृते हि महाभागः पच्यते नरकाग्निना
etacchrutvā sa rājarṣirdharmarājānamabravītahamatra pravekṣyāmi mucyatāṃ mama yājakaḥmatkṛte hi mahābhāgaḥ pacyate narakāgninā
धर्म उवाच · dharma uvāca
नान्यः कर्तुः फलं राजन्नुपभुङ्क्ते कदाचनइमानि तव दृश्यन्ते फलानि ददतां वर
nānyaḥ kartuḥ phalaṃ rājannupabhuṅkte kadācanaimāni tava dṛśyante phalāni dadatāṃ vara
सोमक उवाच · somaka uvāca
पुण्यान्न कामये लोकानृतेऽहं ब्रह्मवादिनम्इच्छाम्यहमनेनैव सह वस्तुं सुरालये
puṇyānna kāmaye lokānṛte'haṃ brahmavādinamicchāmyahamanenaiva saha vastuṃ surālaye
नरके वा धर्मराज कर्मणास्य समो ह्यहम्पुण्यापुण्यफलं देव सममस्त्वावयोरिदम्
narake vā dharmarāja karmaṇāsya samo hyahampuṇyāpuṇyaphalaṃ deva samamastvāvayoridam
धर्म उवाच · dharma uvāca
यद्येवमीप्सितं राजन्भुङ्क्ष्वास्य सहितः फलम्तुल्यकालं सहानेन पश्चात्प्राप्स्यसि सद्गतिम्
yadyevamīpsitaṃ rājanbhuṅkṣvāsya sahitaḥ phalamtulyakālaṃ sahānena paścātprāpsyasi sadgatim
लोमश उवाच · lomaśa uvāca
स चकार तथा सर्वं राजा राजीवलोचनःपुनश्च लेभे लोकान्स्वान्कर्मणा निर्जिताञ्शुभान्सह तेनैव विप्रेण गुरुणा स गुरुप्रियः
sa cakāra tathā sarvaṃ rājā rājīvalocanaḥpunaśca lebhe lokānsvānkarmaṇā nirjitāñśubhānsaha tenaiva vipreṇa guruṇā sa gurupriyaḥ
एष तस्याश्रमः पुण्यो य एषोऽग्रे विराजतेक्षान्त उष्यात्र षड्रात्रं प्राप्नोति सुगतिं नरः
eṣa tasyāśramaḥ puṇyo ya eṣo'gre virājatekṣānta uṣyātra ṣaḍrātraṃ prāpnoti sugatiṃ naraḥ
एतस्मिन्नपि राजेन्द्र वत्स्यामो विगतज्वराःषड्रात्रं नियतात्मानः सज्जीभव कुरूद्वह
etasminnapi rājendra vatsyāmo vigatajvarāḥṣaḍrātraṃ niyatātmānaḥ sajjībhava kurūdvaha