Parva.Adhyaya 3.152

भीम उवाच · bhīma uvāca

पाण्डवो भीमसेनोऽहं धर्मपुत्रादनन्तरःविशालां बदरीं प्राप्तो भ्रातृभिः सह राक्षसाः

pāṇḍavo bhīmaseno'haṃ dharmaputrādanantaraḥviśālāṃ badarīṃ prāpto bhrātṛbhiḥ saha rākṣasāḥ

अपश्यत्तत्र पाञ्चाली सौगन्धिकमनुत्तमम्अनिलोढमितो नूनं सा बहूनि परीप्सति

apaśyattatra pāñcālī saugandhikamanuttamamaniloḍhamito nūnaṃ sā bahūni parīpsati

तस्या मामनवद्याङ्ग्या धर्मपत्न्याः प्रिये स्थितम्पुष्पाहारमिह प्राप्तं निबोधत निशाचराः

tasyā māmanavadyāṅgyā dharmapatnyāḥ priye sthitampuṣpāhāramiha prāptaṃ nibodhata niśācarāḥ

राक्षसा ऊचुःआक्रीडोऽयं कुबेरस्य दयितः पुरुषर्षभनेह शक्यं मनुष्येण विहर्तुं मर्त्यधर्मिणा

rākṣasā ūcuḥākrīḍo'yaṃ kuberasya dayitaḥ puruṣarṣabhaneha śakyaṃ manuṣyeṇa vihartuṃ martyadharmiṇā

देवर्षयस्तथा यक्षा देवाश्चात्र वृकोदरआमन्त्र्य यक्षप्रवरं पिबन्ति विहरन्ति चगन्धर्वाप्सरसश्चैव विहरन्त्यत्र पाण्डव

devarṣayastathā yakṣā devāścātra vṛkodaraāmantrya yakṣapravaraṃ pibanti viharanti cagandharvāpsarasaścaiva viharantyatra pāṇḍava

अन्यायेनेह यः कश्चिदवमन्य धनेश्वरम्विहर्तुमिच्छेद्दुर्वृत्तः स विनश्येदसंशयम्

anyāyeneha yaḥ kaścidavamanya dhaneśvaramvihartumiccheddurvṛttaḥ sa vinaśyedasaṃśayam

तमनादृत्य पद्मानि जिहीर्षसि बलादितःधर्मराजस्य चात्मानं ब्रवीषि भ्रातरं कथम्

tamanādṛtya padmāni jihīrṣasi balāditaḥdharmarājasya cātmānaṃ bravīṣi bhrātaraṃ katham

भीम उवाच · bhīma uvāca

राक्षसास्तं न पश्यामि धनेश्वरमिहान्तिकेदृष्ट्वापि च महाराजं नाहं याचितुमुत्सहे

rākṣasāstaṃ na paśyāmi dhaneśvaramihāntikedṛṣṭvāpi ca mahārājaṃ nāhaṃ yācitumutsahe

न हि याचन्ति राजान एष धर्मः सनातनःन चाहं हातुमिच्छामि क्षात्रधर्मं कथंचन

na hi yācanti rājāna eṣa dharmaḥ sanātanaḥna cāhaṃ hātumicchāmi kṣātradharmaṃ kathaṃcana

इयं च नलिनी रम्या जाता पर्वतनिर्झरेनेयं भवनमासाद्य कुबेरस्य महात्मनः

iyaṃ ca nalinī ramyā jātā parvatanirjhareneyaṃ bhavanamāsādya kuberasya mahātmanaḥ

तुल्या हि सर्वभूतानामियं वैश्रवणस्य चएवंगतेषु द्रव्येषु कः कं याचितुमर्हति

tulyā hi sarvabhūtānāmiyaṃ vaiśravaṇasya caevaṃgateṣu dravyeṣu kaḥ kaṃ yācitumarhati

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्त्वा राक्षसान्सर्वान्भीमसेनो व्यगाहतततः स राक्षसैर्वाचा प्रतिषिद्धः प्रतापवान्मा मैवमिति सक्रोधैर्भर्त्सयद्भिः समन्ततः

ityuktvā rākṣasānsarvānbhīmaseno vyagāhatatataḥ sa rākṣasairvācā pratiṣiddhaḥ pratāpavānmā maivamiti sakrodhairbhartsayadbhiḥ samantataḥ

कदर्थीकृत्य तु स तान्राक्षसान्भीमविक्रमःव्यगाहत महातेजास्ते तं सर्वे न्यवारयन्

kadarthīkṛtya tu sa tānrākṣasānbhīmavikramaḥvyagāhata mahātejāste taṃ sarve nyavārayan

गृह्णीत बध्नीत निकृन्ततेमं; पचाम खादाम च भीमसेनम्क्रुद्धा ब्रुवन्तोऽनुययुर्द्रुतं ते; शस्त्राणि चोद्यम्य विवृत्तनेत्राः

gṛhṇīta badhnīta nikṛntatemaṃ; pacāma khādāma ca bhīmasenamkruddhā bruvanto'nuyayurdrutaṃ te; śastrāṇi codyamya vivṛttanetrāḥ

ततः स गुर्वीं यमदण्डकल्पां; महागदां काञ्चनपट्टनद्धाम्प्रगृह्य तानभ्यपतत्तरस्वी; ततोऽब्रवीत्तिष्ठत तिष्ठतेति

tataḥ sa gurvīṃ yamadaṇḍakalpāṃ; mahāgadāṃ kāñcanapaṭṭanaddhāmpragṛhya tānabhyapatattarasvī; tato'bravīttiṣṭhata tiṣṭhateti

ते तं तदा तोमरपट्टिशाद्यै;र्व्याविध्य शस्त्रैः सहसाभिपेतुःजिघांसवः क्रोधवशाः सुभीमा; भीमं समन्तात्परिवव्रुरुग्राः

te taṃ tadā tomarapaṭṭiśādyai;rvyāvidhya śastraiḥ sahasābhipetuḥjighāṃsavaḥ krodhavaśāḥ subhīmā; bhīmaṃ samantātparivavrurugrāḥ

वातेन कुन्त्यां बलवान्स जातः; शूरस्तरस्वी द्विषतां निहन्तासत्ये च धर्मे च रतः सदैव; पराक्रमे शत्रुभिरप्रधृष्यः

vātena kuntyāṃ balavānsa jātaḥ; śūrastarasvī dviṣatāṃ nihantāsatye ca dharme ca rataḥ sadaiva; parākrame śatrubhirapradhṛṣyaḥ

तेषां स मार्गान्विविधान्महात्मा; निहत्य शस्त्राणि च शात्रवाणाम्यथाप्रवीरान्निजघान वीरः; परःशतान्पुष्करिणीसमीपे

teṣāṃ sa mārgānvividhānmahātmā; nihatya śastrāṇi ca śātravāṇāmyathāpravīrānnijaghāna vīraḥ; paraḥśatānpuṣkariṇīsamīpe

ते तस्य वीर्यं च बलं च दृष्ट्वा; विद्याबलं बाहुबलं तथैवअशक्नुवन्तः सहिताः समन्ता;द्धतप्रवीराः सहसा निवृत्ताः

te tasya vīryaṃ ca balaṃ ca dṛṣṭvā; vidyābalaṃ bāhubalaṃ tathaivaaśaknuvantaḥ sahitāḥ samantā;ddhatapravīrāḥ sahasā nivṛttāḥ

विदीर्यमाणास्तत एव तूर्ण;माकाशमास्थाय विमूढसंज्ञाःकैलासशृङ्गाण्यभिदुद्रुवुस्ते; भीमार्दिताः क्रोधवशाः प्रभग्नाः

vidīryamāṇāstata eva tūrṇa;mākāśamāsthāya vimūḍhasaṃjñāḥkailāsaśṛṅgāṇyabhidudruvuste; bhīmārditāḥ krodhavaśāḥ prabhagnāḥ

स शक्रवद्दानवदैत्यसंघा;न्विक्रम्य जित्वा च रणेऽरिसंघान्विगाह्य तां पुष्करिणीं जितारिः; कामाय जग्राह ततोऽम्बुजानि

sa śakravaddānavadaityasaṃghā;nvikramya jitvā ca raṇe'risaṃghānvigāhya tāṃ puṣkariṇīṃ jitāriḥ; kāmāya jagrāha tato'mbujāni

ततः स पीत्वामृतकल्पमम्भो; भूयो बभूवोत्तमवीर्यतेजाःउत्पाट्य जग्राह ततोऽम्बुजानि; सौगन्धिकान्युत्तमगन्धवन्ति

tataḥ sa pītvāmṛtakalpamambho; bhūyo babhūvottamavīryatejāḥutpāṭya jagrāha tato'mbujāni; saugandhikānyuttamagandhavanti

ततस्तु ते क्रोधवशाः समेत्य; धनेश्वरं भीमबलप्रणुन्नाःभीमस्य वीर्यं च बलं च संख्ये; यथावदाचख्युरतीव दीनाः

tatastu te krodhavaśāḥ sametya; dhaneśvaraṃ bhīmabalapraṇunnāḥbhīmasya vīryaṃ ca balaṃ ca saṃkhye; yathāvadācakhyuratīva dīnāḥ

तेषां वचस्तत्तु निशम्य देवः; प्रहस्य रक्षांशि ततोऽभ्युवाचगृह्णातु भीमो जलजानि कामं; कृष्णानिमित्तं विदितं ममैतत्

teṣāṃ vacastattu niśamya devaḥ; prahasya rakṣāṃśi tato'bhyuvācagṛhṇātu bhīmo jalajāni kāmaṃ; kṛṣṇānimittaṃ viditaṃ mamaitat

ततोऽभ्यनुज्ञाय धनेश्वरं ते; जग्मुः कुरूणां प्रवरं विरोषाःभीमं च तस्यां ददृशुर्नलिन्यां; यथोपजोषं विहरन्तमेकम्

tato'bhyanujñāya dhaneśvaraṃ te; jagmuḥ kurūṇāṃ pravaraṃ viroṣāḥbhīmaṃ ca tasyāṃ dadṛśurnalinyāṃ; yathopajoṣaṃ viharantamekam