Parva.Adhyaya 3.218

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

उपविष्टं ततः स्कन्दं हिरण्यकवचस्रजम्हिरण्यचूडमुकुटं हिरण्याक्षं महाप्रभम्

upaviṣṭaṃ tataḥ skandaṃ hiraṇyakavacasrajamhiraṇyacūḍamukuṭaṃ hiraṇyākṣaṃ mahāprabham

लोहिताम्बरसंवीतं तीक्ष्णदंष्ट्रं मनोरमम्सर्वलक्षणसंपन्नं त्रैलोक्यस्यापि सुप्रियम्

lohitāmbarasaṃvītaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ manoramamsarvalakṣaṇasaṃpannaṃ trailokyasyāpi supriyam

ततस्तं वरदं शूरं युवानं मृष्टकुण्डलम्अभजत्पद्मरूपा श्रीः स्वयमेव शरीरिणी

tatastaṃ varadaṃ śūraṃ yuvānaṃ mṛṣṭakuṇḍalamabhajatpadmarūpā śrīḥ svayameva śarīriṇī

श्रिया जुष्टः पृथुयशाः स कुमारवरस्तदानिषण्णो दृश्यते भूतैः पौर्णमास्यां यथा शशी

śriyā juṣṭaḥ pṛthuyaśāḥ sa kumāravarastadāniṣaṇṇo dṛśyate bhūtaiḥ paurṇamāsyāṃ yathā śaśī

अपूजयन्महात्मानो ब्राह्मणास्तं महाबलम्इदमाहुस्तदा चैव स्कन्दं तत्र महर्षयः

apūjayanmahātmāno brāhmaṇāstaṃ mahābalamidamāhustadā caiva skandaṃ tatra maharṣayaḥ

हिरण्यवर्ण भद्रं ते लोकानां शंकरो भवत्वया षड्रात्रजातेन सर्वे लोका वशीकृताः

hiraṇyavarṇa bhadraṃ te lokānāṃ śaṃkaro bhavatvayā ṣaḍrātrajātena sarve lokā vaśīkṛtāḥ

अभयं च पुनर्दत्तं त्वयैवैषां सुरोत्तमतस्मादिन्द्रो भवानस्तु त्रैलोक्यस्याभयंकरः

abhayaṃ ca punardattaṃ tvayaivaiṣāṃ surottamatasmādindro bhavānastu trailokyasyābhayaṃkaraḥ

स्कन्द उवाच · skanda uvāca

किमिन्द्रः सर्वलोकानां करोतीह तपोधनाःकथं देवगणांश्चैव पाति नित्यं सुरेश्वरः

kimindraḥ sarvalokānāṃ karotīha tapodhanāḥkathaṃ devagaṇāṃścaiva pāti nityaṃ sureśvaraḥ

ऋषय ऊचुःइन्द्रो दिशति भूतानां बलं तेजः प्रजाः सुखम्तुष्टः प्रयच्छति तथा सर्वान्दायान्सुरेश्वरः

ṛṣaya ūcuḥindro diśati bhūtānāṃ balaṃ tejaḥ prajāḥ sukhamtuṣṭaḥ prayacchati tathā sarvāndāyānsureśvaraḥ

दुर्वृत्तानां संहरति वृत्तस्थानां प्रयच्छतिअनुशास्ति च भूतानि कार्येषु बलसूदनः

durvṛttānāṃ saṃharati vṛttasthānāṃ prayacchatianuśāsti ca bhūtāni kāryeṣu balasūdanaḥ

असूर्ये च भवेत्सूर्यस्तथाचन्द्रे च चन्द्रमाःभवत्यग्निश्च वायुश्च पृथिव्यापश्च कारणैः

asūrye ca bhavetsūryastathācandre ca candramāḥbhavatyagniśca vāyuśca pṛthivyāpaśca kāraṇaiḥ

एतदिन्द्रेण कर्तव्यमिन्द्रे हि विपुलं बलम्त्वं च वीर बलश्रेष्ठस्तस्मादिन्द्रो भवस्व नः

etadindreṇa kartavyamindre hi vipulaṃ balamtvaṃ ca vīra balaśreṣṭhastasmādindro bhavasva naḥ

शक्र उवाच · śakra uvāca

भवस्वेन्द्रो महाबाहो सर्वेषां नः सुखावहःअभिषिच्यस्व चैवाद्य प्राप्तरूपोऽसि सत्तम

bhavasvendro mahābāho sarveṣāṃ naḥ sukhāvahaḥabhiṣicyasva caivādya prāptarūpo'si sattama

स्कन्द उवाच · skanda uvāca

शाधि त्वमेव त्रैलोक्यमव्यग्रो विजये रतःअहं ते किंकरः शक्र न ममेन्द्रत्वमीप्सितम्

śādhi tvameva trailokyamavyagro vijaye rataḥahaṃ te kiṃkaraḥ śakra na mamendratvamīpsitam

शक्र उवाच · śakra uvāca

बलं तवाद्भुतं वीर त्वं देवानामरीञ्जहिअवज्ञास्यन्ति मां लोका वीर्येण तव विस्मिताः

balaṃ tavādbhutaṃ vīra tvaṃ devānāmarīñjahiavajñāsyanti māṃ lokā vīryeṇa tava vismitāḥ

इन्द्रत्वेऽपि स्थितं वीर बलहीनं पराजितम्आवयोश्च मिथो भेदे प्रयतिष्यन्त्यतन्द्रिताः

indratve'pi sthitaṃ vīra balahīnaṃ parājitamāvayośca mitho bhede prayatiṣyantyatandritāḥ

भेदिते च त्वयि विभो लोको द्वैधमुपेष्यतिद्विधाभूतेषु लोकेषु निश्चितेष्वावयोस्तथाविग्रहः संप्रवर्तेत भूतभेदान्महाबल

bhedite ca tvayi vibho loko dvaidhamupeṣyatidvidhābhūteṣu lokeṣu niściteṣvāvayostathāvigrahaḥ saṃpravarteta bhūtabhedānmahābala

तत्र त्वं मां रणे तात यथाश्रद्धं विजेष्यसितस्मादिन्द्रो भवानद्य भविता मा विचारय

tatra tvaṃ māṃ raṇe tāta yathāśraddhaṃ vijeṣyasitasmādindro bhavānadya bhavitā mā vicāraya

स्कन्द उवाच · skanda uvāca

त्वमेव राजा भद्रं ते त्रैलोक्यस्य ममैव चकरोमि किं च ते शक्र शासनं तद्ब्रवीहि मे

tvameva rājā bhadraṃ te trailokyasya mamaiva cakaromi kiṃ ca te śakra śāsanaṃ tadbravīhi me

शक्र उवाच · śakra uvāca

यदि सत्यमिदं वाक्यं निश्चयाद्भाषितं त्वयायदि वा शासनं स्कन्द कर्तुमिच्छसि मे शृणु

yadi satyamidaṃ vākyaṃ niścayādbhāṣitaṃ tvayāyadi vā śāsanaṃ skanda kartumicchasi me śṛṇu

अभिषिच्यस्व देवानां सेनापत्ये महाबलअहमिन्द्रो भविष्यामि तव वाक्यान्महाबल

abhiṣicyasva devānāṃ senāpatye mahābalaahamindro bhaviṣyāmi tava vākyānmahābala

स्कन्द उवाच · skanda uvāca

दानवानां विनाशाय देवानामर्थसिद्धयेगोब्राह्मणस्य त्राणार्थं सेनापत्येऽभिषिञ्च माम्

dānavānāṃ vināśāya devānāmarthasiddhayegobrāhmaṇasya trāṇārthaṃ senāpatye'bhiṣiñca mām

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

सोऽभिषिक्तो मघवता सर्वैर्देवगणैः सहअतीव शुशुभे तत्र पूज्यमानो महर्षिभिः

so'bhiṣikto maghavatā sarvairdevagaṇaiḥ sahaatīva śuśubhe tatra pūjyamāno maharṣibhiḥ

तस्य तत्काञ्चनं छत्रं ध्रियमाणं व्यरोचतयथैव सुसमिद्धस्य पावकस्यात्ममण्डलम्

tasya tatkāñcanaṃ chatraṃ dhriyamāṇaṃ vyarocatayathaiva susamiddhasya pāvakasyātmamaṇḍalam

विश्वकर्मकृता चास्य दिव्या माला हिरण्मयीआबद्धा त्रिपुरघ्नेन स्वयमेव यशस्विना

viśvakarmakṛtā cāsya divyā mālā hiraṇmayīābaddhā tripuraghnena svayameva yaśasvinā

आगम्य मनुजव्याघ्र सह देव्या परंतपअर्चयामास सुप्रीतो भगवान्गोवृषध्वजः

āgamya manujavyāghra saha devyā paraṃtapaarcayāmāsa suprīto bhagavāngovṛṣadhvajaḥ

रुद्रमग्निं द्विजाः प्राहू रुद्रसूनुस्ततस्तु सःरुद्रेण शुक्रमुत्सृष्टं तच्छ्वेतः पर्वतोऽभवत्पावकस्येन्द्रियं श्वेते कृत्तिकाभिः कृतं नगे

rudramagniṃ dvijāḥ prāhū rudrasūnustatastu saḥrudreṇa śukramutsṛṣṭaṃ tacchvetaḥ parvato'bhavatpāvakasyendriyaṃ śvete kṛttikābhiḥ kṛtaṃ nage

पूज्यमानं तु रुद्रेण दृष्ट्वा सर्वे दिवौकसःरुद्रसूनुं ततः प्राहुर्गुहं गुणवतां वरम्

pūjyamānaṃ tu rudreṇa dṛṣṭvā sarve divaukasaḥrudrasūnuṃ tataḥ prāhurguhaṃ guṇavatāṃ varam

अनुप्रविश्य रुद्रेण वह्निं जातो ह्ययं शिशुःतत्र जातस्ततः स्कन्दो रुद्रसूनुस्ततोऽभवत्

anupraviśya rudreṇa vahniṃ jāto hyayaṃ śiśuḥtatra jātastataḥ skando rudrasūnustato'bhavat

रुद्रस्य वह्नेः स्वाहायाः षण्णां स्त्रीणां च तेजसाजातः स्कन्दः सुरश्रेष्ठो रुद्रसूनुस्ततोऽभवत्

rudrasya vahneḥ svāhāyāḥ ṣaṇṇāṃ strīṇāṃ ca tejasājātaḥ skandaḥ suraśreṣṭho rudrasūnustato'bhavat

अरजे वाससी रक्ते वसानः पावकात्मजःभाति दीप्तवपुः श्रीमान्रक्ताभ्राभ्यामिवांशुमान्

araje vāsasī rakte vasānaḥ pāvakātmajaḥbhāti dīptavapuḥ śrīmānraktābhrābhyāmivāṃśumān

कुक्कुटश्चाग्निना दत्तस्तस्य केतुरलंकृतःरथे समुच्छ्रितो भाति कालाग्निरिव लोहितः

kukkuṭaścāgninā dattastasya keturalaṃkṛtaḥrathe samucchrito bhāti kālāgniriva lohitaḥ

विवेश कवचं चास्य शरीरं सहजं ततःयुध्यमानस्य देवस्य प्रादुर्भवति तत्सदा

viveśa kavacaṃ cāsya śarīraṃ sahajaṃ tataḥyudhyamānasya devasya prādurbhavati tatsadā

शक्तिर्वर्म बलं तेजः कान्तत्वं सत्यमक्षतिःब्रह्मण्यत्वमसंमोहो भक्तानां परिरक्षणम्

śaktirvarma balaṃ tejaḥ kāntatvaṃ satyamakṣatiḥbrahmaṇyatvamasaṃmoho bhaktānāṃ parirakṣaṇam

निकृन्तनं च शत्रूणां लोकानां चाभिरक्षणम्स्कन्देन सह जातानि सर्वाण्येव जनाधिप

nikṛntanaṃ ca śatrūṇāṃ lokānāṃ cābhirakṣaṇamskandena saha jātāni sarvāṇyeva janādhipa

एवं देवगणैः सर्वैः सोऽभिषिक्तः स्वलंकृतःबभौ प्रतीतः सुमनाः परिपूर्णेन्दुदर्शनः

evaṃ devagaṇaiḥ sarvaiḥ so'bhiṣiktaḥ svalaṃkṛtaḥbabhau pratītaḥ sumanāḥ paripūrṇendudarśanaḥ

इष्टैः स्वाध्यायघोषैश्च देवतूर्यरवैरपिदेवगन्धर्वगीतैश्च सर्वैरप्सरसां गणैः

iṣṭaiḥ svādhyāyaghoṣaiśca devatūryaravairapidevagandharvagītaiśca sarvairapsarasāṃ gaṇaiḥ

एतैश्चान्यैश्च विविधैर्हृष्टतुष्टैरलंकृतैःक्रीडन्निव तदा देवैरभिषिक्तः स पावकिः

etaiścānyaiśca vividhairhṛṣṭatuṣṭairalaṃkṛtaiḥkrīḍanniva tadā devairabhiṣiktaḥ sa pāvakiḥ

अभिषिक्तं महासेनमपश्यन्त दिवौकसःविनिहत्य तमः सूर्यं यथेहाभ्युदितं तथा

abhiṣiktaṃ mahāsenamapaśyanta divaukasaḥvinihatya tamaḥ sūryaṃ yathehābhyuditaṃ tathā

अथैनमभ्ययुः सर्वा देवसेनाः सहस्रशःअस्माकं त्वं पतिरिति ब्रुवाणाः सर्वतोदिशम्

athainamabhyayuḥ sarvā devasenāḥ sahasraśaḥasmākaṃ tvaṃ patiriti bruvāṇāḥ sarvatodiśam

ताः समासाद्य भगवान्सर्वभूतगणैर्वृतःअर्चितश्च स्तुतश्चैव सान्त्वयामास ता अपि

tāḥ samāsādya bhagavānsarvabhūtagaṇairvṛtaḥarcitaśca stutaścaiva sāntvayāmāsa tā api

शतक्रतुश्चाभिषिच्य स्कन्दं सेनापतिं तदासस्मार तां देवसेनां या सा तेन विमोक्षिता

śatakratuścābhiṣicya skandaṃ senāpatiṃ tadāsasmāra tāṃ devasenāṃ yā sā tena vimokṣitā

अयं तस्याः पतिर्नूनं विहितो ब्रह्मणा स्वयम्इति चिन्त्यानयामास देवसेनां स्वलंकृताम्

ayaṃ tasyāḥ patirnūnaṃ vihito brahmaṇā svayamiti cintyānayāmāsa devasenāṃ svalaṃkṛtām

स्कन्दं चोवाच बलभिदियं कन्या सुरोत्तमअजाते त्वयि निर्दिष्टा तव पत्नी स्वयंभुवा

skandaṃ covāca balabhidiyaṃ kanyā surottamaajāte tvayi nirdiṣṭā tava patnī svayaṃbhuvā

तस्मात्त्वमस्या विधिवत्पाणिं मन्त्रपुरस्कृतम्गृहाण दक्षिणं देव्याः पाणिना पद्मवर्चसम्

tasmāttvamasyā vidhivatpāṇiṃ mantrapuraskṛtamgṛhāṇa dakṣiṇaṃ devyāḥ pāṇinā padmavarcasam

एवमुक्तः स जग्राह तस्याः पाणिं यथाविधिबृहस्पतिर्मन्त्रविधिं जजाप च जुहाव च

evamuktaḥ sa jagrāha tasyāḥ pāṇiṃ yathāvidhibṛhaspatirmantravidhiṃ jajāpa ca juhāva ca

एवं स्कन्दस्य महिषीं देवसेनां विदुर्बुधाःषष्ठीं यां ब्राह्मणाः प्राहुर्लक्ष्मीमाशां सुखप्रदाम्सिनीवालीं कुहूं चैव सद्वृत्तिमपराजिताम्

evaṃ skandasya mahiṣīṃ devasenāṃ vidurbudhāḥṣaṣṭhīṃ yāṃ brāhmaṇāḥ prāhurlakṣmīmāśāṃ sukhapradāmsinīvālīṃ kuhūṃ caiva sadvṛttimaparājitām

यदा स्कन्दः पतिर्लब्धः शाश्वतो देवसेनयातदा तमाश्रयल्लक्ष्मीः स्वयं देवी शरीरिणी

yadā skandaḥ patirlabdhaḥ śāśvato devasenayātadā tamāśrayallakṣmīḥ svayaṃ devī śarīriṇī

श्रीजुष्टः पञ्चमीं स्कन्दस्तस्माच्छ्रीपञ्चमी स्मृताषष्ठ्यां कृतार्थोऽभूद्यस्मात्तस्मात्षष्ठी महातिथिः

śrījuṣṭaḥ pañcamīṃ skandastasmācchrīpañcamī smṛtāṣaṣṭhyāṃ kṛtārtho'bhūdyasmāttasmātṣaṣṭhī mahātithiḥ