Parva.Adhyaya 3.272

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

ततः श्रुत्वा हतं संख्ये कुम्भकर्णं सहानुगम्प्रहस्तं च महेष्वासं धूम्राक्षं चातितेजसम्

tataḥ śrutvā hataṃ saṃkhye kumbhakarṇaṃ sahānugamprahastaṃ ca maheṣvāsaṃ dhūmrākṣaṃ cātitejasam

पुत्रमिन्द्रजितं शूरं रावणः प्रत्यभाषतजहि रामममित्रघ्न सुग्रीवं च सलक्ष्मणम्

putramindrajitaṃ śūraṃ rāvaṇaḥ pratyabhāṣatajahi rāmamamitraghna sugrīvaṃ ca salakṣmaṇam

त्वया हि मम सत्पुत्र यशो दीप्तमुपार्जितम्जित्वा वज्रधरं संख्ये सहस्राक्षं शचीपतिम्

tvayā hi mama satputra yaśo dīptamupārjitamjitvā vajradharaṃ saṃkhye sahasrākṣaṃ śacīpatim

अन्तर्हितः प्रकाशो वा दिव्यैर्दत्तवरैः शरैःजहि शत्रूनमित्रघ्न मम शस्त्रभृतां वर

antarhitaḥ prakāśo vā divyairdattavaraiḥ śaraiḥjahi śatrūnamitraghna mama śastrabhṛtāṃ vara

रामलक्ष्मणसुग्रीवाः शरस्पर्शं न तेऽनघसमर्थाः प्रतिसंसोढुं कुतस्तदनुयायिनः

rāmalakṣmaṇasugrīvāḥ śarasparśaṃ na te'naghasamarthāḥ pratisaṃsoḍhuṃ kutastadanuyāyinaḥ

अकृता या प्रहस्तेन कुम्भकर्णेन चानघखरस्यापचितिः संख्ये तां गच्छस्व महाभुज

akṛtā yā prahastena kumbhakarṇena cānaghakharasyāpacitiḥ saṃkhye tāṃ gacchasva mahābhuja

त्वमद्य निशितैर्बाणैर्हत्वा शत्रून्ससैनिकान्प्रतिनन्दय मां पुत्र पुरा बद्ध्वेव वासवम्

tvamadya niśitairbāṇairhatvā śatrūnsasainikānpratinandaya māṃ putra purā baddhveva vāsavam

इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा रथमास्थाय दंशितःप्रययाविन्द्रजिद्राजंस्तूर्णमायोधनं प्रति

ityuktaḥ sa tathetyuktvā rathamāsthāya daṃśitaḥprayayāvindrajidrājaṃstūrṇamāyodhanaṃ prati

तत्र विश्राव्य विस्पष्टं नाम राक्षसपुंगवःआह्वयामास समरे लक्ष्मणं शुभलक्षणम्

tatra viśrāvya vispaṣṭaṃ nāma rākṣasapuṃgavaḥāhvayāmāsa samare lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam

तं लक्ष्मणोऽप्यभ्यधावत्प्रगृह्य सशरं धनुःत्रासयंस्तलघोषेण सिंहः क्षुद्रमृगं यथा

taṃ lakṣmaṇo'pyabhyadhāvatpragṛhya saśaraṃ dhanuḥtrāsayaṃstalaghoṣeṇa siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā

तयोः समभवद्युद्धं सुमहज्जयगृद्धिनोःदिव्यास्त्रविदुषोस्तीव्रमन्योन्यस्पर्धिनोस्तदा

tayoḥ samabhavadyuddhaṃ sumahajjayagṛddhinoḥdivyāstraviduṣostīvramanyonyaspardhinostadā

रावणिस्तु यदा नैनं विशेषयति सायकैःततो गुरुतरं यत्नमातिष्ठद्बलिनां वरः

rāvaṇistu yadā nainaṃ viśeṣayati sāyakaiḥtato gurutaraṃ yatnamātiṣṭhadbalināṃ varaḥ

तत एनं महावेगैरर्दयामास तोमरैःतानागतान्स चिच्छेद सौमित्रिर्निशितैः शरैःते निकृत्ताः शरैस्तीक्ष्णैर्न्यपतन्वसुधातले

tata enaṃ mahāvegairardayāmāsa tomaraiḥtānāgatānsa ciccheda saumitrirniśitaiḥ śaraiḥte nikṛttāḥ śaraistīkṣṇairnyapatanvasudhātale

तमङ्गदो वालिसुतः श्रीमानुद्यम्य पादपम्अभिद्रुत्य महावेगस्ताडयामास मूर्धनि

tamaṅgado vālisutaḥ śrīmānudyamya pādapamabhidrutya mahāvegastāḍayāmāsa mūrdhani

तस्येन्द्रजिदसंभ्रान्तः प्रासेनोरसि वीर्यवान्प्रहर्तुमैच्छत्तं चास्य प्रासं चिच्छेद लक्ष्मणः

tasyendrajidasaṃbhrāntaḥ prāsenorasi vīryavānprahartumaicchattaṃ cāsya prāsaṃ ciccheda lakṣmaṇaḥ

तमभ्याशगतं वीरमङ्गदं रावणात्मजःगदयाताडयत्सव्ये पार्श्वे वानरपुंगवम्

tamabhyāśagataṃ vīramaṅgadaṃ rāvaṇātmajaḥgadayātāḍayatsavye pārśve vānarapuṃgavam

तमचिन्त्य प्रहारं स बलवान्वालिनः सुतःससर्जेन्द्रजितः क्रोधाच्छालस्कन्धममित्रजित्

tamacintya prahāraṃ sa balavānvālinaḥ sutaḥsasarjendrajitaḥ krodhācchālaskandhamamitrajit

सोऽङ्गदेन रुषोत्सृष्टो वधायेन्द्रजितस्तरुःजघानेन्द्रजितः पार्थ रथं साश्वं ससारथिम्

so'ṅgadena ruṣotsṛṣṭo vadhāyendrajitastaruḥjaghānendrajitaḥ pārtha rathaṃ sāśvaṃ sasārathim

ततो हताश्वात्प्रस्कन्द्य रथात्स हतसारथिःतत्रैवान्तर्दधे राजन्मायया रावणात्मजः

tato hatāśvātpraskandya rathātsa hatasārathiḥtatraivāntardadhe rājanmāyayā rāvaṇātmajaḥ

अन्तर्हितं विदित्वा तं बहुमायं च राक्षसम्रामस्तं देशमागम्य तत्सैन्यं पर्यरक्षत

antarhitaṃ viditvā taṃ bahumāyaṃ ca rākṣasamrāmastaṃ deśamāgamya tatsainyaṃ paryarakṣata

स राममुद्दिश्य शरैस्ततो दत्तवरैस्तदाविव्याध सर्वगात्रेषु लक्ष्मणं च महारथम्

sa rāmamuddiśya śaraistato dattavaraistadāvivyādha sarvagātreṣu lakṣmaṇaṃ ca mahāratham

तमदृश्यं शरैः शूरौ माययान्तर्हितं तदायोधयामासतुरुभौ रावणिं रामलक्ष्मणौ

tamadṛśyaṃ śaraiḥ śūrau māyayāntarhitaṃ tadāyodhayāmāsaturubhau rāvaṇiṃ rāmalakṣmaṇau

स रुषा सर्वगात्रेषु तयोः पुरुषसिंहयोःव्यसृजत्सायकान्भूयः शतशोऽथ सहस्रशः

sa ruṣā sarvagātreṣu tayoḥ puruṣasiṃhayoḥvyasṛjatsāyakānbhūyaḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

तमदृश्यं विचिन्वन्तः सृजन्तमनिशं शरान्हरयो विविशुर्व्योम प्रगृह्य महतीः शिलाः

tamadṛśyaṃ vicinvantaḥ sṛjantamaniśaṃ śarānharayo viviśurvyoma pragṛhya mahatīḥ śilāḥ

तांश्च तौ चाप्यदृश्यः स शरैर्विव्याध राक्षसःस भृशं ताडयन्वीरो रावणिर्माययावृतः

tāṃśca tau cāpyadṛśyaḥ sa śarairvivyādha rākṣasaḥsa bhṛśaṃ tāḍayanvīro rāvaṇirmāyayāvṛtaḥ

तौ शरैराचितौ वीरौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौपेततुर्गगनाद्भूमिं सूर्याचन्द्रमसाविव

tau śarairācitau vīrau bhrātarau rāmalakṣmaṇaupetaturgaganādbhūmiṃ sūryācandramasāviva