Parva.Adhyaya 3.42

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्य संपश्यतस्त्वेव पिनाकी वृषभध्वजःजगामादर्शनं भानुर्लोकस्येवास्तमेयिवान्

tasya saṃpaśyatastveva pinākī vṛṣabhadhvajaḥjagāmādarśanaṃ bhānurlokasyevāstameyivān

ततोऽर्जुनः परं चक्रे विस्मयं परवीरहामया साक्षान्महादेवो दृष्ट इत्येव भारत

tato'rjunaḥ paraṃ cakre vismayaṃ paravīrahāmayā sākṣānmahādevo dṛṣṭa ityeva bhārata

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यन्मया त्र्यम्बको हरःपिनाकी वरदो रूपी दृष्टः स्पृष्टश्च पाणिना

dhanyo'smyanugṛhīto'smi yanmayā tryambako haraḥpinākī varado rūpī dṛṣṭaḥ spṛṣṭaśca pāṇinā

कृतार्थं चावगच्छामि परमात्मानमात्मनाशत्रूंश्च विजितान्सर्वान्निर्वृत्तं च प्रयोजनम्

kṛtārthaṃ cāvagacchāmi paramātmānamātmanāśatrūṃśca vijitānsarvānnirvṛttaṃ ca prayojanam

ततो वैडूर्यवर्णाभो भासयन्सर्वतो दिशःयादोगणवृतः श्रीमानाजगाम जलेश्वरः

tato vaiḍūryavarṇābho bhāsayansarvato diśaḥyādogaṇavṛtaḥ śrīmānājagāma jaleśvaraḥ

नागैर्नदैर्नदीभिश्च दैत्यैः साध्यैश्च दैवतैःवरुणो यादसां भर्ता वशी तं देशमागमत्

nāgairnadairnadībhiśca daityaiḥ sādhyaiśca daivataiḥvaruṇo yādasāṃ bhartā vaśī taṃ deśamāgamat

अथ जाम्बूनदवपुर्विमानेन महार्चिषाकुबेरः समनुप्राप्तो यक्षैरनुगतः प्रभुः

atha jāmbūnadavapurvimānena mahārciṣākuberaḥ samanuprāpto yakṣairanugataḥ prabhuḥ

विद्योतयन्निवाकाशमद्भुतोपमदर्शनःधनानामीश्वरः श्रीमानर्जुनं द्रष्टुमागतः

vidyotayannivākāśamadbhutopamadarśanaḥdhanānāmīśvaraḥ śrīmānarjunaṃ draṣṭumāgataḥ

तथा लोकान्तकृच्छ्रीमान्यमः साक्षात्प्रतापवान्मूर्त्यमूर्तिधरैः सार्धं पितृभिर्लोकभावनैः

tathā lokāntakṛcchrīmānyamaḥ sākṣātpratāpavānmūrtyamūrtidharaiḥ sārdhaṃ pitṛbhirlokabhāvanaiḥ

दण्डपाणिरचिन्त्यात्मा सर्वभूतविनाशकृत्वैवस्वतो धर्मराजो विमानेनावभासयन्

daṇḍapāṇiracintyātmā sarvabhūtavināśakṛtvaivasvato dharmarājo vimānenāvabhāsayan

त्रीँल्लोकान्गुह्यकांश्चैव गन्धर्वांश्च सपन्नगान्द्वितीय इव मार्तण्डो युगान्ते समुपस्थिते

trīm̐llokānguhyakāṃścaiva gandharvāṃśca sapannagāndvitīya iva mārtaṇḍo yugānte samupasthite

भानुमन्ति विचित्राणि शिखराणि महागिरेःसमास्थायार्जुनं तत्र ददृशुस्तपसान्वितम्

bhānumanti vicitrāṇi śikharāṇi mahāgireḥsamāsthāyārjunaṃ tatra dadṛśustapasānvitam

ततो मुहूर्ताद्भगवानैरावतशिरोगतःआजगाम सहेन्द्राण्या शक्रः सुरगणैर्वृतः

tato muhūrtādbhagavānairāvataśirogataḥājagāma sahendrāṇyā śakraḥ suragaṇairvṛtaḥ

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनिशुशुभे तारकाराजः सितमभ्रमिवास्थितः

pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhaniśuśubhe tārakārājaḥ sitamabhramivāsthitaḥ

संस्तूयमानो गन्धर्वैरृषिभिश्च तपोधनैःशृङ्गं गिरेः समासाद्य तस्थौ सूर्य इवोदितः

saṃstūyamāno gandharvairṛṣibhiśca tapodhanaiḥśṛṅgaṃ gireḥ samāsādya tasthau sūrya ivoditaḥ

अथ मेघस्वनो धीमान्व्याजहार शुभां गिरम्यमः परमधर्मज्ञो दक्षिणां दिशमास्थितः

atha meghasvano dhīmānvyājahāra śubhāṃ giramyamaḥ paramadharmajño dakṣiṇāṃ diśamāsthitaḥ

अर्जुनार्जुन पश्यास्माँल्लोकपालान्समागतान्दृष्टिं ते वितरामोऽद्य भवानर्हो हि दर्शनम्

arjunārjuna paśyāsmām̐llokapālānsamāgatāndṛṣṭiṃ te vitarāmo'dya bhavānarho hi darśanam

पूर्वर्षिरमितात्मा त्वं नरो नाम महाबलःनियोगाद्ब्रह्मणस्तात मर्त्यतां समुपागतःत्वं वासवसमुद्भूतो महावीर्यपराक्रमः

pūrvarṣiramitātmā tvaṃ naro nāma mahābalaḥniyogādbrahmaṇastāta martyatāṃ samupāgataḥtvaṃ vāsavasamudbhūto mahāvīryaparākramaḥ

क्षत्रं चाग्निसमस्पर्शं भारद्वाजेन रक्षितम्दानवाश्च महावीर्या ये मनुष्यत्वमागताःनिवातकवचाश्चैव संसाध्याः कुरुनन्दन

kṣatraṃ cāgnisamasparśaṃ bhāradvājena rakṣitamdānavāśca mahāvīryā ye manuṣyatvamāgatāḥnivātakavacāścaiva saṃsādhyāḥ kurunandana

पितुर्ममांशो देवस्य सर्वलोकप्रतापिनःकर्णः स सुमहावीर्यस्त्वया वध्यो धनंजय

piturmamāṃśo devasya sarvalokapratāpinaḥkarṇaḥ sa sumahāvīryastvayā vadhyo dhanaṃjaya

अंशाश्च क्षितिसंप्राप्ता देवगन्धर्वरक्षसाम्तया निपातिता युद्धे स्वकर्मफलनिर्जिताम्गतिं प्राप्स्यन्ति कौन्तेय यथास्वमरिकर्शन

aṃśāśca kṣitisaṃprāptā devagandharvarakṣasāmtayā nipātitā yuddhe svakarmaphalanirjitāmgatiṃ prāpsyanti kaunteya yathāsvamarikarśana

अक्षया तव कीर्तिश्च लोके स्थास्यति फल्गुनत्वया साक्षान्महादेवस्तोषितो हि महामृधेलघ्वी वसुमती चापि कर्तव्या विष्णुना सह

akṣayā tava kīrtiśca loke sthāsyati phalgunatvayā sākṣānmahādevastoṣito hi mahāmṛdhelaghvī vasumatī cāpi kartavyā viṣṇunā saha

गृहाणास्त्रं महाबाहो दण्डमप्रतिवारणम्अनेनास्त्रेण सुमहत्त्वं हि कर्म करिष्यसि

gṛhāṇāstraṃ mahābāho daṇḍamaprativāraṇamanenāstreṇa sumahattvaṃ hi karma kariṣyasi

प्रतिजग्राह तत्पार्थो विधिवत्कुरुनन्दनःसमन्त्रं सोपचारं च समोक्षं सनिवर्तनम्

pratijagrāha tatpārtho vidhivatkurunandanaḥsamantraṃ sopacāraṃ ca samokṣaṃ sanivartanam

ततो जलधरश्यामो वरुणो यादसां पतिःपश्चिमां दिशमास्थाय गिरमुच्चारयन्प्रभुः

tato jaladharaśyāmo varuṇo yādasāṃ patiḥpaścimāṃ diśamāsthāya giramuccārayanprabhuḥ

पार्थ क्षत्रियमुख्यस्त्वं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितःपश्य मां पृथुताम्राक्ष वरुणोऽस्मि जलेश्वरः

pārtha kṣatriyamukhyastvaṃ kṣatradharme vyavasthitaḥpaśya māṃ pṛthutāmrākṣa varuṇo'smi jaleśvaraḥ

मया समुद्यतान्पाशान्वारुणाननिवारणान्प्रतिगृह्णीष्व कौन्तेय सरहस्यनिवर्तनान्

mayā samudyatānpāśānvāruṇānanivāraṇānpratigṛhṇīṣva kaunteya sarahasyanivartanān

एभिस्तदा मया वीर संग्रामे तारकामयेदैतेयानां सहस्राणि संयतानि महात्मनाम्

ebhistadā mayā vīra saṃgrāme tārakāmayedaiteyānāṃ sahasrāṇi saṃyatāni mahātmanām

तस्मादिमान्महासत्त्व मत्प्रसादात्समुत्थितान्गृहाण न हि ते मुच्येदन्तकोऽप्याततायिनः

tasmādimānmahāsattva matprasādātsamutthitāngṛhāṇa na hi te mucyedantako'pyātatāyinaḥ

अनेन त्वं यदास्त्रेण संग्रामे विचरिष्यसितदा निःक्षत्रिया भूमिर्भविष्यति न संशयः

anena tvaṃ yadāstreṇa saṃgrāme vicariṣyasitadā niḥkṣatriyā bhūmirbhaviṣyati na saṃśayaḥ

ततः कैलासनिलयो धनाध्यक्षोऽभ्यभाषतदत्तेष्वस्त्रेषु दिव्येषु वरुणेन यमेन च

tataḥ kailāsanilayo dhanādhyakṣo'bhyabhāṣatadatteṣvastreṣu divyeṣu varuṇena yamena ca

सव्यसाचिन्महाबाहो पूर्वदेव सनातनसहास्माभिर्भवाञ्श्रान्तः पुराकल्पेषु नित्यशः

savyasācinmahābāho pūrvadeva sanātanasahāsmābhirbhavāñśrāntaḥ purākalpeṣu nityaśaḥ

मत्तोऽपि त्वं गृहाणास्त्रमन्तर्धानं प्रियं ममओजस्तेजोद्युतिहरं प्रस्वापनमरातिहन्

matto'pi tvaṃ gṛhāṇāstramantardhānaṃ priyaṃ mamaojastejodyutiharaṃ prasvāpanamarātihan

ततोऽर्जुनो महाबाहुर्विधिवत्कुरुनन्दनःकौबेरमपि जग्राह दिव्यमस्त्रं महाबलः

tato'rjuno mahābāhurvidhivatkurunandanaḥkauberamapi jagrāha divyamastraṃ mahābalaḥ

ततोऽब्रवीद्देवराजः पार्थमक्लिष्टकारिणम्सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा मेघदुन्दुभिनिस्वनः

tato'bravīddevarājaḥ pārthamakliṣṭakāriṇamsāntvayañślakṣṇayā vācā meghadundubhinisvanaḥ

कुन्तीमातर्महाबाहो त्वमीशानः पुरातनःपरां सिद्धिमनुप्राप्तः साक्षाद्देवगतिं गतः

kuntīmātarmahābāho tvamīśānaḥ purātanaḥparāṃ siddhimanuprāptaḥ sākṣāddevagatiṃ gataḥ

देवकार्यं हि सुमहत्त्वया कार्यमरिंदमआरोढव्यस्त्वया स्वर्गः सज्जीभव महाद्युते

devakāryaṃ hi sumahattvayā kāryamariṃdamaāroḍhavyastvayā svargaḥ sajjībhava mahādyute

रथो मातलिसंयुक्त आगन्ता त्वत्कृते महीम्तत्र तेऽहं प्रदास्यामि दिव्यान्यस्त्राणि कौरव

ratho mātalisaṃyukta āgantā tvatkṛte mahīmtatra te'haṃ pradāsyāmi divyānyastrāṇi kaurava

तान्दृष्ट्वा लोकपालांस्तु समेतान्गिरिमूर्धनिजगाम विस्मयं धीमान्कुन्तीपुत्रो धनंजयः

tāndṛṣṭvā lokapālāṃstu sametāngirimūrdhanijagāma vismayaṃ dhīmānkuntīputro dhanaṃjayaḥ

ततोऽर्जुनो महातेजा लोकपालान्समागतान्पूजयामास विधिवद्वाग्भिरद्भिः फलैरपि

tato'rjuno mahātejā lokapālānsamāgatānpūjayāmāsa vidhivadvāgbhiradbhiḥ phalairapi

ततः प्रतिययुर्देवाः प्रतिपूज्य धनंजयम्यथागतेन विबुधाः सर्वे काममनोजवाः

tataḥ pratiyayurdevāḥ pratipūjya dhanaṃjayamyathāgatena vibudhāḥ sarve kāmamanojavāḥ

ततोऽर्जुनो मुदं लेभे लब्धास्त्रः पुरुषर्षभःकृतार्थमिव चात्मानं स मेने पूर्णमानसः

tato'rjuno mudaṃ lebhe labdhāstraḥ puruṣarṣabhaḥkṛtārthamiva cātmānaṃ sa mene pūrṇamānasaḥ