Parva.Adhyaya 3.43

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

गतेषु लोकपालेषु पार्थः शत्रुनिबर्हणःचिन्तयामास राजेन्द्र देवराजरथागमम्

gateṣu lokapāleṣu pārthaḥ śatrunibarhaṇaḥcintayāmāsa rājendra devarājarathāgamam

ततश्चिन्तयमानस्य गुडाकेशस्य धीमतःरथो मातलिसंयुक्त आजगाम महाप्रभः

tataścintayamānasya guḍākeśasya dhīmataḥratho mātalisaṃyukta ājagāma mahāprabhaḥ

नभो वितिमिरं कुर्वञ्जलदान्पाटयन्निवदिशः संपूरयन्नादैर्महामेघरवोपमैः

nabho vitimiraṃ kurvañjaladānpāṭayannivadiśaḥ saṃpūrayannādairmahāmegharavopamaiḥ

असयः शक्तयो भीमा गदाश्चोग्रप्रदर्शनाःदिव्यप्रभावाः प्रासाश्च विद्युतश्च महाप्रभाः

asayaḥ śaktayo bhīmā gadāścograpradarśanāḥdivyaprabhāvāḥ prāsāśca vidyutaśca mahāprabhāḥ

तथैवाशनयस्तत्र चक्रयुक्ता हुडागुडाःवायुस्फोटाः सनिर्घाता बर्हिमेघनिभस्वनाः

tathaivāśanayastatra cakrayuktā huḍāguḍāḥvāyusphoṭāḥ sanirghātā barhimeghanibhasvanāḥ

तत्र नागा महाकाया ज्वलितास्याः सुदारुणाःसिताभ्रकूटप्रतिमाः संहताश्च यथोपलाः

tatra nāgā mahākāyā jvalitāsyāḥ sudāruṇāḥsitābhrakūṭapratimāḥ saṃhatāśca yathopalāḥ

दश वाजिसहस्राणि हरीणां वातरंहसाम्वहन्ति यं नेत्रमुषं दिव्यं मायामयं रथम्

daśa vājisahasrāṇi harīṇāṃ vātaraṃhasāmvahanti yaṃ netramuṣaṃ divyaṃ māyāmayaṃ ratham

तत्रापश्यन्महानीलं वैजयन्तं महाप्रभम्ध्वजमिन्दीवरश्यामं वंशं कनकभूषणम्

tatrāpaśyanmahānīlaṃ vaijayantaṃ mahāprabhamdhvajamindīvaraśyāmaṃ vaṃśaṃ kanakabhūṣaṇam

तस्मिन्रथे स्थितं सूतं तप्तहेमविभूषितम्दृष्ट्वा पार्थो महाबाहुर्देवमेवान्वतर्कयत्

tasminrathe sthitaṃ sūtaṃ taptahemavibhūṣitamdṛṣṭvā pārtho mahābāhurdevamevānvatarkayat

तथा तर्कयतस्तस्य फल्गुनस्याथ मातलिःसंनतः प्रश्रितो भूत्वा वाक्यमर्जुनमब्रवीत्

tathā tarkayatastasya phalgunasyātha mātaliḥsaṃnataḥ praśrito bhūtvā vākyamarjunamabravīt

भो भो शक्रात्मज श्रीमाञ्शक्रस्त्वां द्रष्टुमिच्छतिआरोहतु भवाञ्शीघ्रं रथमिन्द्रस्य संमतम्

bho bho śakrātmaja śrīmāñśakrastvāṃ draṣṭumicchatiārohatu bhavāñśīghraṃ rathamindrasya saṃmatam

आह माममरश्रेष्ठः पिता तव शतक्रतुःकुन्तीसुतमिह प्राप्तं पश्यन्तु त्रिदशालयाः

āha māmamaraśreṣṭhaḥ pitā tava śatakratuḥkuntīsutamiha prāptaṃ paśyantu tridaśālayāḥ

एष शक्रः परिवृतो देवैरृषिगणैस्तथागन्धर्वैरप्सरोभिश्च त्वां दिदृक्षुः प्रतीक्षते

eṣa śakraḥ parivṛto devairṛṣigaṇaistathāgandharvairapsarobhiśca tvāṃ didṛkṣuḥ pratīkṣate

अस्माल्लोकाद्देवलोकं पाकशासनशासनात्आरोह त्वं मया सार्धं लब्धास्त्रः पुनरेष्यसि

asmāllokāddevalokaṃ pākaśāsanaśāsanātāroha tvaṃ mayā sārdhaṃ labdhāstraḥ punareṣyasi

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

मातले गच्छ शीघ्रं त्वमारोहस्व रथोत्तमम्राजसूयाश्वमेधानां शतैरपि सुदुर्लभम्

mātale gaccha śīghraṃ tvamārohasva rathottamamrājasūyāśvamedhānāṃ śatairapi sudurlabham

पार्थिवैः सुमहाभागैर्यज्वभिर्भूरिदक्षिणैःदैवतैर्वा समारोढुं दानवैर्वा रथोत्तमम्

pārthivaiḥ sumahābhāgairyajvabhirbhūridakṣiṇaiḥdaivatairvā samāroḍhuṃ dānavairvā rathottamam

नातप्ततपसा शक्य एष दिव्यो महारथःद्रष्टुं वाप्यथ वा स्प्रष्टुमारोढुं कुत एव तु

nātaptatapasā śakya eṣa divyo mahārathaḥdraṣṭuṃ vāpyatha vā spraṣṭumāroḍhuṃ kuta eva tu

त्वयि प्रतिष्ठिते साधो रथस्थे स्थिरवाजिनिपश्चादहमथारोक्ष्ये सुकृती सत्पथं यथा

tvayi pratiṣṭhite sādho rathasthe sthiravājinipaścādahamathārokṣye sukṛtī satpathaṃ yathā

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मातलिः शक्रसारथिःआरुरोह रथं शीघ्रं हयान्येमे च रश्मिभिः

tasya tadvacanaṃ śrutvā mātaliḥ śakrasārathiḥāruroha rathaṃ śīghraṃ hayānyeme ca raśmibhiḥ

ततोऽर्जुनो हृष्टमना गङ्गायामाप्लुतः शुचिःजजाप जप्यं कौन्तेयो विधिवत्कुरुनन्दनः

tato'rjuno hṛṣṭamanā gaṅgāyāmāplutaḥ śuciḥjajāpa japyaṃ kaunteyo vidhivatkurunandanaḥ

ततः पितॄन्यथान्यायं तर्पयित्वा यथाविधिमन्दरं शैलराजं तमाप्रष्टुमुपचक्रमे

tataḥ pitṝnyathānyāyaṃ tarpayitvā yathāvidhimandaraṃ śailarājaṃ tamāpraṣṭumupacakrame

साधूनां धर्मशीलानां मुनीनां पुण्यकर्मणाम्त्वं सदा संश्रयः शैल स्वर्गमार्गाभिकाङ्क्षिणाम्

sādhūnāṃ dharmaśīlānāṃ munīnāṃ puṇyakarmaṇāmtvaṃ sadā saṃśrayaḥ śaila svargamārgābhikāṅkṣiṇām

त्वत्प्रसादात्सदा शैल ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशःस्वर्गं प्राप्ताश्चरन्ति स्म देवैः सह गतव्यथाः

tvatprasādātsadā śaila brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥsvargaṃ prāptāścaranti sma devaiḥ saha gatavyathāḥ

अद्रिराज महाशैल मुनिसंश्रय तीर्थवन्गच्छाम्यामन्त्रयामि त्वां सुखमस्म्युषितस्त्वयि

adrirāja mahāśaila munisaṃśraya tīrthavangacchāmyāmantrayāmi tvāṃ sukhamasmyuṣitastvayi

तव सानूनि कुञ्जाश्च नद्यः प्रस्रवणानि चतीर्थानि च सुपुण्यानि मया दृष्टान्यनेकशः

tava sānūni kuñjāśca nadyaḥ prasravaṇāni catīrthāni ca supuṇyāni mayā dṛṣṭānyanekaśaḥ

एवमुक्त्वार्जुनः शैलमामन्त्र्य परवीरहाआरुरोह रथं दिव्यं द्योतयन्निव भास्करः

evamuktvārjunaḥ śailamāmantrya paravīrahāāruroha rathaṃ divyaṃ dyotayanniva bhāskaraḥ

स तेनादित्यरूपेण दिव्येनाद्भुतकर्मणाऊर्ध्वमाचक्रमे धीमान्प्रहृष्टः कुरुनन्दनः

sa tenādityarūpeṇa divyenādbhutakarmaṇāūrdhvamācakrame dhīmānprahṛṣṭaḥ kurunandanaḥ

सोऽदर्शनपथं यात्वा मर्त्यानां भूमिचारिणाम्ददर्शाद्भुतरूपाणि विमानानि सहस्रशः

so'darśanapathaṃ yātvā martyānāṃ bhūmicāriṇāmdadarśādbhutarūpāṇi vimānāni sahasraśaḥ

न तत्र सूर्यः सोमो वा द्योतते न च पावकःस्वयैव प्रभया तत्र द्योतन्ते पुण्यलब्धया

na tatra sūryaḥ somo vā dyotate na ca pāvakaḥsvayaiva prabhayā tatra dyotante puṇyalabdhayā

तारारूपाणि यानीह दृश्यन्ते द्युतिमन्ति वैदीपवद्विप्रकृष्टत्वादणूनि सुमहान्त्यपि

tārārūpāṇi yānīha dṛśyante dyutimanti vaidīpavadviprakṛṣṭatvādaṇūni sumahāntyapi

तानि तत्र प्रभास्वन्ति रूपवन्ति च पाण्डवःददर्श स्वेषु धिष्ण्येषु दीप्तिमन्ति स्वयार्चिषा

tāni tatra prabhāsvanti rūpavanti ca pāṇḍavaḥdadarśa sveṣu dhiṣṇyeṣu dīptimanti svayārciṣā

तत्र राजर्षयः सिद्धा वीराश्च निहता युधितपसा च जितस्वर्गाः संपेतुः शतसंघशः

tatra rājarṣayaḥ siddhā vīrāśca nihatā yudhitapasā ca jitasvargāḥ saṃpetuḥ śatasaṃghaśaḥ

गन्धर्वाणां सहस्राणि सूर्यज्वलनतेजसाम्गुह्यकानामृषीणां च तथैवाप्सरसां गणाः

gandharvāṇāṃ sahasrāṇi sūryajvalanatejasāmguhyakānāmṛṣīṇāṃ ca tathaivāpsarasāṃ gaṇāḥ

लोकानात्मप्रभान्पश्यन्फल्गुनो विस्मयान्वितःपप्रच्छ मातलिं प्रीत्या स चाप्येनमुवाच ह

lokānātmaprabhānpaśyanphalguno vismayānvitaḥpapraccha mātaliṃ prītyā sa cāpyenamuvāca ha

एते सुकृतिनः पार्थ स्वेषु धिष्ण्येष्ववस्थिताःयान्दृष्टवानसि विभो तारारूपाणि भूतले

ete sukṛtinaḥ pārtha sveṣu dhiṣṇyeṣvavasthitāḥyāndṛṣṭavānasi vibho tārārūpāṇi bhūtale

ततोऽपश्यत्स्थितं द्वारि सितं वैजयिनं गजम्ऐरावतं चतुर्दन्तं कैलासमिव शृङ्गिणम्

tato'paśyatsthitaṃ dvāri sitaṃ vaijayinaṃ gajamairāvataṃ caturdantaṃ kailāsamiva śṛṅgiṇam

स सिद्धमार्गमाक्रम्य कुरुपाण्डवसत्तमःव्यरोचत यथा पूर्वं मान्धाता पार्थिवोत्तमः

sa siddhamārgamākramya kurupāṇḍavasattamaḥvyarocata yathā pūrvaṃ māndhātā pārthivottamaḥ

अतिचक्राम लोकान्स राज्ञां राजीवलोचनःततो ददर्श शक्रस्य पुरीं ताममरावतीम्

aticakrāma lokānsa rājñāṃ rājīvalocanaḥtato dadarśa śakrasya purīṃ tāmamarāvatīm