Parva.Adhyaya 3.66

सुदेव उवाच · sudeva uvāca

विदर्भराजो धर्मात्मा भीमो भीमपराक्रमःसुतेयं तस्य कल्याणी दमयन्तीति विश्रुता

vidarbharājo dharmātmā bhīmo bhīmaparākramaḥsuteyaṃ tasya kalyāṇī damayantīti viśrutā

राजा तु नैषधो नाम वीरसेनसुतो नलःभार्येयं तस्य कल्याणी पुण्यश्लोकस्य धीमतः

rājā tu naiṣadho nāma vīrasenasuto nalaḥbhāryeyaṃ tasya kalyāṇī puṇyaślokasya dhīmataḥ

स वै द्यूते जितो भ्रात्रा हृतराज्यो महीपतिःदमयन्त्या गतः सार्धं न प्रज्ञायत कर्हिचित्

sa vai dyūte jito bhrātrā hṛtarājyo mahīpatiḥdamayantyā gataḥ sārdhaṃ na prajñāyata karhicit

ते वयं दमयन्त्यर्थे चरामः पृथिवीमिमाम्सेयमासादिता बाला तव पुत्रनिवेशने

te vayaṃ damayantyarthe carāmaḥ pṛthivīmimāmseyamāsāditā bālā tava putraniveśane

अस्या रूपेण सदृशी मानुषी नेह विद्यतेअस्याश्चैव भ्रुवोर्मध्ये सहजः पिप्लुरुत्तमःश्यामायाः पद्मसंकाशो लक्षितोऽन्तर्हितो मया

asyā rūpeṇa sadṛśī mānuṣī neha vidyateasyāścaiva bhruvormadhye sahajaḥ pipluruttamaḥśyāmāyāḥ padmasaṃkāśo lakṣito'ntarhito mayā

मलेन संवृतो ह्यस्यास्तन्वभ्रेणेव चन्द्रमाःचिह्नभूतो विभूत्यर्थमयं धात्रा विनिर्मितः

malena saṃvṛto hyasyāstanvabhreṇeva candramāḥcihnabhūto vibhūtyarthamayaṃ dhātrā vinirmitaḥ

प्रतिपत्कलुषेवेन्दोर्लेखा नाति विराजतेन चास्या नश्यते रूपं वपुर्मलसमाचितम्असंस्कृतमपि व्यक्तं भाति काञ्चनसंनिभम्

pratipatkaluṣevendorlekhā nāti virājatena cāsyā naśyate rūpaṃ vapurmalasamācitamasaṃskṛtamapi vyaktaṃ bhāti kāñcanasaṃnibham

अनेन वपुषा बाला पिप्लुनानेन चैव हलक्षितेयं मया देवी पिहितोऽग्निरिवोष्मणा

anena vapuṣā bālā piplunānena caiva halakṣiteyaṃ mayā devī pihito'gnirivoṣmaṇā

बृहदश्व उवाच · bṛhadaśva uvāca

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सुदेवस्य विशां पतेसुनन्दा शोधयामास पिप्लुप्रच्छादनं मलम्

tacchrutvā vacanaṃ tasya sudevasya viśāṃ patesunandā śodhayāmāsa piplupracchādanaṃ malam

स मलेनापकृष्टेन पिप्लुस्तस्या व्यरोचतदमयन्त्यास्तदा व्यभ्रे नभसीव निशाकरः

sa malenāpakṛṣṭena piplustasyā vyarocatadamayantyāstadā vyabhre nabhasīva niśākaraḥ

पिप्लुं दृष्ट्वा सुनन्दा च राजमाता च भारतरुदन्त्यौ तां परिष्वज्य मुहूर्तमिव तस्थतुःउत्सृज्य बाष्पं शनकै राजमातेदमब्रवीत्

pipluṃ dṛṣṭvā sunandā ca rājamātā ca bhāratarudantyau tāṃ pariṣvajya muhūrtamiva tasthatuḥutsṛjya bāṣpaṃ śanakai rājamātedamabravīt

भगिन्या दुहिता मेऽसि पिप्लुनानेन सूचिताअहं च तव माता च राजन्यस्य महात्मनःसुते दशार्णाधिपतेः सुदाम्नश्चारुदर्शने

bhaginyā duhitā me'si piplunānena sūcitāahaṃ ca tava mātā ca rājanyasya mahātmanaḥsute daśārṇādhipateḥ sudāmnaścārudarśane

भीमस्य राज्ञः सा दत्ता वीरबाहोरहं पुनःत्वं तु जाता मया दृष्टा दशार्णेषु पितुर्गृहे

bhīmasya rājñaḥ sā dattā vīrabāhorahaṃ punaḥtvaṃ tu jātā mayā dṛṣṭā daśārṇeṣu piturgṛhe

यथैव ते पितुर्गेहं तथेदमपि भामिनियथैव हि ममैश्वर्यं दमयन्ति तथा तव

yathaiva te piturgehaṃ tathedamapi bhāminiyathaiva hi mamaiśvaryaṃ damayanti tathā tava

तां प्रहृष्टेन मनसा दमयन्ती विशां पतेअभिवाद्य मातुर्भगिनीमिदं वचनमब्रवीत्

tāṃ prahṛṣṭena manasā damayantī viśāṃ pateabhivādya māturbhaginīmidaṃ vacanamabravīt

अज्ञायमानापि सती सुखमस्म्युषितेह वैसर्वकामैः सुविहिता रक्ष्यमाणा सदा त्वया

ajñāyamānāpi satī sukhamasmyuṣiteha vaisarvakāmaiḥ suvihitā rakṣyamāṇā sadā tvayā

सुखात्सुखतरो वासो भविष्यति न संशयःचिरविप्रोषितां मातर्मामनुज्ञातुमर्हसि

sukhātsukhataro vāso bhaviṣyati na saṃśayaḥciraviproṣitāṃ mātarmāmanujñātumarhasi

दारकौ च हि मे नीतौ वसतस्तत्र बालकौपित्रा विहीनौ शोकार्तौ मया चैव कथं नु तौ

dārakau ca hi me nītau vasatastatra bālakaupitrā vihīnau śokārtau mayā caiva kathaṃ nu tau

यदि चापि प्रियं किंचिन्मयि कर्तुमिहेच्छसिविदर्भान्यातुमिच्छामि शीघ्रं मे यानमादिश

yadi cāpi priyaṃ kiṃcinmayi kartumihecchasividarbhānyātumicchāmi śīghraṃ me yānamādiśa

बाढमित्येव तामुक्त्वा हृष्टा मातृष्वसा नृपगुप्तां बलेन महता पुत्रस्यानुमते ततः

bāḍhamityeva tāmuktvā hṛṣṭā mātṛṣvasā nṛpaguptāṃ balena mahatā putrasyānumate tataḥ

प्रस्थापयद्राजमाता श्रीमता नरवाहिनायानेन भरतश्रेष्ठ स्वन्नपानपरिच्छदाम्

prasthāpayadrājamātā śrīmatā naravāhināyānena bharataśreṣṭha svannapānaparicchadām

ततः सा नचिरादेव विदर्भानगमच्छुभातां तु बन्धुजनः सर्वः प्रहृष्टः प्रत्यपूजयत्

tataḥ sā nacirādeva vidarbhānagamacchubhātāṃ tu bandhujanaḥ sarvaḥ prahṛṣṭaḥ pratyapūjayat

सर्वान्कुशलिनो दृष्ट्वा बान्धवान्दारकौ च तौमातरं पितरं चैव सर्वं चैव सखीजनम्

sarvānkuśalino dṛṣṭvā bāndhavāndārakau ca taumātaraṃ pitaraṃ caiva sarvaṃ caiva sakhījanam

देवताः पूजयामास ब्राह्मणांश्च यशस्विनीविधिना परेण कल्याणी दमयन्ती विशां पते

devatāḥ pūjayāmāsa brāhmaṇāṃśca yaśasvinīvidhinā pareṇa kalyāṇī damayantī viśāṃ pate

अतर्पयत्सुदेवं च गोसहस्रेण पार्थिवःप्रीतो दृष्ट्वैव तनयां ग्रामेण द्रविणेन च

atarpayatsudevaṃ ca gosahasreṇa pārthivaḥprīto dṛṣṭvaiva tanayāṃ grāmeṇa draviṇena ca

सा व्युष्टा रजनीं तत्र पितुर्वेश्मनि भामिनीविश्रान्ता मातरं राजन्निदं वचनमब्रवीत्

sā vyuṣṭā rajanīṃ tatra piturveśmani bhāminīviśrāntā mātaraṃ rājannidaṃ vacanamabravīt