Parva.Adhyaya 3.67

दमयन्त्युवाचमां चेदिच्छसि जीवन्तीं मातः सत्यं ब्रवीमि तेनरवीरस्य वै तस्य नलस्यानयने यत

damayantyuvācamāṃ cedicchasi jīvantīṃ mātaḥ satyaṃ bravīmi tenaravīrasya vai tasya nalasyānayane yata

बृहदश्व उवाच · bṛhadaśva uvāca

दमयन्त्या तथोक्ता तु सा देवी भृशदुःखिताबाष्पेण पिहिता राजन्नोत्तरं किंचिदब्रवीत्

damayantyā tathoktā tu sā devī bhṛśaduḥkhitābāṣpeṇa pihitā rājannottaraṃ kiṃcidabravīt

तदवस्थां तु तां दृष्ट्वा सर्वमन्तःपुरं तदाहाहाभूतमतीवासीद्भृशं च प्ररुरोद ह

tadavasthāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā sarvamantaḥpuraṃ tadāhāhābhūtamatīvāsīdbhṛśaṃ ca praruroda ha

ततो भीमं महाराज भार्या वचनमब्रवीत्दमयन्ती तव सुता भर्तारमनुशोचति

tato bhīmaṃ mahārāja bhāryā vacanamabravītdamayantī tava sutā bhartāramanuśocati

अपकृष्य च लज्जां मां स्वयमुक्तवती नृपप्रयतन्तु तव प्रेष्याः पुण्यश्लोकस्य दर्शने

apakṛṣya ca lajjāṃ māṃ svayamuktavatī nṛpaprayatantu tava preṣyāḥ puṇyaślokasya darśane

तया प्रचोदितो राजा ब्राह्मणान्वशवर्तिनःप्रास्थापयद्दिशः सर्वा यतध्वं नलदर्शने

tayā pracodito rājā brāhmaṇānvaśavartinaḥprāsthāpayaddiśaḥ sarvā yatadhvaṃ naladarśane

ततो विदर्भाधिपतेर्नियोगाद्ब्राह्मणर्षभाःदमयन्तीमथो दृष्ट्वा प्रस्थिताः स्मेत्यथाब्रुवन्

tato vidarbhādhipaterniyogādbrāhmaṇarṣabhāḥdamayantīmatho dṛṣṭvā prasthitāḥ smetyathābruvan

अथ तानब्रवीद्भैमी सर्वराष्ट्रेष्विदं वचःब्रुवध्वं जनसंसत्सु तत्र तत्र पुनः पुनः

atha tānabravīdbhaimī sarvarāṣṭreṣvidaṃ vacaḥbruvadhvaṃ janasaṃsatsu tatra tatra punaḥ punaḥ

क्व नु त्वं कितव छित्त्वा वस्त्रार्धं प्रस्थितो ममउत्सृज्य विपिने सुप्तामनुरक्तां प्रियां प्रिय

kva nu tvaṃ kitava chittvā vastrārdhaṃ prasthito mamautsṛjya vipine suptāmanuraktāṃ priyāṃ priya

सा वै यथा समादिष्टा तत्रास्ते त्वत्प्रतीक्षिणीदह्यमाना भृशं बाला वस्त्रार्धेनाभिसंवृता

sā vai yathā samādiṣṭā tatrāste tvatpratīkṣiṇīdahyamānā bhṛśaṃ bālā vastrārdhenābhisaṃvṛtā

तस्या रुदन्त्याः सततं तेन शोकेन पार्थिवप्रसादं कुरु वै वीर प्रतिवाक्यं ददस्व च

tasyā rudantyāḥ satataṃ tena śokena pārthivaprasādaṃ kuru vai vīra prativākyaṃ dadasva ca

एतदन्यच्च वक्तव्यं कृपां कुर्याद्यथा मयिवायुना धूयमानो हि वनं दहति पावकः

etadanyacca vaktavyaṃ kṛpāṃ kuryādyathā mayivāyunā dhūyamāno hi vanaṃ dahati pāvakaḥ

भर्तव्या रक्षणीया च पत्नी हि पतिना सदातन्नष्टमुभयं कस्माद्धर्मज्ञस्य सतस्तव

bhartavyā rakṣaṇīyā ca patnī hi patinā sadātannaṣṭamubhayaṃ kasmāddharmajñasya satastava

ख्यातः प्राज्ञः कुलीनश्च सानुक्रोशश्च त्वं सदासंवृत्तो निरनुक्रोशः शङ्के मद्भाग्यसंक्षयात्

khyātaḥ prājñaḥ kulīnaśca sānukrośaśca tvaṃ sadāsaṃvṛtto niranukrośaḥ śaṅke madbhāgyasaṃkṣayāt

स कुरुष्व महेष्वास दयां मयि नरर्षभआनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव हि मे श्रुतम्

sa kuruṣva maheṣvāsa dayāṃ mayi nararṣabhaānṛśaṃsyaṃ paro dharmastvatta eva hi me śrutam

एवं ब्रुवाणान्यदि वः प्रतिब्रूयाद्धि कश्चनस नरः सर्वथा ज्ञेयः कश्चासौ क्व च वर्तते

evaṃ bruvāṇānyadi vaḥ pratibrūyāddhi kaścanasa naraḥ sarvathā jñeyaḥ kaścāsau kva ca vartate

यच्च वो वचनं श्रुत्वा ब्रूयात्प्रतिवचो नरःतदादाय वचः क्षिप्रं ममावेद्यं द्विजोत्तमाः

yacca vo vacanaṃ śrutvā brūyātprativaco naraḥtadādāya vacaḥ kṣipraṃ mamāvedyaṃ dvijottamāḥ

यथा च वो न जानीयाच्चरतो भीमशासनात्पुनरागमनं चैव तथा कार्यमतन्द्रितैः

yathā ca vo na jānīyāccarato bhīmaśāsanātpunarāgamanaṃ caiva tathā kāryamatandritaiḥ

यदि वासौ समृद्धः स्याद्यदि वाप्यधनो भवेत्यदि वाप्यर्थकामः स्याज्ज्ञेयमस्य चिकीर्षितम्

yadi vāsau samṛddhaḥ syādyadi vāpyadhano bhavetyadi vāpyarthakāmaḥ syājjñeyamasya cikīrṣitam

एवमुक्तास्त्वगच्छंस्ते ब्राह्मणाः सर्वतोदिशम्नलं मृगयितुं राजंस्तथा व्यसनिनं तदा

evamuktāstvagacchaṃste brāhmaṇāḥ sarvatodiśamnalaṃ mṛgayituṃ rājaṃstathā vyasaninaṃ tadā

ते पुराणि सराष्ट्राणि ग्रामान्घोषांस्तथाश्रमान्अन्वेषन्तो नलं राजन्नाधिजग्मुर्द्विजातयः

te purāṇi sarāṣṭrāṇi grāmānghoṣāṃstathāśramānanveṣanto nalaṃ rājannādhijagmurdvijātayaḥ

तच्च वाक्यं तथा सर्वे तत्र तत्र विशां पतेश्रावयां चक्रिरे विप्रा दमयन्त्या यथेरितम्

tacca vākyaṃ tathā sarve tatra tatra viśāṃ pateśrāvayāṃ cakrire viprā damayantyā yatheritam