Parva.Adhyaya 3.68

बृहदश्व उवाच · bṛhadaśva uvāca

अथ दीर्घस्य कालस्य पर्णादो नाम वै द्विजःप्रत्येत्य नगरं भैमीमिदं वचनमब्रवीत्

atha dīrghasya kālasya parṇādo nāma vai dvijaḥpratyetya nagaraṃ bhaimīmidaṃ vacanamabravīt

नैषधं मृगयानेन दमयन्ति दिवानिशम्अयोध्यां नगरीं गत्वा भाङ्गस्वरिरुपस्थितः

naiṣadhaṃ mṛgayānena damayanti divāniśamayodhyāṃ nagarīṃ gatvā bhāṅgasvarirupasthitaḥ

श्रावितश्च मया वाक्यं त्वदीयं स महाजनेऋतुपर्णो महाभागो यथोक्तं वरवर्णिनि

śrāvitaśca mayā vākyaṃ tvadīyaṃ sa mahājaneṛtuparṇo mahābhāgo yathoktaṃ varavarṇini

तच्छ्रुत्वा नाब्रवीत्किंचिदृतुपर्णो नराधिपःन च पारिषदः कश्चिद्भाष्यमाणो मयासकृत्

tacchrutvā nābravītkiṃcidṛtuparṇo narādhipaḥna ca pāriṣadaḥ kaścidbhāṣyamāṇo mayāsakṛt

अनुज्ञातं तु मां राज्ञा विजने कश्चिदब्रवीत्ऋतुपर्णस्य पुरुषो बाहुको नाम नामतः

anujñātaṃ tu māṃ rājñā vijane kaścidabravītṛtuparṇasya puruṣo bāhuko nāma nāmataḥ

सूतस्तस्य नरेन्द्रस्य विरूपो ह्रस्वबाहुकःशीघ्रयाने सुकुशलो मृष्टकर्ता च भोजने

sūtastasya narendrasya virūpo hrasvabāhukaḥśīghrayāne sukuśalo mṛṣṭakartā ca bhojane

स विनिःश्वस्य बहुशो रुदित्वा च मुहुर्मुहुःकुशलं चैव मां पृष्ट्वा पश्चादिदमभाषत

sa viniḥśvasya bahuśo ruditvā ca muhurmuhuḥkuśalaṃ caiva māṃ pṛṣṭvā paścādidamabhāṣata

वैषम्यमपि संप्राप्ता गोपायन्ति कुलस्त्रियःआत्मानमात्मना सत्यो जितस्वर्गा न संशयःरहिता भर्तृभिश्चैव न क्रुध्यन्ति कदाचन

vaiṣamyamapi saṃprāptā gopāyanti kulastriyaḥātmānamātmanā satyo jitasvargā na saṃśayaḥrahitā bhartṛbhiścaiva na krudhyanti kadācana

विषमस्थेन मूढेन परिभ्रष्टसुखेन चयत्सा तेन परित्यक्ता तत्र न क्रोद्धुमर्हति

viṣamasthena mūḍhena paribhraṣṭasukhena cayatsā tena parityaktā tatra na kroddhumarhati

प्राणयात्रां परिप्रेप्सोः शकुनैर्हृतवाससःआधिभिर्दह्यमानस्य श्यामा न क्रोद्धुमर्हति

prāṇayātrāṃ pariprepsoḥ śakunairhṛtavāsasaḥādhibhirdahyamānasya śyāmā na kroddhumarhati

सत्कृतासत्कृता वापि पतिं दृष्ट्वा तथागतम्भ्रष्टराज्यं श्रिया हीनं श्यामा न क्रोद्धुमर्हति

satkṛtāsatkṛtā vāpi patiṃ dṛṣṭvā tathāgatambhraṣṭarājyaṃ śriyā hīnaṃ śyāmā na kroddhumarhati

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा त्वरितोऽहमिहागतःश्रुत्वा प्रमाणं भवती राज्ञश्चैव निवेदय

tasya tadvacanaṃ śrutvā tvarito'hamihāgataḥśrutvā pramāṇaṃ bhavatī rājñaścaiva nivedaya

एतच्छ्रुत्वाश्रुपूर्णाक्षी पर्णादस्य विशां पतेदमयन्ती रहोऽभ्येत्य मातरं प्रत्यभाषत

etacchrutvāśrupūrṇākṣī parṇādasya viśāṃ patedamayantī raho'bhyetya mātaraṃ pratyabhāṣata

अयमर्थो न संवेद्यो भीमे मातः कथंचनत्वत्संनिधौ समादेक्ष्ये सुदेवं द्विजसत्तमम्

ayamartho na saṃvedyo bhīme mātaḥ kathaṃcanatvatsaṃnidhau samādekṣye sudevaṃ dvijasattamam

यथा न नृपतिर्भीमः प्रतिपद्येत मे मतम्तथा त्वया प्रयत्तव्यं मम चेत्प्रियमिच्छसि

yathā na nṛpatirbhīmaḥ pratipadyeta me matamtathā tvayā prayattavyaṃ mama cetpriyamicchasi

यथा चाहं समानीता सुदेवेनाशु बान्धवान्तेनैव मङ्गलेनाशु सुदेवो यातु माचिरम्समानेतुं नलं मातरयोध्यां नगरीमितः

yathā cāhaṃ samānītā sudevenāśu bāndhavāntenaiva maṅgalenāśu sudevo yātu māciramsamānetuṃ nalaṃ mātarayodhyāṃ nagarīmitaḥ

विश्रान्तं च ततः पश्चात्पर्णादं द्विजसत्तमम्अर्चयामास वैदर्भी धनेनातीव भामिनी

viśrāntaṃ ca tataḥ paścātparṇādaṃ dvijasattamamarcayāmāsa vaidarbhī dhanenātīva bhāminī

नले चेहागते विप्र भूयो दास्यामि ते वसुत्वया हि मे बहु कृतं यथा नान्यः करिष्यतियद्भर्त्राहं समेष्यामि शीघ्रमेव द्विजोत्तम

nale cehāgate vipra bhūyo dāsyāmi te vasutvayā hi me bahu kṛtaṃ yathā nānyaḥ kariṣyatiyadbhartrāhaṃ sameṣyāmi śīghrameva dvijottama

एवमुक्तोऽर्चयित्वा तामाशीर्वादैः सुमङ्गलैःगृहानुपययौ चापि कृतार्थः स महामनाः

evamukto'rcayitvā tāmāśīrvādaiḥ sumaṅgalaiḥgṛhānupayayau cāpi kṛtārthaḥ sa mahāmanāḥ

ततश्चानाय्य तं विप्रं दमयन्ती युधिष्ठिरअब्रवीत्संनिधौ मातुर्दुःखशोकसमन्विता

tataścānāyya taṃ vipraṃ damayantī yudhiṣṭhiraabravītsaṃnidhau māturduḥkhaśokasamanvitā

गत्वा सुदेव नगरीमयोध्यावासिनं नृपम्ऋतुपर्णं वचो ब्रूहि पतिमन्यं चिकीर्षतीआस्थास्यति पुनर्भैमी दमयन्ती स्वयंवरम्

gatvā sudeva nagarīmayodhyāvāsinaṃ nṛpamṛtuparṇaṃ vaco brūhi patimanyaṃ cikīrṣatīāsthāsyati punarbhaimī damayantī svayaṃvaram

तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशःयथा च गणितः कालः श्वोभूते स भविष्यति

tatra gacchanti rājāno rājaputrāśca sarvaśaḥyathā ca gaṇitaḥ kālaḥ śvobhūte sa bhaviṣyati

यदि संभावनीयं ते गच्छ शीघ्रमरिंदमसूर्योदये द्वितीयं सा भर्तारं वरयिष्यतिन हि स ज्ञायते वीरो नलो जीवन्मृतोऽपि वा

yadi saṃbhāvanīyaṃ te gaccha śīghramariṃdamasūryodaye dvitīyaṃ sā bhartāraṃ varayiṣyatina hi sa jñāyate vīro nalo jīvanmṛto'pi vā

एवं तया यथोक्तं वै गत्वा राजानमब्रवीत्ऋतुपर्णं महाराज सुदेवो ब्राह्मणस्तदा

evaṃ tayā yathoktaṃ vai gatvā rājānamabravītṛtuparṇaṃ mahārāja sudevo brāhmaṇastadā