Parva.Adhyaya 3.79

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

भगवन्काम्यकात्पार्थे गते मे प्रपितामहेपाण्डवाः किमकुर्वन्त तमृते सव्यसाचिनम्

bhagavankāmyakātpārthe gate me prapitāmahepāṇḍavāḥ kimakurvanta tamṛte savyasācinam

स हि तेषां महेष्वासो गतिरासीदनीकजित्आदित्यानां यथा विष्णुस्तथैव प्रतिभाति मे

sa hi teṣāṃ maheṣvāso gatirāsīdanīkajitādityānāṃ yathā viṣṇustathaiva pratibhāti me

तेनेन्द्रसमवीर्येण संग्रामेष्वनिवर्तिनाविनाभूता वने वीराः कथमासन्पितामहाः

tenendrasamavīryeṇa saṃgrāmeṣvanivartināvinābhūtā vane vīrāḥ kathamāsanpitāmahāḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

गते तु काम्यकात्तात पाण्डवे सव्यसाचिनिबभूवुः कौरवेयास्ते दुःखशोकपरायणाः

gate tu kāmyakāttāta pāṇḍave savyasācinibabhūvuḥ kauraveyāste duḥkhaśokaparāyaṇāḥ

आक्षिप्तसूत्रा मणयश्छिन्नपक्षा इव द्विजाःअप्रीतमनसः सर्वे बभूवुरथ पाण्डवाः

ākṣiptasūtrā maṇayaśchinnapakṣā iva dvijāḥaprītamanasaḥ sarve babhūvuratha pāṇḍavāḥ

वनं च तदभूत्तेन हीनमक्लिष्टकर्मणाकुबेरेण यथा हीनं वनं चैत्ररथं तथा

vanaṃ ca tadabhūttena hīnamakliṣṭakarmaṇākubereṇa yathā hīnaṃ vanaṃ caitrarathaṃ tathā

तमृते पुरुषव्याघ्रं पाण्डवा जनमेजयमुदमप्राप्नुवन्तो वै काम्यके न्यवसंस्तदा

tamṛte puruṣavyāghraṃ pāṇḍavā janamejayamudamaprāpnuvanto vai kāmyake nyavasaṃstadā

ब्राह्मणार्थे पराक्रान्ताः शुद्धैर्बाणैर्महारथाःनिघ्नन्तो भरतश्रेष्ठ मेध्यान्बहुविधान्मृगान्

brāhmaṇārthe parākrāntāḥ śuddhairbāṇairmahārathāḥnighnanto bharataśreṣṭha medhyānbahuvidhānmṛgān

नित्यं हि पुरुषव्याघ्रा वन्याहारमरिंदमाःविप्रसृत्य समाहृत्य ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन्

nityaṃ hi puruṣavyāghrā vanyāhāramariṃdamāḥviprasṛtya samāhṛtya brāhmaṇebhyo nyavedayan

एवं ते न्यवसंस्तत्र सोत्कण्ठाः पुरुषर्षभाःअहृष्टमनसः सर्वे गते राजन्धनंजये

evaṃ te nyavasaṃstatra sotkaṇṭhāḥ puruṣarṣabhāḥahṛṣṭamanasaḥ sarve gate rājandhanaṃjaye

अथ विप्रोषितं वीरं पाञ्चाली मध्यमं पतिम्स्मरन्ती पाण्डवश्रेष्ठमिदं वचनमब्रवीत्

atha viproṣitaṃ vīraṃ pāñcālī madhyamaṃ patimsmarantī pāṇḍavaśreṣṭhamidaṃ vacanamabravīt

योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुनातमृते पाण्डवश्रेष्ठं वनं न प्रतिभाति मेशून्यामिव च पश्यामि तत्र तत्र महीमिमाम्

yo'rjunenārjunastulyo dvibāhurbahubāhunātamṛte pāṇḍavaśreṣṭhaṃ vanaṃ na pratibhāti meśūnyāmiva ca paśyāmi tatra tatra mahīmimām

बह्वाश्चर्यमिदं चापि वनं कुसुमितद्रुमम्न तथा रमणीयं मे तमृते सव्यसाचिनम्

bahvāścaryamidaṃ cāpi vanaṃ kusumitadrumamna tathā ramaṇīyaṃ me tamṛte savyasācinam

नीलाम्बुदसमप्रख्यं मत्तमातङ्गविक्रमम्तमृते पुण्डरीकाक्षं काम्यकं नातिभाति मे

nīlāmbudasamaprakhyaṃ mattamātaṅgavikramamtamṛte puṇḍarīkākṣaṃ kāmyakaṃ nātibhāti me

यस्य स्म धनुषो घोषः श्रूयतेऽशनिनिस्वनःन लभे शर्म तं राजन्स्मरन्ती सव्यसाचिनम्

yasya sma dhanuṣo ghoṣaḥ śrūyate'śaninisvanaḥna labhe śarma taṃ rājansmarantī savyasācinam

तथा लालप्यमानां तां निशम्य परवीरहाभीमसेनो महाराज द्रौपदीमिदमब्रवीत्

tathā lālapyamānāṃ tāṃ niśamya paravīrahābhīmaseno mahārāja draupadīmidamabravīt

मनःप्रीतिकरं भद्रे यद्ब्रवीषि सुमध्यमेतन्मे प्रीणाति हृदयममृतप्राशनोपमम्

manaḥprītikaraṃ bhadre yadbravīṣi sumadhyametanme prīṇāti hṛdayamamṛtaprāśanopamam

यस्य दीर्घौ समौ पीनौ भुजौ परिघसंनिभौमौर्वीकृतकिणौ वृत्तौ खड्गायुधगदाधरौ

yasya dīrghau samau pīnau bhujau parighasaṃnibhaumaurvīkṛtakiṇau vṛttau khaḍgāyudhagadādharau

निष्काङ्गदकृतापीडौ पञ्चशीर्षाविवोरगौतमृते पुरुषव्याघ्रं नष्टसूर्यमिदं वनम्

niṣkāṅgadakṛtāpīḍau pañcaśīrṣāvivoragautamṛte puruṣavyāghraṃ naṣṭasūryamidaṃ vanam

यमाश्रित्य महाबाहुं पाञ्चालाः कुरवस्तथासुराणामपि यत्तानां पृतनासु न बिभ्यति

yamāśritya mahābāhuṃ pāñcālāḥ kuravastathāsurāṇāmapi yattānāṃ pṛtanāsu na bibhyati

यस्य बाहू समाश्रित्य वयं सर्वे महात्मनःमन्यामहे जितानाजौ परान्प्राप्तां च मेदिनीम्

yasya bāhū samāśritya vayaṃ sarve mahātmanaḥmanyāmahe jitānājau parānprāptāṃ ca medinīm

तमृते फल्गुनं वीरं न लभे काम्यके धृतिम्शून्यामिव च पश्यामि तत्र तत्र महीमिमाम्

tamṛte phalgunaṃ vīraṃ na labhe kāmyake dhṛtimśūnyāmiva ca paśyāmi tatra tatra mahīmimām

नकुल उवाच · nakula uvāca

य उदीचीं दिशं गत्वा जित्वा युधि महाबलान्गन्धर्वमुख्याञ्शतशो हयाँल्लेभे स वासविः

ya udīcīṃ diśaṃ gatvā jitvā yudhi mahābalāngandharvamukhyāñśataśo hayām̐llebhe sa vāsaviḥ

राजंस्तित्तिरिकल्माषाञ्श्रीमाननिलरंहसःप्रादाद्भ्रात्रे प्रियः प्रेम्णा राजसूये महाक्रतौ

rājaṃstittirikalmāṣāñśrīmānanilaraṃhasaḥprādādbhrātre priyaḥ premṇā rājasūye mahākratau

तमृते भीमधन्वानं भीमादवरजं वनेकामये काम्यके वासं नेदानीममरोपमम्

tamṛte bhīmadhanvānaṃ bhīmādavarajaṃ vanekāmaye kāmyake vāsaṃ nedānīmamaropamam

सहदेव उवाच · sahadeva uvāca

यो धनानि च कन्याश्च युधि जित्वा महारथान्आजहार पुरा राज्ञे राजसूये महाक्रतौ

yo dhanāni ca kanyāśca yudhi jitvā mahārathānājahāra purā rājñe rājasūye mahākratau

यः समेतान्मृधे जित्वा यादवानमितद्युतिःसुभद्रामाजहारैको वासुदेवस्य संमते

yaḥ sametānmṛdhe jitvā yādavānamitadyutiḥsubhadrāmājahāraiko vāsudevasya saṃmate

तस्य जिष्णोर्बृसीं दृष्ट्वा शून्यामुपनिवेशनेहृदयं मे महाराज न शाम्यति कदाचन

tasya jiṣṇorbṛsīṃ dṛṣṭvā śūnyāmupaniveśanehṛdayaṃ me mahārāja na śāmyati kadācana

वनादस्माद्विवासं तु रोचयेऽहमरिंदमन हि नस्तमृते वीरं रमणीयमिदं वनम्

vanādasmādvivāsaṃ tu rocaye'hamariṃdamana hi nastamṛte vīraṃ ramaṇīyamidaṃ vanam