Parva.Adhyaya 3.78

बृहदश्व उवाच · bṛhadaśva uvāca

प्रशान्ते तु पुरे हृष्टे संप्रवृत्ते महोत्सवेमहत्या सेनया राजा दमयन्तीमुपानयत्

praśānte tu pure hṛṣṭe saṃpravṛtte mahotsavemahatyā senayā rājā damayantīmupānayat

दमयन्तीमपि पिता सत्कृत्य परवीरहाप्रस्थापयदमेयात्मा भीमो भीमपराक्रमः

damayantīmapi pitā satkṛtya paravīrahāprasthāpayadameyātmā bhīmo bhīmaparākramaḥ

आगतायां तु वैदर्भ्यां सपुत्रायां नलो नृपःवर्तयामास मुदितो देवराडिव नन्दने

āgatāyāṃ tu vaidarbhyāṃ saputrāyāṃ nalo nṛpaḥvartayāmāsa mudito devarāḍiva nandane

तथा प्रकाशतां यातो जम्बूद्वीपेऽथ राजसुपुनः स्वे चावसद्राज्ये प्रत्याहृत्य महायशाः

tathā prakāśatāṃ yāto jambūdvīpe'tha rājasupunaḥ sve cāvasadrājye pratyāhṛtya mahāyaśāḥ

ईजे च विविधैर्यज्ञैर्विधिवत्स्वाप्तदक्षिणैःतथा त्वमपि राजेन्द्र ससुहृद्वक्ष्यसेऽचिरात्

īje ca vividhairyajñairvidhivatsvāptadakṣiṇaiḥtathā tvamapi rājendra sasuhṛdvakṣyase'cirāt

दुःखमेतादृशं प्राप्तो नलः परपुरंजयःदेवनेन नरश्रेष्ठ सभार्यो भरतर्षभ

duḥkhametādṛśaṃ prāpto nalaḥ parapuraṃjayaḥdevanena naraśreṣṭha sabhāryo bharatarṣabha

एकाकिनैव सुमहन्नलेन पृथिवीपतेदुःखमासादितं घोरं प्राप्तश्चाभ्युदयः पुनः

ekākinaiva sumahannalena pṛthivīpateduḥkhamāsāditaṃ ghoraṃ prāptaścābhyudayaḥ punaḥ

त्वं पुनर्भ्रातृसहितः कृष्णया चैव पाण्डवरमसेऽस्मिन्महारण्ये धर्ममेवानुचिन्तयन्

tvaṃ punarbhrātṛsahitaḥ kṛṣṇayā caiva pāṇḍavaramase'sminmahāraṇye dharmamevānucintayan

ब्राह्मणैश्च महाभागैर्वेदवेदाङ्गपारगैःनित्यमन्वास्यसे राजंस्तत्र का परिदेवना

brāhmaṇaiśca mahābhāgairvedavedāṅgapāragaiḥnityamanvāsyase rājaṃstatra kā paridevanā

इतिहासमिमं चापि कलिनाशनमुच्यतेशक्यमाश्वासितुं श्रुत्वा त्वद्विधेन विशां पते

itihāsamimaṃ cāpi kalināśanamucyateśakyamāśvāsituṃ śrutvā tvadvidhena viśāṃ pate

अस्थिरत्वं च संचिन्त्य पुरुषार्थस्य नित्यदातस्याये च व्यये चैव समाश्वसिहि मा शुचः

asthiratvaṃ ca saṃcintya puruṣārthasya nityadātasyāye ca vyaye caiva samāśvasihi mā śucaḥ

ये चेदं कथयिष्यन्ति नलस्य चरितं महत्श्रोष्यन्ति चाप्यभीक्ष्णं वै नालक्ष्मीस्तान्भजिष्यतिअर्थास्तस्योपपत्स्यन्ते धन्यतां च गमिष्यति

ye cedaṃ kathayiṣyanti nalasya caritaṃ mahatśroṣyanti cāpyabhīkṣṇaṃ vai nālakṣmīstānbhajiṣyatiarthāstasyopapatsyante dhanyatāṃ ca gamiṣyati

इतिहासमिमं श्रुत्वा पुराणं शश्वदुत्तमम्पुत्रान्पौत्रान्पशूंश्चैव वेत्स्यते नृषु चाग्र्यताम्अरोगः प्रीतिमांश्चैव भविष्यति न संशयः

itihāsamimaṃ śrutvā purāṇaṃ śaśvaduttamamputrānpautrānpaśūṃścaiva vetsyate nṛṣu cāgryatāmarogaḥ prītimāṃścaiva bhaviṣyati na saṃśayaḥ

भयं पश्यसि यच्च त्वमाह्वयिष्यति मां पुनःअक्षज्ञ इति तत्तेऽहं नाशयिष्यामि पार्थिव

bhayaṃ paśyasi yacca tvamāhvayiṣyati māṃ punaḥakṣajña iti tatte'haṃ nāśayiṣyāmi pārthiva

वेदाक्षहृदयं कृत्स्नमहं सत्यपराक्रमउपपद्यस्व कौन्तेय प्रसन्नोऽहं ब्रवीमि ते

vedākṣahṛdayaṃ kṛtsnamahaṃ satyaparākramaupapadyasva kaunteya prasanno'haṃ bravīmi te

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो हृष्टमना राजा बृहदश्वमुवाच हभगवन्नक्षहृदयं ज्ञातुमिच्छामि तत्त्वतः

tato hṛṣṭamanā rājā bṛhadaśvamuvāca habhagavannakṣahṛdayaṃ jñātumicchāmi tattvataḥ

ततोऽक्षहृदयं प्रादात्पाण्डवाय महात्मनेदत्त्वा चाश्वशिरोऽगच्छदुपस्प्रष्टुं महातपाः

tato'kṣahṛdayaṃ prādātpāṇḍavāya mahātmanedattvā cāśvaśiro'gacchadupaspraṣṭuṃ mahātapāḥ

बृहदश्वे गते पार्थमश्रौषीत्सव्यसाचिनम्वर्तमानं तपस्युग्रे वायुभक्षं मनीषिणम्

bṛhadaśve gate pārthamaśrauṣītsavyasācinamvartamānaṃ tapasyugre vāyubhakṣaṃ manīṣiṇam

ब्राह्मणेभ्यस्तपस्विभ्यः संपतद्भ्यस्ततस्ततःतीर्थशैलवरेभ्यश्च समेतेभ्यो दृढव्रतः

brāhmaṇebhyastapasvibhyaḥ saṃpatadbhyastatastataḥtīrthaśailavarebhyaśca sametebhyo dṛḍhavrataḥ

इति पार्थो महाबाहुर्दुरापं तप आस्थितःन तथा दृष्टपूर्वोऽन्यः कश्चिदुग्रतपा इति

iti pārtho mahābāhurdurāpaṃ tapa āsthitaḥna tathā dṛṣṭapūrvo'nyaḥ kaścidugratapā iti

यथा धनंजयः पार्थस्तपस्वी नियतव्रतःमुनिरेकचरः श्रीमान्धर्मो विग्रहवानिव

yathā dhanaṃjayaḥ pārthastapasvī niyatavrataḥmunirekacaraḥ śrīmāndharmo vigrahavāniva

तं श्रुत्वा पाण्डवो राजंस्तप्यमानं महावनेअन्वशोचत कौन्तेयः प्रियं वै भ्रातरं जयम्

taṃ śrutvā pāṇḍavo rājaṃstapyamānaṃ mahāvaneanvaśocata kaunteyaḥ priyaṃ vai bhrātaraṃ jayam

दह्यमानेन तु हृदा शरणार्थी महावनेब्राह्मणान्विविधज्ञानान्पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरः

dahyamānena tu hṛdā śaraṇārthī mahāvanebrāhmaṇānvividhajñānānparyapṛcchadyudhiṣṭhiraḥ