Parva.Adhyaya 3.82

पुलस्त्य उवाच · pulastya uvāca

ततो गच्छेत धर्मज्ञ धर्मतीर्थं पुरातनम्तत्र स्नात्वा नरो राजन्धर्मशीलः समाहितःआसप्तमं कुलं राजन्पुनीते नात्र संशयः

tato gaccheta dharmajña dharmatīrthaṃ purātanamtatra snātvā naro rājandharmaśīlaḥ samāhitaḥāsaptamaṃ kulaṃ rājanpunīte nātra saṃśayaḥ

ततो गच्छेत धर्मज्ञ कारापतनमुत्तमम्अग्निष्टोममवाप्नोति मुनिलोकं च गच्छति

tato gaccheta dharmajña kārāpatanamuttamamagniṣṭomamavāpnoti munilokaṃ ca gacchati

सौगन्धिकं वनं राजंस्ततो गच्छेत मानवःयत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः

saugandhikaṃ vanaṃ rājaṃstato gaccheta mānavaḥyatra brahmādayo devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ

सिद्धचारणगन्धर्वाः किंनराः समहोरगाःतद्वनं प्रविशन्नेव सर्वपापैः प्रमुच्यते

siddhacāraṇagandharvāḥ kiṃnarāḥ samahoragāḥtadvanaṃ praviśanneva sarvapāpaiḥ pramucyate

ततो हि सा सरिच्छ्रेष्ठा नदीनामुत्तमा नदीप्लक्षाद्देवी स्रुता राजन्महापुण्या सरस्वती

tato hi sā saricchreṣṭhā nadīnāmuttamā nadīplakṣāddevī srutā rājanmahāpuṇyā sarasvatī

तत्राभिषेकं कुर्वीत वल्मीकान्निःसृते जलेअर्चयित्वा पितॄन्देवानश्वमेधफलं लभेत्

tatrābhiṣekaṃ kurvīta valmīkānniḥsṛte jalearcayitvā pitṝndevānaśvamedhaphalaṃ labhet

ईशानाध्युषितं नाम तत्र तीर्थं सुदुर्लभम्षट्सु शम्यानिपातेषु वल्मीकादिति निश्चयः

īśānādhyuṣitaṃ nāma tatra tīrthaṃ sudurlabhamṣaṭsu śamyānipāteṣu valmīkāditi niścayaḥ

कपिलानां सहस्रं च वाजिमेधं च विन्दतितत्र स्नात्वा नरव्याघ्र दृष्टमेतत्पुरातने

kapilānāṃ sahasraṃ ca vājimedhaṃ ca vindatitatra snātvā naravyāghra dṛṣṭametatpurātane

सुगन्धां शतकुम्भां च पञ्चयज्ञां च भारतअभिगम्य नरश्रेष्ठ स्वर्गलोके महीयते

sugandhāṃ śatakumbhāṃ ca pañcayajñāṃ ca bhārataabhigamya naraśreṣṭha svargaloke mahīyate

त्रिशूलखातं तत्रैव तीर्थमासाद्य भारततत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतःगाणपत्यं स लभते देहं त्यक्त्वा न संशयः

triśūlakhātaṃ tatraiva tīrthamāsādya bhāratatatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥgāṇapatyaṃ sa labhate dehaṃ tyaktvā na saṃśayaḥ

ततो गच्छेत राजेन्द्र देव्याः स्थानं सुदुर्लभम्शाकंभरीति विख्याता त्रिषु लोकेषु विश्रुता

tato gaccheta rājendra devyāḥ sthānaṃ sudurlabhamśākaṃbharīti vikhyātā triṣu lokeṣu viśrutā

दिव्यं वर्षसहस्रं हि शाकेन किल सुव्रतआहारं सा कृतवती मासि मासि नराधिप

divyaṃ varṣasahasraṃ hi śākena kila suvrataāhāraṃ sā kṛtavatī māsi māsi narādhipa

ऋषयोऽभ्यागतास्तत्र देव्या भक्त्या तपोधनाःआतिथ्यं च कृतं तेषां शाकेन किल भारतततः शाकम्भरीत्येव नाम तस्याः प्रतिष्ठितम्

ṛṣayo'bhyāgatāstatra devyā bhaktyā tapodhanāḥātithyaṃ ca kṛtaṃ teṣāṃ śākena kila bhāratatataḥ śākambharītyeva nāma tasyāḥ pratiṣṭhitam

शाकंभरीं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितःत्रिरात्रमुषितः शाकं भक्षयेन्नियतः शुचिः

śākaṃbharīṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥtrirātramuṣitaḥ śākaṃ bhakṣayenniyataḥ śuciḥ

शाकाहारस्य यत्सम्यग्वर्षैर्द्वादशभिः फलम्तत्फलं तस्य भवति देव्याश्छन्देन भारत

śākāhārasya yatsamyagvarṣairdvādaśabhiḥ phalamtatphalaṃ tasya bhavati devyāśchandena bhārata

ततो गच्छेत्सुवर्णाक्षं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्यत्र विष्णुः प्रसादार्थं रुद्रमाराधयत्पुरा

tato gacchetsuvarṇākṣaṃ triṣu lokeṣu viśrutamyatra viṣṇuḥ prasādārthaṃ rudramārādhayatpurā

वरांश्च सुबहूँल्लेभे दैवतेषु सुदुर्लभान्उक्तश्च त्रिपुरघ्नेन परितुष्टेन भारत

varāṃśca subahūm̐llebhe daivateṣu sudurlabhānuktaśca tripuraghnena parituṣṭena bhārata

अपि चास्मत्प्रियतरो लोके कृष्ण भविष्यसित्वन्मुखं च जगत्कृत्स्नं भविष्यति न संशयः

api cāsmatpriyataro loke kṛṣṇa bhaviṣyasitvanmukhaṃ ca jagatkṛtsnaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ

तत्राभिगम्य राजेन्द्र पूजयित्वा वृषध्वजम्अश्वमेधमवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति

tatrābhigamya rājendra pūjayitvā vṛṣadhvajamaśvamedhamavāpnoti gāṇapatyaṃ ca vindati

धूमावतीं ततो गच्छेत्त्रिरत्रोपोषितो नरःमनसा प्रार्थितान्कामाँल्लभते नात्र संशयः

dhūmāvatīṃ tato gacchettriratropoṣito naraḥmanasā prārthitānkāmām̐llabhate nātra saṃśayaḥ

देव्यास्तु दक्षिणार्धेन रथावर्तो नराधिपतत्रारोहेत धर्मज्ञ श्रद्दधानो जितेन्द्रियःमहादेवप्रसादाद्धि गच्छेत परमां गतिम्

devyāstu dakṣiṇārdhena rathāvarto narādhipatatrāroheta dharmajña śraddadhāno jitendriyaḥmahādevaprasādāddhi gaccheta paramāṃ gatim

प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभधारां नाम महाप्राज्ञ सर्वपापप्रणाशिनीम्तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र न शोचति नराधिप

pradakṣiṇamupāvṛtya gaccheta bharatarṣabhadhārāṃ nāma mahāprājña sarvapāpapraṇāśinīmtatra snātvā naravyāghra na śocati narādhipa

ततो गच्छेत धर्मज्ञ नमस्कृत्य महागिरिम्स्वर्गद्वारेण यत्तुल्यं गङ्गाद्वारं न संशयः

tato gaccheta dharmajña namaskṛtya mahāgirimsvargadvāreṇa yattulyaṃ gaṅgādvāraṃ na saṃśayaḥ

तत्राभिषेकं कुर्वीत कोटितीर्थे समाहितःपुण्डरीकमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

tatrābhiṣekaṃ kurvīta koṭitīrthe samāhitaḥpuṇḍarīkamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

सप्तगङ्गे त्रिगङ्गे च शक्रावर्ते च तर्पयन्देवान्पितॄंश्च विधिवत्पुण्यलोके महीयते

saptagaṅge trigaṅge ca śakrāvarte ca tarpayandevānpitṝṃśca vidhivatpuṇyaloke mahīyate

ततः कनखले स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितो नरःअश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

tataḥ kanakhale snātvā trirātropoṣito naraḥaśvamedhamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

कपिलावटं च गच्छेत तीर्थसेवी नराधिपउष्यैकां रजनीं तत्र गोसहस्रफलं लभेत्

kapilāvaṭaṃ ca gaccheta tīrthasevī narādhipauṣyaikāṃ rajanīṃ tatra gosahasraphalaṃ labhet

नागराजस्य राजेन्द्र कपिलस्य महात्मनाःतीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ सर्वलोकेषु विश्रुतम्

nāgarājasya rājendra kapilasya mahātmanāḥtīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha sarvalokeṣu viśrutam

तत्राभिषेकं कुर्वीत नागतीर्थे नराधिपकपिलानां सहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः

tatrābhiṣekaṃ kurvīta nāgatīrthe narādhipakapilānāṃ sahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

ततो ललितिकां गच्छेच्छंतनोस्तीर्थमुत्तमम्तत्र स्नात्वा नरो राजन्न दुर्गतिमवाप्नुयात्

tato lalitikāṃ gacchecchaṃtanostīrthamuttamamtatra snātvā naro rājanna durgatimavāpnuyāt

गङ्गासंगमयोश्चैव स्नाति यः संगमे नरःदशाश्वमेधानाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

gaṅgāsaṃgamayoścaiva snāti yaḥ saṃgame naraḥdaśāśvamedhānāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

ततो गच्छेत राजेन्द्र सुगन्धां लोकविश्रुताम्सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोके महीयते

tato gaccheta rājendra sugandhāṃ lokaviśrutāmsarvapāpaviśuddhātmā brahmaloke mahīyate

रुद्रावर्तं ततो गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिपतत्र स्नात्वा नरो राजन्स्वर्गलोके महीयते

rudrāvartaṃ tato gacchettīrthasevī narādhipatatra snātvā naro rājansvargaloke mahīyate

गङ्गायाश्च नरश्रेष्ठ सरस्वत्याश्च संगमेस्नातोऽश्वमेधमाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

gaṅgāyāśca naraśreṣṭha sarasvatyāśca saṃgamesnāto'śvamedhamāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

भद्रकर्णेश्वरं गत्वा देवमर्च्य यथाविधिन दुर्गतिमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

bhadrakarṇeśvaraṃ gatvā devamarcya yathāvidhina durgatimavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

ततः कुब्जाम्रकं गच्छेत्तीर्थसेवी यथाक्रमम्गोसहस्रमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

tataḥ kubjāmrakaṃ gacchettīrthasevī yathākramamgosahasramavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

अरुन्धतीवटं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिपसामुद्रकमुपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरःगोसहस्रफलं विन्देत्कुलं चैव समुद्धरेत्

arundhatīvaṭaṃ gacchettīrthasevī narādhipasāmudrakamupaspṛśya trirātropoṣito naraḥgosahasraphalaṃ vindetkulaṃ caiva samuddharet

ब्रह्मावर्तं ततो गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितःअश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

brahmāvartaṃ tato gacchedbrahmacārī samāhitaḥaśvamedhamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

यमुनाप्रभवं गत्वा उपस्पृश्य च यामुनेअश्वमेधफलं लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते

yamunāprabhavaṃ gatvā upaspṛśya ca yāmuneaśvamedhaphalaṃ labdhvā svargaloke mahīyate

दर्वीसंक्रमणं प्राप्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्अश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

darvīsaṃkramaṇaṃ prāpya tīrthaṃ trailokyaviśrutamaśvamedhamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

सिन्धोश्च प्रभवं गत्वा सिद्धगन्धर्वसेवितम्तत्रोष्य रजनीः पञ्च विन्द्याद्बहु सुवर्णकम्

sindhośca prabhavaṃ gatvā siddhagandharvasevitamtatroṣya rajanīḥ pañca vindyādbahu suvarṇakam

अथ वेदीं समासाद्य नरः परमदुर्गमाम्अश्वमेधमवाप्नोति गच्छेच्चौशनसीं गतिम्

atha vedīṃ samāsādya naraḥ paramadurgamāmaśvamedhamavāpnoti gaccheccauśanasīṃ gatim

ऋषिकुल्यां समासाद्य वासिष्ठं चैव भारतवासिष्ठं समतिक्रम्य सर्वे वर्णा द्विजातयः

ṛṣikulyāṃ samāsādya vāsiṣṭhaṃ caiva bhāratavāsiṣṭhaṃ samatikramya sarve varṇā dvijātayaḥ

ऋषिकुल्यां नरः स्नात्वा ऋषिलोकं प्रपद्यतेयदि तत्र वसेन्मासं शाकाहारो नराधिप

ṛṣikulyāṃ naraḥ snātvā ṛṣilokaṃ prapadyateyadi tatra vasenmāsaṃ śākāhāro narādhipa

भृगुतुङ्गं समासाद्य वाजिमेधफलं लभेत्गत्वा वीरप्रमोक्षं च सर्वपापैः प्रमुच्यते

bhṛgutuṅgaṃ samāsādya vājimedhaphalaṃ labhetgatvā vīrapramokṣaṃ ca sarvapāpaiḥ pramucyate

कृत्तिकामघयोश्चैव तीर्थमासाद्य भारतअग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति पुण्यकृत्

kṛttikāmaghayoścaiva tīrthamāsādya bhārataagniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti puṇyakṛt

ततः संध्यां समासाद्य विद्यातीर्थमनुत्तमम्उपस्पृश्य च विद्यानां सर्वासां पारगो भवेत्

tataḥ saṃdhyāṃ samāsādya vidyātīrthamanuttamamupaspṛśya ca vidyānāṃ sarvāsāṃ pārago bhavet

महाश्रमे वसेद्रात्रिं सर्वपापप्रमोचनेएककालं निराहारो लोकानावसते शुभान्

mahāśrame vasedrātriṃ sarvapāpapramocaneekakālaṃ nirāhāro lokānāvasate śubhān

षष्ठकालोपवासेन मासमुष्य महालयेसर्वपापविशुद्धात्मा विन्द्याद्बहु सुवर्णकम्

ṣaṣṭhakālopavāsena māsamuṣya mahālayesarvapāpaviśuddhātmā vindyādbahu suvarṇakam

अथ वेतसिकां गत्वा पितामहनिषेविताम्अश्वमेधमवाप्नोति गच्छेच्चौशनसीं गतिम्

atha vetasikāṃ gatvā pitāmahaniṣevitāmaśvamedhamavāpnoti gaccheccauśanasīṃ gatim

अथ सुन्दरिकातीर्थं प्राप्य सिद्धनिषेवितम्रूपस्य भागी भवति दृष्टमेतत्पुरातने

atha sundarikātīrthaṃ prāpya siddhaniṣevitamrūpasya bhāgī bhavati dṛṣṭametatpurātane

ततो वै ब्राह्मणीं गत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियःपद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मलोकं प्रपद्यते

tato vai brāhmaṇīṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥpadmavarṇena yānena brahmalokaṃ prapadyate

ततश्च नैमिषं गच्छेत्पुण्यं सिद्धनिषेवितम्तत्र नित्यं निवसति ब्रह्मा देवगणैर्वृतः

tataśca naimiṣaṃ gacchetpuṇyaṃ siddhaniṣevitamtatra nityaṃ nivasati brahmā devagaṇairvṛtaḥ

नैमिषं प्रार्थयानस्य पापस्यार्धं प्रणश्यतिप्रविष्टमात्रस्तु नरः सर्वपापैः प्रमुच्यते

naimiṣaṃ prārthayānasya pāpasyārdhaṃ praṇaśyatipraviṣṭamātrastu naraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate

तत्र मासं वसेद्धीरो नैमिषे तीर्थतत्परःपृथिव्यां यानि तीर्थानि नैमिषे तानि भारत

tatra māsaṃ vaseddhīro naimiṣe tīrthatatparaḥpṛthivyāṃ yāni tīrthāni naimiṣe tāni bhārata

अभिषेककृतस्तत्र नियतो नियताशनःगवामयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति भारतपुनात्यासप्तमं चैव कुलं भरतसत्तम

abhiṣekakṛtastatra niyato niyatāśanaḥgavāmayasya yajñasya phalaṃ prāpnoti bhāratapunātyāsaptamaṃ caiva kulaṃ bharatasattama

यस्त्यजेन्नैमिषे प्राणानुपवासपरायणःस मोदेत्स्वर्गलोकस्थ एवमाहुर्मनीषिणःनित्यं पुण्यं च मेध्यं च नैमिषं नृपसत्तम

yastyajennaimiṣe prāṇānupavāsaparāyaṇaḥsa modetsvargalokastha evamāhurmanīṣiṇaḥnityaṃ puṇyaṃ ca medhyaṃ ca naimiṣaṃ nṛpasattama

गङ्गोद्भेदं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरःवाजपेयमवाप्नोति ब्रह्मभूतश्च जायते

gaṅgodbhedaṃ samāsādya trirātropoṣito naraḥvājapeyamavāpnoti brahmabhūtaśca jāyate

सरस्वतीं समासाद्य तर्पयेत्पितृदेवताःसारस्वतेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः

sarasvatīṃ samāsādya tarpayetpitṛdevatāḥsārasvateṣu lokeṣu modate nātra saṃśayaḥ

ततश्च बाहुदां गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितःदेवसत्रस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

tataśca bāhudāṃ gacchedbrahmacārī samāhitaḥdevasatrasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

ततश्चीरवतीं गच्छेत्पुण्यां पुण्यतमैर्वृताम्पितृदेवार्चनरतो वाजपेयमवाप्नुयात्

tataścīravatīṃ gacchetpuṇyāṃ puṇyatamairvṛtāmpitṛdevārcanarato vājapeyamavāpnuyāt

विमलाशोकमासाद्य विराजति यथा शशीतत्रोष्य रजनीमेकां स्वर्गलोके महीयते

vimalāśokamāsādya virājati yathā śaśītatroṣya rajanīmekāṃ svargaloke mahīyate

गोप्रतारं ततो गच्छेत्सरय्वास्तीर्थमुत्तमम्यत्र रामो गतः स्वर्गं सभृत्यबलवाहनः

gopratāraṃ tato gacchetsarayvāstīrthamuttamamyatra rāmo gataḥ svargaṃ sabhṛtyabalavāhanaḥ

देहं त्यक्त्वा दिवं यातस्तस्य तीर्थस्य तेजसारामस्य च प्रसादेन व्यवसायाच्च भारत

dehaṃ tyaktvā divaṃ yātastasya tīrthasya tejasārāmasya ca prasādena vyavasāyācca bhārata

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा गोप्रतारे नराधिपसर्वपापविशुद्धात्मा स्वर्गलोके महीयते

tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā gopratāre narādhipasarvapāpaviśuddhātmā svargaloke mahīyate

रामतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां कुरुनन्दनअश्वमेधमवाप्नोति पुनाति च कुलं नरः

rāmatīrthe naraḥ snātvā gomatyāṃ kurunandanaaśvamedhamavāpnoti punāti ca kulaṃ naraḥ

शतसाहस्रिकं तत्र तीर्थं भरतसत्तमतत्रोपस्पर्शनं कृत्वा नियतो नियताशनःगोसहस्रफलं पुण्यं प्राप्नोति भरतर्षभ

śatasāhasrikaṃ tatra tīrthaṃ bharatasattamatatropasparśanaṃ kṛtvā niyato niyatāśanaḥgosahasraphalaṃ puṇyaṃ prāpnoti bharatarṣabha

ततो गच्छेत राजेन्द्र भर्तृस्थानमनुत्तमम्कोटितीर्थे नरः स्नात्वा अर्चयित्वा गुहं नृपगोसहस्रफलं विन्देत्तेजस्वी च भवेन्नरः

tato gaccheta rājendra bhartṛsthānamanuttamamkoṭitīrthe naraḥ snātvā arcayitvā guhaṃ nṛpagosahasraphalaṃ vindettejasvī ca bhavennaraḥ

ततो वाराणसीं गत्वा अर्चयित्वा वृषध्वजम्कपिलाह्रदे नरः स्नात्वा राजसूयफलं लभेत्

tato vārāṇasīṃ gatvā arcayitvā vṛṣadhvajamkapilāhrade naraḥ snātvā rājasūyaphalaṃ labhet

मार्कण्डेयस्य राजेन्द्र तीर्थमासाद्य दुर्लभम्गोमतीगङ्गयोश्चैव संगमे लोकविश्रुतेअग्निष्टोममवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

mārkaṇḍeyasya rājendra tīrthamāsādya durlabhamgomatīgaṅgayoścaiva saṃgame lokaviśruteagniṣṭomamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

ततो गयां समासाद्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियःअश्वमेधमवाप्नोति गमनादेव भारत

tato gayāṃ samāsādya brahmacārī jitendriyaḥaśvamedhamavāpnoti gamanādeva bhārata

तत्राक्षयवटो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतःपितॄणां तत्र वै दत्तमक्षयं भवति प्रभो

tatrākṣayavaṭo nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥpitṝṇāṃ tatra vai dattamakṣayaṃ bhavati prabho

महानद्यामुपस्पृश्य तर्पयेत्पितृदेवताःअक्षयान्प्राप्नुयाल्लोकान्कुलं चैव समुद्धरेत्

mahānadyāmupaspṛśya tarpayetpitṛdevatāḥakṣayānprāpnuyāllokānkulaṃ caiva samuddharet

ततो ब्रह्मसरो गच्छेद्धर्मारण्योपशोभितम्पौण्डरीकमवाप्नोति प्रभातामेव शर्वरीम्

tato brahmasaro gaccheddharmāraṇyopaśobhitampauṇḍarīkamavāpnoti prabhātāmeva śarvarīm

तस्मिन्सरसि राजेन्द्र ब्रह्मणो यूप उच्छ्रितःयूपं प्रदक्षिणं कृत्वा वाजपेयफलं लभेत्

tasminsarasi rājendra brahmaṇo yūpa ucchritaḥyūpaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā vājapeyaphalaṃ labhet

ततो गच्छेत राजेन्द्र धेनुकां लोकविश्रुताम्एकरात्रोषितो राजन्प्रयच्छेत्तिलधेनुकाम्सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं व्रजेद्ध्रुवम्

tato gaccheta rājendra dhenukāṃ lokaviśrutāmekarātroṣito rājanprayacchettiladhenukāmsarvapāpaviśuddhātmā somalokaṃ vrajeddhruvam

तत्र चिह्नं महाराज अद्यापि हि न संशयःकपिला सह वत्सेन पर्वते विचरत्युतसवत्सायाः पदानि स्म दृश्यन्तेऽद्यापि भारत

tatra cihnaṃ mahārāja adyāpi hi na saṃśayaḥkapilā saha vatsena parvate vicaratyutasavatsāyāḥ padāni sma dṛśyante'dyāpi bhārata

तेषूपस्पृश्य राजेन्द्र पदेषु नृपसत्तमयत्किंचिदशुभं कर्म तत्प्रणश्यति भारत

teṣūpaspṛśya rājendra padeṣu nṛpasattamayatkiṃcidaśubhaṃ karma tatpraṇaśyati bhārata

ततो गृध्रवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य धीमतःस्नायीत भस्मना तत्र अभिगम्य वृषध्वजम्

tato gṛdhravaṭaṃ gacchetsthānaṃ devasya dhīmataḥsnāyīta bhasmanā tatra abhigamya vṛṣadhvajam

ब्राह्मणेन भवेच्चीर्णं व्रतं द्वादशवार्षिकम्इतरेषां तु वर्णानां सर्वपापं प्रणश्यति

brāhmaṇena bhaveccīrṇaṃ vrataṃ dvādaśavārṣikamitareṣāṃ tu varṇānāṃ sarvapāpaṃ praṇaśyati

गच्छेत तत उद्यन्तं पर्वतं गीतनादितम्सावित्रं तु पदं तत्र दृश्यते भरतर्षभ

gaccheta tata udyantaṃ parvataṃ gītanāditamsāvitraṃ tu padaṃ tatra dṛśyate bharatarṣabha

तत्र संध्यामुपासीत ब्राह्मणः संशितव्रतःउपास्ता च भवेत्संध्या तेन द्वादशवार्षिकी

tatra saṃdhyāmupāsīta brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥupāstā ca bhavetsaṃdhyā tena dvādaśavārṣikī

योनिद्वारं च तत्रैव विश्रुतं भरतर्षभतत्राभिगम्य मुच्येत पुरुषो योनिसंकरात्

yonidvāraṃ ca tatraiva viśrutaṃ bharatarṣabhatatrābhigamya mucyeta puruṣo yonisaṃkarāt

कृष्णशुक्लावुभौ पक्षौ गयायां यो वसेन्नरःपुनात्यासप्तमं राजन्कुलं नास्त्यत्र संशयः

kṛṣṇaśuklāvubhau pakṣau gayāyāṃ yo vasennaraḥpunātyāsaptamaṃ rājankulaṃ nāstyatra saṃśayaḥ

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोऽपि गयां व्रजेत्यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko'pi gayāṃ vrajetyajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet

ततः फल्गुं व्रजेद्राजंस्तीर्थसेवी नराधिपअश्वमेधमवाप्नोति सिद्धिं च महतीं व्रजेत्

tataḥ phalguṃ vrajedrājaṃstīrthasevī narādhipaaśvamedhamavāpnoti siddhiṃ ca mahatīṃ vrajet

ततो गच्छेत राजेन्द्र धर्मपृष्ठं समाहितःयत्र धर्मो महाराज नित्यमास्ते युधिष्ठिरअभिगम्य ततस्तत्र वाजिमेधफलं लभेत्

tato gaccheta rājendra dharmapṛṣṭhaṃ samāhitaḥyatra dharmo mahārāja nityamāste yudhiṣṭhiraabhigamya tatastatra vājimedhaphalaṃ labhet

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मणस्तीर्थमुत्तमम्तत्रार्चयित्वा राजेन्द्र ब्रह्माणममितौजसम्राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः

tato gaccheta rājendra brahmaṇastīrthamuttamamtatrārcayitvā rājendra brahmāṇamamitaujasamrājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

ततो राजगृहं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिपउपस्पृश्य तपोदेषु काक्षीवानिव मोदते

tato rājagṛhaṃ gacchettīrthasevī narādhipaupaspṛśya tapodeṣu kākṣīvāniva modate

यक्षिण्या नैत्यकं तत्र प्राश्नीत पुरुषः शुचिःयक्षिण्यास्तु प्रसादेन मुच्यते भ्रूणहत्यया

yakṣiṇyā naityakaṃ tatra prāśnīta puruṣaḥ śuciḥyakṣiṇyāstu prasādena mucyate bhrūṇahatyayā

मणिनागं ततो गत्वा गोसहस्रफलं लभेत्नैत्यकं भुञ्जते यस्तु मणिनागस्य मानवः

maṇināgaṃ tato gatvā gosahasraphalaṃ labhetnaityakaṃ bhuñjate yastu maṇināgasya mānavaḥ

दष्टस्याशीविषेणापि न तस्य क्रमते विषम्तत्रोष्य रजनीमेकां सर्वपापैः प्रमुच्यते

daṣṭasyāśīviṣeṇāpi na tasya kramate viṣamtatroṣya rajanīmekāṃ sarvapāpaiḥ pramucyate

ततो गच्छेत ब्रह्मर्षेर्गौतमस्य वनं नृपअहल्याया ह्रदे स्नात्वा व्रजेत परमां गतिम्अभिगम्य श्रियं राजन्विन्दते श्रियमुत्तमाम्

tato gaccheta brahmarṣergautamasya vanaṃ nṛpaahalyāyā hrade snātvā vrajeta paramāṃ gatimabhigamya śriyaṃ rājanvindate śriyamuttamām

तत्रोदपानो धर्मज्ञ त्रिषु लोकेषु विश्रुतःतत्राभिषेकं कृत्वा तु वाजिमेधमवाप्नुयात्

tatrodapāno dharmajña triṣu lokeṣu viśrutaḥtatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu vājimedhamavāpnuyāt

जनकस्य तु राजर्षेः कूपस्त्रिदशपूजितःतत्राभिषेकं कृत्वा तु विष्णुलोकमवाप्नुयात्

janakasya tu rājarṣeḥ kūpastridaśapūjitaḥtatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu viṣṇulokamavāpnuyāt

ततो विनशनं गच्छेत्सर्वपापप्रमोचनम्वाजपेयमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति

tato vinaśanaṃ gacchetsarvapāpapramocanamvājapeyamavāpnoti somalokaṃ ca gacchati

गण्डकीं तु समासाद्य सर्वतीर्थजलोद्भवाम्वाजपेयमवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति

gaṇḍakīṃ tu samāsādya sarvatīrthajalodbhavāmvājapeyamavāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati

ततोऽधिवंश्यं धर्मज्ञ समाविश्य तपोवनम्गुह्यकेषु महाराज मोदते नात्र संशयः

tato'dhivaṃśyaṃ dharmajña samāviśya tapovanamguhyakeṣu mahārāja modate nātra saṃśayaḥ

कम्पनां तु समासाद्य नदीं सिद्धनिषेविताम्पुण्डरीकमवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति

kampanāṃ tu samāsādya nadīṃ siddhaniṣevitāmpuṇḍarīkamavāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati

ततो विशालामासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम्अग्निष्टोममवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

tato viśālāmāsādya nadīṃ trailokyaviśrutāmagniṣṭomamavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati

अथ माहेश्वरीं धारां समासाद्य नराधिपअश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

atha māheśvarīṃ dhārāṃ samāsādya narādhipaaśvamedhamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

दिवौकसां पुष्करिणीं समासाद्य नरः शुचिःन दुर्गतिमवाप्नोति वाजपेयं च विन्दति

divaukasāṃ puṣkariṇīṃ samāsādya naraḥ śuciḥna durgatimavāpnoti vājapeyaṃ ca vindati

महेश्वरपदं गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितःमहेश्वरपदे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत्

maheśvarapadaṃ gacchedbrahmacārī samāhitaḥmaheśvarapade snātvā vājimedhaphalaṃ labhet

तत्र कोटिस्तु तीर्थानां विश्रुता भरतर्षभकूर्मरूपेण राजेन्द्र असुरेण दुरात्मनाह्रियमाणाहृता राजन्विष्णुना प्रभविष्णुना

tatra koṭistu tīrthānāṃ viśrutā bharatarṣabhakūrmarūpeṇa rājendra asureṇa durātmanāhriyamāṇāhṛtā rājanviṣṇunā prabhaviṣṇunā

तत्राभिषेकं कुर्वाणस्तीर्थकोट्यां युधिष्ठिरपुण्डरीकमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

tatrābhiṣekaṃ kurvāṇastīrthakoṭyāṃ yudhiṣṭhirapuṇḍarīkamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati

ततो गच्छेत राजेन्द्र स्थानं नारायणस्य तुसदा संनिहितो यत्र हरिर्वसति भारतशालग्राम इति ख्यातो विष्णोरद्भुतकर्मणः

tato gaccheta rājendra sthānaṃ nārāyaṇasya tusadā saṃnihito yatra harirvasati bhārataśālagrāma iti khyāto viṣṇoradbhutakarmaṇaḥ

अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुमव्ययम्अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

abhigamya trilokeśaṃ varadaṃ viṣṇumavyayamaśvamedhamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati

तत्रोदपानो धर्मज्ञ सर्वपापप्रमोचनःसमुद्रास्तत्र चत्वारः कूपे संनिहिताः सदातत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र न दुर्गतिमवाप्नुयात्

tatrodapāno dharmajña sarvapāpapramocanaḥsamudrāstatra catvāraḥ kūpe saṃnihitāḥ sadātatropaspṛśya rājendra na durgatimavāpnuyāt

अभिगम्य महादेवं वरदं विष्णुमव्ययम्विराजति यथा सोम ऋणैर्मुक्तो युधिष्ठिर

abhigamya mahādevaṃ varadaṃ viṣṇumavyayamvirājati yathā soma ṛṇairmukto yudhiṣṭhira

जातिस्मर उपस्पृश्य शुचिः प्रयतमानसःजातिस्मरत्वं प्राप्नोति स्नात्वा तत्र न संशयः

jātismara upaspṛśya śuciḥ prayatamānasaḥjātismaratvaṃ prāpnoti snātvā tatra na saṃśayaḥ

वटेश्वरपुरं गत्वा अर्चयित्वा तु केशवम्ईप्सिताँल्लभते कामानुपवासान्न संशयः

vaṭeśvarapuraṃ gatvā arcayitvā tu keśavamīpsitām̐llabhate kāmānupavāsānna saṃśayaḥ

ततस्तु वामनं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम्अभिवाद्य हरिं देवं न दुर्गतिमवाप्नुयात्

tatastu vāmanaṃ gatvā sarvapāpapramocanamabhivādya hariṃ devaṃ na durgatimavāpnuyāt

भरतस्याश्रमं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम्कौशिकीं तत्र सेवेत महापातकनाशिनीम्राजसूयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

bharatasyāśramaṃ gatvā sarvapāpapramocanamkauśikīṃ tatra seveta mahāpātakanāśinīmrājasūyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

ततो गच्छेत धर्मज्ञ चम्पकारण्यमुत्तमम्तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत्

tato gaccheta dharmajña campakāraṇyamuttamamtatroṣya rajanīmekāṃ gosahasraphalaṃ labhet

अथ ज्येष्ठिलमासाद्य तीर्थं परमसंमतम्उपोष्य रजनीमेकामग्निष्टोमफलं लभेत्

atha jyeṣṭhilamāsādya tīrthaṃ paramasaṃmatamupoṣya rajanīmekāmagniṣṭomaphalaṃ labhet

तत्र विश्वेश्वरं दृष्ट्वा देव्या सह महाद्युतिम्मित्रावरुणयोर्लोकानाप्नोति पुरुषर्षभ

tatra viśveśvaraṃ dṛṣṭvā devyā saha mahādyutimmitrāvaruṇayorlokānāpnoti puruṣarṣabha

कन्यासंवेद्यमासाद्य नियतो नियताशनःमनोः प्रजापतेर्लोकानाप्नोति भरतर्षभ

kanyāsaṃvedyamāsādya niyato niyatāśanaḥmanoḥ prajāpaterlokānāpnoti bharatarṣabha

कन्यायां ये प्रयच्छन्ति पानमन्नं च भारततदक्षयमिति प्राहुरृषयः संशितव्रताः

kanyāyāṃ ye prayacchanti pānamannaṃ ca bhāratatadakṣayamiti prāhurṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ

निश्चीरां च समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम्अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

niścīrāṃ ca samāsādya triṣu lokeṣu viśrutāmaśvamedhamavāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati

ये तु दानं प्रयच्छन्ति निश्चीरासंगमे नराःते यान्ति नरशार्दूल ब्रह्मलोकं न संशयः

ye tu dānaṃ prayacchanti niścīrāsaṃgame narāḥte yānti naraśārdūla brahmalokaṃ na saṃśayaḥ

तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतःतत्राभिषेकं कुर्वाणो वाजपेयमवाप्नुयात्

tatrāśramo vasiṣṭhasya triṣu lokeṣu viśrutaḥtatrābhiṣekaṃ kurvāṇo vājapeyamavāpnuyāt

देवकूटं समासाद्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम्अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

devakūṭaṃ samāsādya brahmarṣigaṇasevitamaśvamedhamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

ततो गच्छेत राजेन्द्र कौशिकस्य मुनेर्ह्रदम्यत्र सिद्धिं परां प्राप्तो विश्वामित्रोऽथ कौशिकः

tato gaccheta rājendra kauśikasya munerhradamyatra siddhiṃ parāṃ prāpto viśvāmitro'tha kauśikaḥ

तत्र मासं वसेद्वीर कौशिक्यां भरतर्षभअश्वमेधस्य यत्पुण्यं तन्मासेनाधिगच्छति

tatra māsaṃ vasedvīra kauśikyāṃ bharatarṣabhaaśvamedhasya yatpuṇyaṃ tanmāsenādhigacchati

सर्वतीर्थवरे चैव यो वसेत महाह्रदेन दुर्गतिमवाप्नोति विन्देद्बहु सुवर्णकम्

sarvatīrthavare caiva yo vaseta mahāhradena durgatimavāpnoti vindedbahu suvarṇakam

कुमारमभिगत्वा च वीराश्रमनिवासिनम्अश्वमेधमवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः

kumāramabhigatvā ca vīrāśramanivāsinamaśvamedhamavāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ

अग्निधारां समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम्अग्निष्टोममवाप्नोति न च स्वर्गान्निवर्तते

agnidhārāṃ samāsādya triṣu lokeṣu viśrutāmagniṣṭomamavāpnoti na ca svargānnivartate

पितामहसरो गत्वा शैलराजप्रतिष्ठितम्तत्राभिषेकं कुर्वाणो अग्निष्टोमफलं लभेत्

pitāmahasaro gatvā śailarājapratiṣṭhitamtatrābhiṣekaṃ kurvāṇo agniṣṭomaphalaṃ labhet

पितामहस्य सरसः प्रस्रुता लोकपावनीकुमारधारा तत्रैव त्रिषु लोकेषु विश्रुता

pitāmahasya sarasaḥ prasrutā lokapāvanīkumāradhārā tatraiva triṣu lokeṣu viśrutā

यत्र स्नात्वा कृतार्थोऽस्मीत्यात्मानमवगच्छतिषष्ठकालोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया

yatra snātvā kṛtārtho'smītyātmānamavagacchatiṣaṣṭhakālopavāsena mucyate brahmahatyayā

शिखरं वै महादेव्या गौर्यास्त्रैलोक्यविश्रुतम्समारुह्य नरः श्राद्धः स्तनकुण्डेषु संविशेत्

śikharaṃ vai mahādevyā gauryāstrailokyaviśrutamsamāruhya naraḥ śrāddhaḥ stanakuṇḍeṣu saṃviśet

तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतःहयमेधमवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति

tatrābhiṣekaṃ kurvāṇaḥ pitṛdevārcane rataḥhayamedhamavāpnoti śakralokaṃ ca gacchati

ताम्रारुणं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितःअश्वमेधमवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति

tāmrāruṇaṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥaśvamedhamavāpnoti śakralokaṃ ca gacchati

नन्दिन्यां च समासाद्य कूपं त्रिदशसेवितम्नरमेधस्य यत्पुण्यं तत्प्राप्नोति कुरूद्वह

nandinyāṃ ca samāsādya kūpaṃ tridaśasevitamnaramedhasya yatpuṇyaṃ tatprāpnoti kurūdvaha

कालिकासंगमे स्नात्वा कौशिक्यारुणयोर्यतःत्रिरात्रोपोषितो विद्वान्सर्वपापैः प्रमुच्यते

kālikāsaṃgame snātvā kauśikyāruṇayoryataḥtrirātropoṣito vidvānsarvapāpaiḥ pramucyate

उर्वशीतीर्थमासाद्य ततः सोमाश्रमं बुधःकुम्भकर्णाश्रमे स्नात्वा पूज्यते भुवि मानवः

urvaśītīrthamāsādya tataḥ somāśramaṃ budhaḥkumbhakarṇāśrame snātvā pūjyate bhuvi mānavaḥ

स्नात्वा कोकामुखे पुण्ये ब्रह्मचारी यतव्रतःजातिस्मरत्वं प्राप्नोति दृष्टमेतत्पुरातने

snātvā kokāmukhe puṇye brahmacārī yatavrataḥjātismaratvaṃ prāpnoti dṛṣṭametatpurātane

सकृन्नन्दां समासाद्य कृतात्मा भवति द्विजःसर्वपापविशुद्धात्मा शक्रलोकं च गच्छति

sakṛnnandāṃ samāsādya kṛtātmā bhavati dvijaḥsarvapāpaviśuddhātmā śakralokaṃ ca gacchati

ऋषभद्वीपमासाद्य सेव्यं क्रौञ्चनिषूदनम्सरस्वत्यामुपस्पृश्य विमानस्थो विराजते

ṛṣabhadvīpamāsādya sevyaṃ krauñcaniṣūdanamsarasvatyāmupaspṛśya vimānastho virājate

औद्दालकं महाराज तीर्थं मुनिनिषेवितम्तत्राभिषेकं कुर्वीत सर्वपापैः प्रमुच्यते

auddālakaṃ mahārāja tīrthaṃ muniniṣevitamtatrābhiṣekaṃ kurvīta sarvapāpaiḥ pramucyate

धर्मतीर्थं समासाद्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्वाजपेयमवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः

dharmatīrthaṃ samāsādya puṇyaṃ brahmarṣisevitamvājapeyamavāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ

तथा चम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकःदण्डार्कमभिगम्यैव गोसहस्रफलं लभेत्

tathā campāṃ samāsādya bhāgīrathyāṃ kṛtodakaḥdaṇḍārkamabhigamyaiva gosahasraphalaṃ labhet

लवेडिकां ततो गच्छेत्पुण्यां पुण्योपसेविताम्वाजपेयमवाप्नोति विमानस्थश्च पूज्यते

laveḍikāṃ tato gacchetpuṇyāṃ puṇyopasevitāmvājapeyamavāpnoti vimānasthaśca pūjyate