Parva.Adhyaya 3.94

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः संप्रस्थितो राजा कौन्तेयो भूरिदक्षिणःअगस्त्याश्रममासाद्य दुर्जयायामुवास ह

tataḥ saṃprasthito rājā kaunteyo bhūridakṣiṇaḥagastyāśramamāsādya durjayāyāmuvāsa ha

तत्र वै लोमशं राजा पप्रच्छ वदतां वरःअगस्त्येनेह वातापिः किमर्थमुपशामितः

tatra vai lomaśaṃ rājā papraccha vadatāṃ varaḥagastyeneha vātāpiḥ kimarthamupaśāmitaḥ

आसीद्वा किंप्रभावश्च स दैत्यो मानवान्तकःकिमर्थं चोद्गतो मन्युरगस्त्यस्य महात्मनः

āsīdvā kiṃprabhāvaśca sa daityo mānavāntakaḥkimarthaṃ codgato manyuragastyasya mahātmanaḥ

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

इल्वलो नाम दैतेय आसीत्कौरवनन्दनमणिमत्यां पुरि पुरा वातापिस्तस्य चानुजः

ilvalo nāma daiteya āsītkauravanandanamaṇimatyāṃ puri purā vātāpistasya cānujaḥ

स ब्राह्मणं तपोयुक्तमुवाच दितिनन्दनःपुत्रं मे भगवानेकमिन्द्रतुल्यं प्रयच्छतु

sa brāhmaṇaṃ tapoyuktamuvāca ditinandanaḥputraṃ me bhagavānekamindratulyaṃ prayacchatu

तस्मै स ब्राह्मणो नादात्पुत्रं वासवसंमितम्चुक्रोध सोऽसुरस्तस्य ब्राह्मणस्य ततो भृशम्

tasmai sa brāhmaṇo nādātputraṃ vāsavasaṃmitamcukrodha so'surastasya brāhmaṇasya tato bhṛśam

समाह्वयति यं वाचा गतं वैवस्वतक्षयम्स पुनर्देहमास्थाय जीवन्स्म प्रतिदृश्यते

samāhvayati yaṃ vācā gataṃ vaivasvatakṣayamsa punardehamāsthāya jīvansma pratidṛśyate

ततो वातापिमसुरं छागं कृत्वा सुसंस्कृतम्तं ब्राह्मणं भोजयित्वा पुनरेव समाह्वयत्

tato vātāpimasuraṃ chāgaṃ kṛtvā susaṃskṛtamtaṃ brāhmaṇaṃ bhojayitvā punareva samāhvayat

तस्य पार्श्वं विनिर्भिद्य ब्राह्मणस्य महासुरःवातापिः प्रहसन्राजन्निश्चक्राम विशां पते

tasya pārśvaṃ vinirbhidya brāhmaṇasya mahāsuraḥvātāpiḥ prahasanrājanniścakrāma viśāṃ pate

एवं स ब्राह्मणान्राजन्भोजयित्वा पुनः पुनःहिंसयामास दैतेय इल्वलो दुष्टचेतनः

evaṃ sa brāhmaṇānrājanbhojayitvā punaḥ punaḥhiṃsayāmāsa daiteya ilvalo duṣṭacetanaḥ

अगस्त्यश्चापि भगवानेतस्मिन्काल एव तुपितॄन्ददर्श गर्ते वै लम्बमानानधोमुखान्

agastyaścāpi bhagavānetasminkāla eva tupitṝndadarśa garte vai lambamānānadhomukhān

सोऽपृच्छल्लम्बमानांस्तान्भवन्त इह किंपराःसंतानहेतोरिति ते तमूचुर्ब्रह्मवादिनः

so'pṛcchallambamānāṃstānbhavanta iha kiṃparāḥsaṃtānahetoriti te tamūcurbrahmavādinaḥ

ते तस्मै कथयामासुर्वयं ते पितरः स्वकाःगर्तमेतमनुप्राप्ता लम्बामः प्रसवार्थिनः

te tasmai kathayāmāsurvayaṃ te pitaraḥ svakāḥgartametamanuprāptā lambāmaḥ prasavārthinaḥ

यदि नो जनयेथास्त्वमगस्त्यापत्यमुत्तमम्स्यान्नोऽस्मान्निरयान्मोक्षस्त्वं च पुत्राप्नुया गतिम्

yadi no janayethāstvamagastyāpatyamuttamamsyānno'smānnirayānmokṣastvaṃ ca putrāpnuyā gatim

स तानुवाच तेजस्वी सत्यधर्मपरायणःकरिष्ये पितरः कामं व्येतु वो मानसो ज्वरः

sa tānuvāca tejasvī satyadharmaparāyaṇaḥkariṣye pitaraḥ kāmaṃ vyetu vo mānaso jvaraḥ

ततः प्रसवसंतानं चिन्तयन्भगवानृषिःआत्मनः प्रसवस्यार्थे नापश्यत्सदृशीं स्त्रियम्

tataḥ prasavasaṃtānaṃ cintayanbhagavānṛṣiḥātmanaḥ prasavasyārthe nāpaśyatsadṛśīṃ striyam

स तस्य तस्य सत्त्वस्य तत्तदङ्गमनुत्तमम्संभृत्य तत्समैरङ्गैर्निर्ममे स्त्रियमुत्तमाम्

sa tasya tasya sattvasya tattadaṅgamanuttamamsaṃbhṛtya tatsamairaṅgairnirmame striyamuttamām

स तां विदर्भराजाय पुत्रकामाय ताम्यतेनिर्मितामात्मनोऽर्थाय मुनिः प्रादान्महातपाः

sa tāṃ vidarbharājāya putrakāmāya tāmyatenirmitāmātmano'rthāya muniḥ prādānmahātapāḥ

सा तत्र जज्ञे सुभगा विद्युत्सौदामिनी यथाविभ्राजमाना वपुसा व्यवर्धत शुभानना

sā tatra jajñe subhagā vidyutsaudāminī yathāvibhrājamānā vapusā vyavardhata śubhānanā

जातमात्रां च तां दृष्ट्वा वैदर्भः पृथिवीपतिःप्रहर्षेण द्विजातिभ्यो न्यवेदयत भारत

jātamātrāṃ ca tāṃ dṛṣṭvā vaidarbhaḥ pṛthivīpatiḥpraharṣeṇa dvijātibhyo nyavedayata bhārata

अभ्यनन्दन्त तां सर्वे ब्राह्मणा वसुधाधिपलोपामुद्रेति तस्याश्च चक्रिरे नाम ते द्विजाः

abhyanandanta tāṃ sarve brāhmaṇā vasudhādhipalopāmudreti tasyāśca cakrire nāma te dvijāḥ

ववृधे सा महाराज बिभ्रती रूपमुत्तमम्अप्स्विवोत्पलिनी शीघ्रमग्नेरिव शिखा शुभा

vavṛdhe sā mahārāja bibhratī rūpamuttamamapsvivotpalinī śīghramagneriva śikhā śubhā

तां यौवनस्थां राजेन्द्र शतं कन्याः स्वलंकृताःदाशीशतं च कल्याणीमुपतस्थुर्वशानुगाः

tāṃ yauvanasthāṃ rājendra śataṃ kanyāḥ svalaṃkṛtāḥdāśīśataṃ ca kalyāṇīmupatasthurvaśānugāḥ

सा स्म दासीशतवृता मध्ये कन्याशतस्य चआस्ते तेजस्विनी कन्या रोहिणीव दिवि प्रभो

sā sma dāsīśatavṛtā madhye kanyāśatasya caāste tejasvinī kanyā rohiṇīva divi prabho

यौवनस्थामपि च तां शीलाचारसमन्विताम्न वव्रे पुरुषः कश्चिद्भयात्तस्य महात्मनः

yauvanasthāmapi ca tāṃ śīlācārasamanvitāmna vavre puruṣaḥ kaścidbhayāttasya mahātmanaḥ

सा तु सत्यवती कन्या रूपेणाप्सरसोऽप्यतितोषयामास पितरं शीलेन स्वजनं तथा

sā tu satyavatī kanyā rūpeṇāpsaraso'pyatitoṣayāmāsa pitaraṃ śīlena svajanaṃ tathā

वैदर्भीं तु तथायुक्तां युवतीं प्रेक्ष्य वै पितामनसा चिन्तयामास कस्मै दद्यां सुतामिति

vaidarbhīṃ tu tathāyuktāṃ yuvatīṃ prekṣya vai pitāmanasā cintayāmāsa kasmai dadyāṃ sutāmiti