पर्व.अध्याय 3.97

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

इल्वलस्तान्विदित्वा तु महर्षिसहितान्नृपान्उपस्थितान्सहामात्यो विषयान्तेऽभ्यपूजयत्

ilvalastānviditvā tu maharṣisahitānnṛpānupasthitānsahāmātyo viṣayānte'bhyapūjayat

तेषां ततोऽसुरश्रेष्ठ आतिथ्यमकरोत्तदास संस्कृतेन कौरव्य भ्रात्रा वातापिना किल

teṣāṃ tato'suraśreṣṭha ātithyamakarottadāsa saṃskṛtena kauravya bhrātrā vātāpinā kila

ततो राजर्षयः सर्वे विषण्णा गतचेतसःवातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषभूतं महासुरम्

tato rājarṣayaḥ sarve viṣaṇṇā gatacetasaḥvātāpiṃ saṃskṛtaṃ dṛṣṭvā meṣabhūtaṃ mahāsuram

अथाब्रवीदगस्त्यस्तान्राजर्षीनृषिसत्तमःविषादो वो न कर्तव्यो अहं भोक्ष्ये महासुरम्

athābravīdagastyastānrājarṣīnṛṣisattamaḥviṣādo vo na kartavyo ahaṃ bhokṣye mahāsuram

धुर्यासनमथासाद्य निषसाद महामुनिःतं पर्यवेषद्दैत्येन्द्र इल्वलः प्रहसन्निव

dhuryāsanamathāsādya niṣasāda mahāmuniḥtaṃ paryaveṣaddaityendra ilvalaḥ prahasanniva

अगस्त्य एव कृत्स्नं तु वातापिं बुभुजे ततःभुक्तवत्यसुरोऽऽह्वानमकरोत्तस्य इल्वलः

agastya eva kṛtsnaṃ tu vātāpiṃ bubhuje tataḥbhuktavatyasuro''hvānamakarottasya ilvalaḥ

ततो वायुः प्रादुरभूदगस्त्यस्य महात्मनःइल्वलश्च विषण्णोऽभूद्दृष्ट्वा जीर्णं महासुरम्

tato vāyuḥ prādurabhūdagastyasya mahātmanaḥilvalaśca viṣaṇṇo'bhūddṛṣṭvā jīrṇaṃ mahāsuram

प्राञ्जलिश्च सहामात्यैरिदं वचनमब्रवीत्किमर्थमुपयाताः स्थ ब्रूत किं करवाणि वः

prāñjaliśca sahāmātyairidaṃ vacanamabravītkimarthamupayātāḥ stha brūta kiṃ karavāṇi vaḥ

प्रत्युवाच ततोऽगस्त्यः प्रहसन्निल्वलं तदाईशं ह्यसुर विद्मस्त्वां वयं सर्वे धनेश्वरम्

pratyuvāca tato'gastyaḥ prahasannilvalaṃ tadāīśaṃ hyasura vidmastvāṃ vayaṃ sarve dhaneśvaram

इमे च नातिधनिनो धनार्थश्च महान्ममयथाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नः

ime ca nātidhanino dhanārthaśca mahānmamayathāśaktyavihiṃsyānyānsaṃvibhāgaṃ prayaccha naḥ

ततोऽभिवाद्य तमृषिमिल्वलो वाक्यमब्रवीत्दित्सितं यदि वेत्सि त्वं ततो दास्यामि ते वसु

tato'bhivādya tamṛṣimilvalo vākyamabravītditsitaṃ yadi vetsi tvaṃ tato dāsyāmi te vasu

अगस्त्य उवाच · agastya uvāca

गवां दश सहस्राणि राज्ञामेकैकशोऽसुरतावदेव सुवर्णस्य दित्सितं ते महासुर

gavāṃ daśa sahasrāṇi rājñāmekaikaśo'suratāvadeva suvarṇasya ditsitaṃ te mahāsura

मह्यं ततो वै द्विगुणं रथश्चैव हिरण्मयःमनोजवौ वाजिनौ च दित्सितं ते महासुरजिज्ञास्यतां रथः सद्यो व्यक्तमेष हिरण्मयः

mahyaṃ tato vai dviguṇaṃ rathaścaiva hiraṇmayaḥmanojavau vājinau ca ditsitaṃ te mahāsurajijñāsyatāṃ rathaḥ sadyo vyaktameṣa hiraṇmayaḥ

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

जिज्ञास्यमानः स रथः कौन्तेयासीद्धिरण्मयःततः प्रव्यथितो दैत्यो ददावभ्यधिकं वसु

jijñāsyamānaḥ sa rathaḥ kaunteyāsīddhiraṇmayaḥtataḥ pravyathito daityo dadāvabhyadhikaṃ vasu

विवाजश्च सुवाजश्च तस्मिन्युक्तौ रथे हयौऊहतुस्तौ वसून्याशु तान्यगस्त्याश्रमं प्रतिसर्वान्राज्ञः सहागस्त्यान्निमेषादिव भारत

vivājaśca suvājaśca tasminyuktau rathe hayauūhatustau vasūnyāśu tānyagastyāśramaṃ pratisarvānrājñaḥ sahāgastyānnimeṣādiva bhārata

अगस्त्येनाभ्यनुज्ञाता जग्मू राजर्षयस्तदाकृतवांश्च मुनिः सर्वं लोपामुद्राचिकीर्षितम्

agastyenābhyanujñātā jagmū rājarṣayastadākṛtavāṃśca muniḥ sarvaṃ lopāmudrācikīrṣitam

लोपामुद्रोवाचकृतवानसि तत्सर्वं भगवन्मम काङ्क्षितम्उत्पादय सकृन्मह्यमपत्यं वीर्यवत्तरम्

lopāmudrovācakṛtavānasi tatsarvaṃ bhagavanmama kāṅkṣitamutpādaya sakṛnmahyamapatyaṃ vīryavattaram

अगस्त्य उवाच · agastya uvāca

तुष्टोऽहमस्मि कल्याणि तव वृत्तेन शोभनेविचारणामपत्ये तु तव वक्ष्यामि तां शृणु

tuṣṭo'hamasmi kalyāṇi tava vṛttena śobhanevicāraṇāmapatye tu tava vakṣyāmi tāṃ śṛṇu

सहस्रं तेऽस्तु पुत्राणां शतं वा दशसंमितम्दश वा शततुल्याः स्युरेको वापि सहस्रवत्

sahasraṃ te'stu putrāṇāṃ śataṃ vā daśasaṃmitamdaśa vā śatatulyāḥ syureko vāpi sahasravat

लोपामुद्रोवाचसहस्रसंमितः पुत्र एको मेऽस्तु तपोधनएको हि बहुभिः श्रेयान्विद्वान्साधुरसाधुभिः

lopāmudrovācasahasrasaṃmitaḥ putra eko me'stu tapodhanaeko hi bahubhiḥ śreyānvidvānsādhurasādhubhiḥ

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

स तथेति प्रतिज्ञाय तया समभवन्मुनिःसमये समशीलिन्या श्रद्धावाञ्श्रद्दधानया

sa tatheti pratijñāya tayā samabhavanmuniḥsamaye samaśīlinyā śraddhāvāñśraddadhānayā

तत आधाय गर्भं तमगमद्वनमेव सःतस्मिन्वनगते गर्भो ववृधे सप्त शारदान्

tata ādhāya garbhaṃ tamagamadvanameva saḥtasminvanagate garbho vavṛdhe sapta śāradān

सप्तमेऽब्दे गते चापि प्राच्यवत्स महाकविःज्वलन्निव प्रभावेन दृढस्युर्नाम भारतसाङ्गोपनिषदान्वेदाञ्जपन्नेव महायशाः

saptame'bde gate cāpi prācyavatsa mahākaviḥjvalanniva prabhāvena dṛḍhasyurnāma bhāratasāṅgopaniṣadānvedāñjapanneva mahāyaśāḥ

तस्य पुत्रोऽभवदृषेः स तेजस्वी महानृषिःस बाल एव तेजस्वी पितुस्तस्य निवेशनेइध्मानां भारमाजह्रे इध्मवाहस्ततोऽभवत्

tasya putro'bhavadṛṣeḥ sa tejasvī mahānṛṣiḥsa bāla eva tejasvī pitustasya niveśaneidhmānāṃ bhāramājahre idhmavāhastato'bhavat

तथायुक्तं च तं दृष्ट्वा मुमुदे स मुनिस्तदालेभिरे पितरश्चास्य लोकान्राजन्यथेप्सितान्

tathāyuktaṃ ca taṃ dṛṣṭvā mumude sa munistadālebhire pitaraścāsya lokānrājanyathepsitān

अगस्त्यस्याश्रमः ख्यातः सर्वर्तुकुसुमान्वितःप्राह्रादिरेवं वातापिरगस्त्येन विनाशितः

agastyasyāśramaḥ khyātaḥ sarvartukusumānvitaḥprāhrādirevaṃ vātāpiragastyena vināśitaḥ

तस्यायमाश्रमो राजन्रमणीयो गुणैर्युतःएषा भागीरथी पुण्या यथेष्टमवगाह्यताम्

tasyāyamāśramo rājanramaṇīyo guṇairyutaḥeṣā bhāgīrathī puṇyā yatheṣṭamavagāhyatām