Parva.Adhyaya 4.12

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

एवं मत्स्यस्य नगरे वसन्तस्तत्र पाण्डवाःअत ऊर्ध्वं महावीर्याः किमकुर्वन्त वै द्विज

evaṃ matsyasya nagare vasantastatra pāṇḍavāḥata ūrdhvaṃ mahāvīryāḥ kimakurvanta vai dvija

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवं ते न्यवसंस्तत्र प्रच्छन्नाः कुरुनन्दनाःआराधयन्तो राजानं यदकुर्वन्त तच्छृणु

evaṃ te nyavasaṃstatra pracchannāḥ kurunandanāḥārādhayanto rājānaṃ yadakurvanta tacchṛṇu

युधिष्ठिरः सभास्तारः सभ्यानामभवत्प्रियःतथैव च विराटस्य सपुत्रस्य विशां पते

yudhiṣṭhiraḥ sabhāstāraḥ sabhyānāmabhavatpriyaḥtathaiva ca virāṭasya saputrasya viśāṃ pate

स ह्यक्षहृदयज्ञस्तान्क्रीडयामास पाण्डवःअक्षवत्यां यथाकामं सूत्रबद्धानिव द्विजान्

sa hyakṣahṛdayajñastānkrīḍayāmāsa pāṇḍavaḥakṣavatyāṃ yathākāmaṃ sūtrabaddhāniva dvijān

अज्ञातं च विराटस्य विजित्य वसु धर्मराट्भ्रातृभ्यः पुरुषव्याघ्रो यथार्हं स्म प्रयच्छति

ajñātaṃ ca virāṭasya vijitya vasu dharmarāṭbhrātṛbhyaḥ puruṣavyāghro yathārhaṃ sma prayacchati

भीमसेनोऽपि मांसानि भक्ष्याणि विविधानि चअतिसृष्टानि मत्स्येन विक्रीणाति युधिष्ठिरे

bhīmaseno'pi māṃsāni bhakṣyāṇi vividhāni caatisṛṣṭāni matsyena vikrīṇāti yudhiṣṭhire

वासांसि परिजीर्णानि लब्धान्यन्तःपुरेऽर्जुनःविक्रीणानश्च सर्वेभ्यः पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति

vāsāṃsi parijīrṇāni labdhānyantaḥpure'rjunaḥvikrīṇānaśca sarvebhyaḥ pāṇḍavebhyaḥ prayacchati

सहदेवोऽपि गोपानां वेषमास्थाय पाण्डवःदधि क्षीरं घृतं चैव पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति

sahadevo'pi gopānāṃ veṣamāsthāya pāṇḍavaḥdadhi kṣīraṃ ghṛtaṃ caiva pāṇḍavebhyaḥ prayacchati

नकुलोऽपि धनं लब्ध्वा कृते कर्मणि वाजिनाम्तुष्टे तस्मिन्नरपतौ पाण्डवेभ्यः प्रयच्छति

nakulo'pi dhanaṃ labdhvā kṛte karmaṇi vājināmtuṣṭe tasminnarapatau pāṇḍavebhyaḥ prayacchati

कृष्णापि सर्वान्भ्रातॄंस्तान्निरीक्षन्ती तपस्विनीयथा पुनरविज्ञाता तथा चरति भामिनी

kṛṣṇāpi sarvānbhrātṝṃstānnirīkṣantī tapasvinīyathā punaravijñātā tathā carati bhāminī

एवं संपादयन्तस्ते तथान्योन्यं महारथाःप्रेक्षमाणास्तदा कृष्णामूषुश्छन्ना नराधिप

evaṃ saṃpādayantaste tathānyonyaṃ mahārathāḥprekṣamāṇāstadā kṛṣṇāmūṣuśchannā narādhipa

अथ मासे चतुर्थे तु ब्रह्मणः सुमहोत्सवःआसीत्समृद्धो मत्स्येषु पुरुषाणां सुसंमतः

atha māse caturthe tu brahmaṇaḥ sumahotsavaḥāsītsamṛddho matsyeṣu puruṣāṇāṃ susaṃmataḥ

तत्र मल्लाः समापेतुर्दिग्भ्यो राजन्सहस्रशःमहाकाया महावीर्याः कालखञ्जा इवासुराः

tatra mallāḥ samāpeturdigbhyo rājansahasraśaḥmahākāyā mahāvīryāḥ kālakhañjā ivāsurāḥ

वीर्योन्नद्धा बलोदग्रा राज्ञा समभिपूजिताःसिंहस्कन्धकटिग्रीवाः स्ववदाता मनस्विनःअसकृल्लब्धलक्षास्ते रङ्गे पार्थिवसंनिधौ

vīryonnaddhā balodagrā rājñā samabhipūjitāḥsiṃhaskandhakaṭigrīvāḥ svavadātā manasvinaḥasakṛllabdhalakṣāste raṅge pārthivasaṃnidhau

तेषामेको महानासीत्सर्वमल्लान्समाह्वयत्आवल्गमानं तं रङ्गे नोपतिष्ठति कश्चन

teṣāmeko mahānāsītsarvamallānsamāhvayatāvalgamānaṃ taṃ raṅge nopatiṣṭhati kaścana

यदा सर्वे विमनसस्ते मल्ला हतचेतसःअथ सूदेन तं मल्लं योधयामास मत्स्यराट्

yadā sarve vimanasaste mallā hatacetasaḥatha sūdena taṃ mallaṃ yodhayāmāsa matsyarāṭ

चोद्यमानस्ततो भीमो दुःखेनैवाकरोन्मतिम्न हि शक्नोति विवृते प्रत्याख्यातुं नराधिपम्

codyamānastato bhīmo duḥkhenaivākaronmatimna hi śaknoti vivṛte pratyākhyātuṃ narādhipam

ततः स पुरुषव्याघ्रः शार्दूलशिथिलं चरन्प्रविवेश महारङ्गं विराटमभिहर्षयन्

tataḥ sa puruṣavyāghraḥ śārdūlaśithilaṃ caranpraviveśa mahāraṅgaṃ virāṭamabhiharṣayan

बबन्ध कक्ष्यां कौन्तेयस्ततस्तं हर्षयञ्जनम्ततस्तं वृत्रसंकाशं भीमो मल्लं समाह्वयत्

babandha kakṣyāṃ kaunteyastatastaṃ harṣayañjanamtatastaṃ vṛtrasaṃkāśaṃ bhīmo mallaṃ samāhvayat

तावुभौ सुमहोत्साहावुभौ तीव्रपराक्रमौमत्ताविव महाकायौ वारणौ षष्टिहायनौ

tāvubhau sumahotsāhāvubhau tīvraparākramaumattāviva mahākāyau vāraṇau ṣaṣṭihāyanau

चकर्ष दोर्भ्यामुत्पाट्य भीमो मल्लममित्रहाविनदन्तमभिक्रोशञ्शार्दूल इव वारणम्

cakarṣa dorbhyāmutpāṭya bhīmo mallamamitrahāvinadantamabhikrośañśārdūla iva vāraṇam

तमुद्यम्य महाबाहुर्भ्रामयामास वीर्यवान्ततो मल्लाश्च मत्स्याश्च विस्मयं चक्रिरे परम्

tamudyamya mahābāhurbhrāmayāmāsa vīryavāntato mallāśca matsyāśca vismayaṃ cakrire param

भ्रामयित्वा शतगुणं गतसत्त्वमचेतनम्प्रत्यपिंषन्महाबाहुर्मल्लं भुवि वृकोदरः

bhrāmayitvā śataguṇaṃ gatasattvamacetanampratyapiṃṣanmahābāhurmallaṃ bhuvi vṛkodaraḥ

तस्मिन्विनिहते मल्ले जीमूते लोकविश्रुतेविराटः परमं हर्षमगच्छद्बान्धवैः सह

tasminvinihate malle jīmūte lokaviśrutevirāṭaḥ paramaṃ harṣamagacchadbāndhavaiḥ saha

संहर्षात्प्रददौ वित्तं बहु राजा महामनाःबल्लवाय महारङ्गे यथा वैश्रवणस्तथा

saṃharṣātpradadau vittaṃ bahu rājā mahāmanāḥballavāya mahāraṅge yathā vaiśravaṇastathā

एवं स सुबहून्मल्लान्पुरुषांश्च महाबलान्विनिघ्नन्मत्स्यराजस्य प्रीतिमावहदुत्तमाम्

evaṃ sa subahūnmallānpuruṣāṃśca mahābalānvinighnanmatsyarājasya prītimāvahaduttamām

यदास्य तुल्यः पुरुषो न कश्चित्तत्र विद्यतेततो व्याघ्रैश्च सिंहैश्च द्विरदैश्चाप्ययोधयत्

yadāsya tulyaḥ puruṣo na kaścittatra vidyatetato vyāghraiśca siṃhaiśca dviradaiścāpyayodhayat

पुनरन्तःपुरगतः स्त्रीणां मध्ये वृकोदरःयोध्यते स्म विराटेन सिंहैर्मत्तैर्महाबलैः

punarantaḥpuragataḥ strīṇāṃ madhye vṛkodaraḥyodhyate sma virāṭena siṃhairmattairmahābalaiḥ

बीभत्सुरपि गीतेन सुनृत्तेन च पाण्डवःविराटं तोषयामास सर्वाश्चान्तःपुरस्त्रियः

bībhatsurapi gītena sunṛttena ca pāṇḍavaḥvirāṭaṃ toṣayāmāsa sarvāścāntaḥpurastriyaḥ

अश्वैर्विनीतैर्जवनैस्तत्र तत्र समागतैःतोषयामास नकुलो राजानं राजसत्तम

aśvairvinītairjavanaistatra tatra samāgataiḥtoṣayāmāsa nakulo rājānaṃ rājasattama

तस्मै प्रदेयं प्रायच्छत्प्रीतो राजा धनं बहुविनीतान्वृषभान्दृष्ट्वा सहदेवस्य चाभिभो

tasmai pradeyaṃ prāyacchatprīto rājā dhanaṃ bahuvinītānvṛṣabhāndṛṣṭvā sahadevasya cābhibho

एवं ते न्यवसंस्तत्र प्रच्छन्नाः पुरुषर्षभाःकर्माणि तस्य कुर्वाणा विराटनृपतेस्तदा

evaṃ te nyavasaṃstatra pracchannāḥ puruṣarṣabhāḥkarmāṇi tasya kurvāṇā virāṭanṛpatestadā