Parva.Adhyaya 4.13

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

वसमानेषु पार्थेषु मत्स्यस्य नगरे तदामहारथेषु छन्नेषु मासा दश समत्ययुः

vasamāneṣu pārtheṣu matsyasya nagare tadāmahāratheṣu channeṣu māsā daśa samatyayuḥ

याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूषन्ती विशां पतेअवसत्परिचारार्हा सुदुःखं जनमेजय

yājñasenī sudeṣṇāṃ tu śuśrūṣantī viśāṃ pateavasatparicārārhā suduḥkhaṃ janamejaya

तथा चरन्तीं पाञ्चालीं सुदेष्णाया निवेशनेसेनापतिर्विराटस्य ददर्श जलजाननाम्

tathā carantīṃ pāñcālīṃ sudeṣṇāyā niveśanesenāpatirvirāṭasya dadarśa jalajānanām

तां दृष्ट्वा देवगर्भाभां चरन्तीं देवतामिवकीचकः कामयामास कामबाणप्रपीडितः

tāṃ dṛṣṭvā devagarbhābhāṃ carantīṃ devatāmivakīcakaḥ kāmayāmāsa kāmabāṇaprapīḍitaḥ

स तु कामाग्निसंतप्तः सुदेष्णामभिगम्य वैप्रहसन्निव सेनानीरिदं वचनमब्रवीत्

sa tu kāmāgnisaṃtaptaḥ sudeṣṇāmabhigamya vaiprahasanniva senānīridaṃ vacanamabravīt

नेयं पुरा जातु मयेह दृष्टा; राज्ञो विराटस्य निवेशने शुभारूपेण चोन्मादयतीव मां भृशं; गन्धेन जाता मदिरेव भामिनी

neyaṃ purā jātu mayeha dṛṣṭā; rājño virāṭasya niveśane śubhārūpeṇa conmādayatīva māṃ bhṛśaṃ; gandhena jātā madireva bhāminī

का देवरूपा हृदयंगमा शुभे; आचक्ष्व मे का च कुतश्च शोभनाचित्तं हि निर्मथ्य करोति मां वशे; न चान्यदत्रौषधमद्य मे मतम्

kā devarūpā hṛdayaṃgamā śubhe; ācakṣva me kā ca kutaśca śobhanācittaṃ hi nirmathya karoti māṃ vaśe; na cānyadatrauṣadhamadya me matam

अहो तवेयं परिचारिका शुभा; प्रत्यग्ररूपा प्रतिभाति मामियम्अयुक्तरूपं हि करोति कर्म ते; प्रशास्तु मां यच्च ममास्ति किंचन

aho taveyaṃ paricārikā śubhā; pratyagrarūpā pratibhāti māmiyamayuktarūpaṃ hi karoti karma te; praśāstu māṃ yacca mamāsti kiṃcana

प्रभूतनागाश्वरथं महाधनं; समृद्धियुक्तं बहुपानभोजनम्मनोहरं काञ्चनचित्रभूषणं; गृहं महच्छोभयतामियं मम

prabhūtanāgāśvarathaṃ mahādhanaṃ; samṛddhiyuktaṃ bahupānabhojanammanoharaṃ kāñcanacitrabhūṣaṇaṃ; gṛhaṃ mahacchobhayatāmiyaṃ mama

ततः सुदेष्णामनुमन्त्र्य कीचक;स्ततः समभ्येत्य नराधिपात्मजाम्उवाच कृष्णामभिसान्त्वयंस्तदा; मृगेन्द्रकन्यामिव जम्बुको वने

tataḥ sudeṣṇāmanumantrya kīcaka;stataḥ samabhyetya narādhipātmajāmuvāca kṛṣṇāmabhisāntvayaṃstadā; mṛgendrakanyāmiva jambuko vane

इदं च रूपं प्रथमं च ते वयो; निरर्थकं केवलमद्य भामिनिअधार्यमाणा स्रगिवोत्तमा यथा; न शोभसे सुन्दरि शोभना सती

idaṃ ca rūpaṃ prathamaṃ ca te vayo; nirarthakaṃ kevalamadya bhāminiadhāryamāṇā sragivottamā yathā; na śobhase sundari śobhanā satī

त्यजामि दारान्मम ये पुरातना; भवन्तु दास्यस्तव चारुहासिनिअहं च ते सुन्दरि दासवत्स्थितः; सदा भविष्ये वशगो वरानने

tyajāmi dārānmama ye purātanā; bhavantu dāsyastava cāruhāsiniahaṃ ca te sundari dāsavatsthitaḥ; sadā bhaviṣye vaśago varānane

द्रौपद्युवाचअप्रार्थनीयामिह मां सूतपुत्राभिमन्यसेविहीनवर्णां सैरन्ध्रीं बीभत्सां केशकारिकाम्

draupadyuvācaaprārthanīyāmiha māṃ sūtaputrābhimanyasevihīnavarṇāṃ sairandhrīṃ bībhatsāṃ keśakārikām

परदारास्मि भद्रं ते न युक्तं त्वयि सांप्रतम्दयिताः प्राणिनां दारा धर्मं समनुचिन्तय

paradārāsmi bhadraṃ te na yuktaṃ tvayi sāṃpratamdayitāḥ prāṇināṃ dārā dharmaṃ samanucintaya

परदारे न ते बुद्धिर्जातु कार्या कथंचनविवर्जनं ह्यकार्याणामेतत्सत्पुरुषव्रतम्

paradāre na te buddhirjātu kāryā kathaṃcanavivarjanaṃ hyakāryāṇāmetatsatpuruṣavratam

मिथ्याभिगृध्नो हि नरः पापात्मा मोहमास्थितःअयशः प्राप्नुयाद्घोरं सुमहत्प्राप्नुयाद्भयम्

mithyābhigṛdhno hi naraḥ pāpātmā mohamāsthitaḥayaśaḥ prāpnuyādghoraṃ sumahatprāpnuyādbhayam

मा सूतपुत्र हृष्यस्व माद्य त्यक्ष्यसि जीवितम्दुर्लभामभिमन्वानो मां वीरैरभिरक्षिताम्

mā sūtaputra hṛṣyasva mādya tyakṣyasi jīvitamdurlabhāmabhimanvāno māṃ vīrairabhirakṣitām

न चाप्यहं त्वया शक्या गन्धर्वाः पतयो ममते त्वां निहन्युः कुपिताः साध्वलं मा व्यनीनशः

na cāpyahaṃ tvayā śakyā gandharvāḥ patayo mamate tvāṃ nihanyuḥ kupitāḥ sādhvalaṃ mā vyanīnaśaḥ

अशक्यरूपैः पुरुषैरध्वानं गन्तुमिच्छसियथा निश्चेतनो बालः कूलस्थः कूलमुत्तरम्तर्तुमिच्छति मन्दात्मा तथा त्वं कर्तुमिच्छसि

aśakyarūpaiḥ puruṣairadhvānaṃ gantumicchasiyathā niścetano bālaḥ kūlasthaḥ kūlamuttaramtartumicchati mandātmā tathā tvaṃ kartumicchasi

अन्तर्महीं वा यदि वोर्ध्वमुत्पतेः; समुद्रपारं यदि वा प्रधावसितथापि तेषां न विमोक्षमर्हसि; प्रमाथिनो देवसुता हि मे वराः

antarmahīṃ vā yadi vordhvamutpateḥ; samudrapāraṃ yadi vā pradhāvasitathāpi teṣāṃ na vimokṣamarhasi; pramāthino devasutā hi me varāḥ

त्वं कालरात्रीमिव कश्चिदातुरः; किं मां दृढं प्रार्थयसेऽद्य कीचककिं मातुरङ्के शयितो यथा शिशु;श्चन्द्रं जिघृक्षुरिव मन्यसे हि माम्

tvaṃ kālarātrīmiva kaścidāturaḥ; kiṃ māṃ dṛḍhaṃ prārthayase'dya kīcakakiṃ māturaṅke śayito yathā śiśu;ścandraṃ jighṛkṣuriva manyase hi mām