Parva.Adhyaya 4.66

विराट उवाच · virāṭa uvāca

यद्येष राजा कौरव्यः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरःकतमोऽस्यार्जुनो भ्राता भीमश्च कतमो बली

yadyeṣa rājā kauravyaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥkatamo'syārjuno bhrātā bhīmaśca katamo balī

नकुलः सहदेवो वा द्रौपदी वा यशस्विनीयदा द्यूते जिताः पार्था न प्राज्ञायन्त ते क्वचित्

nakulaḥ sahadevo vā draupadī vā yaśasvinīyadā dyūte jitāḥ pārthā na prājñāyanta te kvacit

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

य एष बल्लवो ब्रूते सूदस्तव नराधिपएष भीमो महाबाहुर्भीमवेगपराक्रमः

ya eṣa ballavo brūte sūdastava narādhipaeṣa bhīmo mahābāhurbhīmavegaparākramaḥ

एष क्रोधवशान्हत्वा पर्वते गन्धमादनेसौगन्धिकानि दिव्यानि कृष्णार्थे समुपाहरत्

eṣa krodhavaśānhatvā parvate gandhamādanesaugandhikāni divyāni kṛṣṇārthe samupāharat

गन्धर्व एष वै हन्ता कीचकानां दुरात्मनाम्व्याघ्रानृक्षान्वराहांश्च हतवान्स्त्रीपुरे तव

gandharva eṣa vai hantā kīcakānāṃ durātmanāmvyāghrānṛkṣānvarāhāṃśca hatavānstrīpure tava

यश्चासीदश्वबन्धस्ते नकुलोऽयं परंतपःगोसंख्यः सहदेवश्च माद्रीपुत्रौ महारथौ

yaścāsīdaśvabandhaste nakulo'yaṃ paraṃtapaḥgosaṃkhyaḥ sahadevaśca mādrīputrau mahārathau

शृङ्गारवेषाभरणौ रूपवन्तौ यशस्विनौनानारथसहस्राणां समर्थौ पुरुषर्षभौ

śṛṅgāraveṣābharaṇau rūpavantau yaśasvinaunānārathasahasrāṇāṃ samarthau puruṣarṣabhau

एषा पद्मपलाशाक्षी सुमध्या चारुहासिनीसैरन्ध्री द्रौपदी राजन्यत्कृते कीचका हताः

eṣā padmapalāśākṣī sumadhyā cāruhāsinīsairandhrī draupadī rājanyatkṛte kīcakā hatāḥ

अर्जुनोऽहं महाराज व्यक्तं ते श्रोत्रमागतःभीमादवरजः पार्थो यमाभ्यां चापि पूर्वजः

arjuno'haṃ mahārāja vyaktaṃ te śrotramāgataḥbhīmādavarajaḥ pārtho yamābhyāṃ cāpi pūrvajaḥ

उषिताः स्म महाराज सुखं तव निवेशनेअज्ञातवासमुषिता गर्भवास इव प्रजाः

uṣitāḥ sma mahārāja sukhaṃ tava niveśaneajñātavāsamuṣitā garbhavāsa iva prajāḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

यदार्जुनेन ते वीराः कथिताः पञ्च पाण्डवाःतदार्जुनस्य वैराटिः कथयामास विक्रमम्

yadārjunena te vīrāḥ kathitāḥ pañca pāṇḍavāḥtadārjunasya vairāṭiḥ kathayāmāsa vikramam

अयं स द्विषतां मध्ये मृगाणामिव केसरीअचरद्रथवृन्देषु निघ्नंस्तेषां वरान्वरान्

ayaṃ sa dviṣatāṃ madhye mṛgāṇāmiva kesarīacaradrathavṛndeṣu nighnaṃsteṣāṃ varānvarān

अनेन विद्धो मातङ्गो महानेकेषुणा हतःहिरण्यकक्ष्यः संग्रामे दन्ताभ्यामगमन्महीम्

anena viddho mātaṅgo mahānekeṣuṇā hataḥhiraṇyakakṣyaḥ saṃgrāme dantābhyāmagamanmahīm

अनेन विजिता गावो जिताश्च कुरवो युधिअस्य शङ्खप्रणादेन कर्णौ मे बधिरीकृतौ

anena vijitā gāvo jitāśca kuravo yudhiasya śaṅkhapraṇādena karṇau me badhirīkṛtau

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मत्स्यराजः प्रतापवान्उत्तरं प्रत्युवाचेदमभिपन्नो युधिष्ठिरे

tasya tadvacanaṃ śrutvā matsyarājaḥ pratāpavānuttaraṃ pratyuvācedamabhipanno yudhiṣṭhire

प्रसादनं पाण्डवस्य प्राप्तकालं हि रोचयेउत्तरां च प्रयच्छामि पार्थाय यदि ते मतम्

prasādanaṃ pāṇḍavasya prāptakālaṃ hi rocayeuttarāṃ ca prayacchāmi pārthāya yadi te matam

उत्तर उवाच · uttara uvāca

अर्च्याः पूज्याश्च मान्याश्च प्राप्तकालं च मे मतम्पूज्यन्तां पूजनार्हाश्च महाभागाश्च पाण्डवाः

arcyāḥ pūjyāśca mānyāśca prāptakālaṃ ca me matampūjyantāṃ pūjanārhāśca mahābhāgāśca pāṇḍavāḥ

विराट उवाच · virāṭa uvāca

अहं खल्वपि संग्रामे शत्रूणां वशमागतःमोक्षितो भीमसेनेन गावश्च विजितास्तथा

ahaṃ khalvapi saṃgrāme śatrūṇāṃ vaśamāgataḥmokṣito bhīmasenena gāvaśca vijitāstathā

एतेषां बाहुवीर्येण यदस्माकं जयो मृधेवयं सर्वे सहामात्याः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्प्रसादयामो भद्रं ते सानुजं पाण्डवर्षभम्

eteṣāṃ bāhuvīryeṇa yadasmākaṃ jayo mṛdhevayaṃ sarve sahāmātyāḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiramprasādayāmo bhadraṃ te sānujaṃ pāṇḍavarṣabham

यदस्माभिरजानद्भिः किंचिदुक्तो नराधिपःक्षन्तुमर्हति तत्सर्वं धर्मात्मा ह्येष पाण्डवः

yadasmābhirajānadbhiḥ kiṃcidukto narādhipaḥkṣantumarhati tatsarvaṃ dharmātmā hyeṣa pāṇḍavaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो विराटः परमाभितुष्टः; समेत्य राज्ञा समयं चकारराज्यं च सर्वं विससर्ज तस्मै; सदण्डकोशं सपुरं महात्मा

tato virāṭaḥ paramābhituṣṭaḥ; sametya rājñā samayaṃ cakārarājyaṃ ca sarvaṃ visasarja tasmai; sadaṇḍakośaṃ sapuraṃ mahātmā

पाण्डवांश्च ततः सर्वान्मत्स्यराजः प्रतापवान्धनंजयं पुरस्कृत्य दिष्ट्या दिष्ट्येति चाब्रवीत्

pāṇḍavāṃśca tataḥ sarvānmatsyarājaḥ pratāpavāndhanaṃjayaṃ puraskṛtya diṣṭyā diṣṭyeti cābravīt

समुपाघ्राय मूर्धानं संश्लिष्य च पुनः पुनःयुधिष्ठिरं च भीमं च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ

samupāghrāya mūrdhānaṃ saṃśliṣya ca punaḥ punaḥyudhiṣṭhiraṃ ca bhīmaṃ ca mādrīputrau ca pāṇḍavau

नातृप्यद्दर्शने तेषां विराटो वाहिनीपतिःसंप्रीयमाणो राजानं युधिष्ठिरमथाब्रवीत्

nātṛpyaddarśane teṣāṃ virāṭo vāhinīpatiḥsaṃprīyamāṇo rājānaṃ yudhiṣṭhiramathābravīt

दिष्ट्या भवन्तः संप्राप्ताः सर्वे कुशलिनो वनात्दिष्ट्या च पारितं कृच्छ्रमज्ञातं वै दुरात्मभिः

diṣṭyā bhavantaḥ saṃprāptāḥ sarve kuśalino vanātdiṣṭyā ca pāritaṃ kṛcchramajñātaṃ vai durātmabhiḥ

इदं च राज्यं नः पार्था यच्चान्यद्वसु किंचनप्रतिगृह्णन्तु तत्सर्वं कौन्तेया अविशङ्कया

idaṃ ca rājyaṃ naḥ pārthā yaccānyadvasu kiṃcanapratigṛhṇantu tatsarvaṃ kaunteyā aviśaṅkayā

उत्तरां प्रतिगृह्णातु सव्यसाची धनंजयःअयं ह्यौपयिको भर्ता तस्याः पुरुषसत्तमः

uttarāṃ pratigṛhṇātu savyasācī dhanaṃjayaḥayaṃ hyaupayiko bhartā tasyāḥ puruṣasattamaḥ

एवमुक्तो धर्मराजः पार्थमैक्षद्धनंजयम्ईक्षितश्चार्जुनो भ्रात्रा मत्स्यं वचनमब्रवीत्

evamukto dharmarājaḥ pārthamaikṣaddhanaṃjayamīkṣitaścārjuno bhrātrā matsyaṃ vacanamabravīt

प्रतिगृह्णाम्यहं राजन्स्नुषां दुहितरं तवयुक्तश्चावां हि संबन्धो मत्स्यभारतसत्तमौ

pratigṛhṇāmyahaṃ rājansnuṣāṃ duhitaraṃ tavayuktaścāvāṃ hi saṃbandho matsyabhāratasattamau