Parva.Adhyaya 5.119

नारद उवाच · nārada uvāca

अथ प्रचलितः स्थानादासनाच्च परिच्युतःकम्पितेनैव मनसा धर्षितः शोकवह्निना

atha pracalitaḥ sthānādāsanācca paricyutaḥkampitenaiva manasā dharṣitaḥ śokavahninā

म्लानस्रग्भ्रष्टविज्ञानः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदःविघूर्णन्स्रस्तसर्वाङ्गः प्रभ्रष्टाभरणाम्बरः

mlānasragbhraṣṭavijñānaḥ prabhraṣṭamukuṭāṅgadaḥvighūrṇansrastasarvāṅgaḥ prabhraṣṭābharaṇāmbaraḥ

अदृश्यमानस्तान्पश्यन्नपश्यंश्च पुनः पुनःशून्यः शून्येन मनसा प्रपतिष्यन्महीतलम्

adṛśyamānastānpaśyannapaśyaṃśca punaḥ punaḥśūnyaḥ śūnyena manasā prapatiṣyanmahītalam

किं मया मनसा ध्यातमशुभं धर्मदूषणम्येनाहं चलितः स्थानादिति राजा व्यचिन्तयत्

kiṃ mayā manasā dhyātamaśubhaṃ dharmadūṣaṇamyenāhaṃ calitaḥ sthānāditi rājā vyacintayat

ते तु तत्रैव राजानः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथाअपश्यन्त निरालम्बं ययातिं तं परिच्युतम्

te tu tatraiva rājānaḥ siddhāścāpsarasastathāapaśyanta nirālambaṃ yayātiṃ taṃ paricyutam

अथैत्य पुरुषः कश्चित्क्षीणपुण्यनिपातकःययातिमब्रवीद्राजन्देवराजस्य शासनात्

athaitya puruṣaḥ kaścitkṣīṇapuṇyanipātakaḥyayātimabravīdrājandevarājasya śāsanāt

अतीव मदमत्तस्त्वं न कंचिन्नावमन्यसेमानेन भ्रष्टः स्वर्गस्ते नार्हस्त्वं पार्थिवात्मजन च प्रज्ञायसे गच्छ पतस्वेति तमब्रवीत्

atīva madamattastvaṃ na kaṃcinnāvamanyasemānena bhraṣṭaḥ svargaste nārhastvaṃ pārthivātmajana ca prajñāyase gaccha patasveti tamabravīt

पतेयं सत्स्विति वचस्त्रिरुक्त्वा नहुषात्मजःपतिष्यंश्चिन्तयामास गतिं गतिमतां वरः

pateyaṃ satsviti vacastriruktvā nahuṣātmajaḥpatiṣyaṃścintayāmāsa gatiṃ gatimatāṃ varaḥ

एतस्मिन्नेव काले तु नैमिषे पार्थिवर्षभान्चतुरोऽपश्यत नृपस्तेषां मध्ये पपात सः

etasminneva kāle tu naimiṣe pārthivarṣabhāncaturo'paśyata nṛpasteṣāṃ madhye papāta saḥ

प्रतर्दनो वसुमनाः शिबिरौशीनरोऽष्टकःवाजपेयेन यज्ञेन तर्पयन्ति सुरेश्वरम्

pratardano vasumanāḥ śibirauśīnaro'ṣṭakaḥvājapeyena yajñena tarpayanti sureśvaram

तेषामध्वरजं धूमं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्ययातिरुपजिघ्रन्वै निपपात महीं प्रति

teṣāmadhvarajaṃ dhūmaṃ svargadvāramupasthitamyayātirupajighranvai nipapāta mahīṃ prati

भूमौ स्वर्गे च संबद्धां नदीं धूममयीं नृपःस गङ्गामिव गच्छन्तीमालम्ब्य जगतीपतिः

bhūmau svarge ca saṃbaddhāṃ nadīṃ dhūmamayīṃ nṛpaḥsa gaṅgāmiva gacchantīmālambya jagatīpatiḥ

श्रीमत्स्ववभृथाग्र्येषु चतुर्षु प्रतिबन्धुषुमध्ये निपतितो राजा लोकपालोपमेषु च

śrīmatsvavabhṛthāgryeṣu caturṣu pratibandhuṣumadhye nipatito rājā lokapālopameṣu ca

चतुर्षु हुतकल्पेषु राजसिंहमहाग्निषुपपात मध्ये राजर्षिर्ययातिः पुण्यसंक्षये

caturṣu hutakalpeṣu rājasiṃhamahāgniṣupapāta madhye rājarṣiryayātiḥ puṇyasaṃkṣaye

तमाहुः पार्थिवाः सर्वे प्रतिमानमिव श्रियःको भवान्कस्य वा बन्धुर्देशस्य नगरस्य वा

tamāhuḥ pārthivāḥ sarve pratimānamiva śriyaḥko bhavānkasya vā bandhurdeśasya nagarasya vā

यक्षो वाप्यथ वा देवो गन्धर्वो राक्षसोऽपि वान हि मानुषरूपोऽसि को वार्थः काङ्क्षितस्त्वया

yakṣo vāpyatha vā devo gandharvo rākṣaso'pi vāna hi mānuṣarūpo'si ko vārthaḥ kāṅkṣitastvayā

ययातिरुवाचययातिरस्मि राजर्षिः क्षीणपुण्यश्च्युतो दिवःपतेयं सत्स्विति ध्यायन्भवत्सु पतितस्ततः

yayātiruvācayayātirasmi rājarṣiḥ kṣīṇapuṇyaścyuto divaḥpateyaṃ satsviti dhyāyanbhavatsu patitastataḥ

राजान ऊचुःसत्यमेतद्भवतु ते काङ्क्षितं पुरुषर्षभसर्वेषां नः क्रतुफलं धर्मश्च प्रतिगृह्यताम्

rājāna ūcuḥsatyametadbhavatu te kāṅkṣitaṃ puruṣarṣabhasarveṣāṃ naḥ kratuphalaṃ dharmaśca pratigṛhyatām

ययातिरुवाचनाहं प्रतिग्रहधनो ब्राह्मणः क्षत्रियो ह्यहम्न च मे प्रवणा बुद्धिः परपुण्यविनाशने

yayātiruvācanāhaṃ pratigrahadhano brāhmaṇaḥ kṣatriyo hyahamna ca me pravaṇā buddhiḥ parapuṇyavināśane

नारद उवाच · nārada uvāca

एतस्मिन्नेव काले तु मृगचर्याक्रमागताम्माधवीं प्रेक्ष्य राजानस्तेऽभिवाद्येदमब्रुवन्

etasminneva kāle tu mṛgacaryākramāgatāmmādhavīṃ prekṣya rājānaste'bhivādyedamabruvan

किमागमनकृत्यं ते किं कुर्मः शासनं तवआज्ञाप्या हि वयं सर्वे तव पुत्रास्तपोधने

kimāgamanakṛtyaṃ te kiṃ kurmaḥ śāsanaṃ tavaājñāpyā hi vayaṃ sarve tava putrāstapodhane

तेषां तद्भाषितं श्रुत्वा माधवी परया मुदापितरं समुपागच्छद्ययातिं सा ववन्द च

teṣāṃ tadbhāṣitaṃ śrutvā mādhavī parayā mudāpitaraṃ samupāgacchadyayātiṃ sā vavanda ca

दृष्ट्वा मूर्ध्ना नतान्पुत्रांस्तापसी वाक्यमब्रवीत्दौहित्रास्तव राजेन्द्र मम पुत्रा न ते पराःइमे त्वां तारयिष्यन्ति दिष्टमेतत्पुरातनम्

dṛṣṭvā mūrdhnā natānputrāṃstāpasī vākyamabravītdauhitrāstava rājendra mama putrā na te parāḥime tvāṃ tārayiṣyanti diṣṭametatpurātanam

अहं ते दुहिता राजन्माधवी मृगचारिणीमयाप्युपचितो धर्मस्ततोऽर्धं प्रतिगृह्यताम्

ahaṃ te duhitā rājanmādhavī mṛgacāriṇīmayāpyupacito dharmastato'rdhaṃ pratigṛhyatām

यस्माद्राजन्नराः सर्वे अपत्यफलभागिनःतस्मादिच्छन्ति दौहित्रान्यथा त्वं वसुधाधिप

yasmādrājannarāḥ sarve apatyaphalabhāginaḥtasmādicchanti dauhitrānyathā tvaṃ vasudhādhipa

ततस्ते पार्थिवाः सर्वे शिरसा जननीं तदाअभिवाद्य नमस्कृत्य मातामहमथाब्रुवन्

tataste pārthivāḥ sarve śirasā jananīṃ tadāabhivādya namaskṛtya mātāmahamathābruvan

उच्चैरनुपमैः स्निग्धैः स्वरैरापूर्य मेदिनीम्मातामहं नृपतयस्तारयन्तो दिवश्च्युतम्

uccairanupamaiḥ snigdhaiḥ svarairāpūrya medinīmmātāmahaṃ nṛpatayastārayanto divaścyutam

अथ तस्मादुपगतो गालवोऽप्याह पार्थिवम्तपसो मेऽष्टभागेन स्वर्गमारोहतां भवान्

atha tasmādupagato gālavo'pyāha pārthivamtapaso me'ṣṭabhāgena svargamārohatāṃ bhavān