Mahabharata · 32 verses
Read this chapter as a bookशल्य उवाच · śalya uvāca
क्रुद्धं तु नहुषं ज्ञात्वा देवाः सर्षिपुरोगमाःअब्रुवन्देवराजानं नहुषं घोरदर्शनम्
kruddhaṃ tu nahuṣaṃ jñātvā devāḥ sarṣipurogamāḥabruvandevarājānaṃ nahuṣaṃ ghoradarśanam
देवराज जहि क्रोधं त्वयि क्रुद्धे जगद्विभोत्रस्तं सासुरगन्धर्वं सकिंनरमहोरगम्
devarāja jahi krodhaṃ tvayi kruddhe jagadvibhotrastaṃ sāsuragandharvaṃ sakiṃnaramahoragam
जहि क्रोधमिमं साधो न क्रुध्यन्ति भवद्विधाःपरस्य पत्नी सा देवी प्रसीदस्व सुरेश्वर
jahi krodhamimaṃ sādho na krudhyanti bhavadvidhāḥparasya patnī sā devī prasīdasva sureśvara
निवर्तय मनः पापात्परदाराभिमर्शनात्देवराजोऽसि भद्रं ते प्रजा धर्मेण पालय
nivartaya manaḥ pāpātparadārābhimarśanātdevarājo'si bhadraṃ te prajā dharmeṇa pālaya
एवमुक्तो न जग्राह तद्वचः काममोहितःअथ देवानुवाचेदमिन्द्रं प्रति सुराधिपः
evamukto na jagrāha tadvacaḥ kāmamohitaḥatha devānuvācedamindraṃ prati surādhipaḥ
अहल्या धर्षिता पूर्वमृषिपत्नी यशस्विनीजीवतो भर्तुरिन्द्रेण स वः किं न निवारितः
ahalyā dharṣitā pūrvamṛṣipatnī yaśasvinījīvato bharturindreṇa sa vaḥ kiṃ na nivāritaḥ
बहूनि च नृशंसानि कृतानीन्द्रेण वै पुरावैधर्म्याण्युपधाश्चैव स वः किं न निवारितः
bahūni ca nṛśaṃsāni kṛtānīndreṇa vai purāvaidharmyāṇyupadhāścaiva sa vaḥ kiṃ na nivāritaḥ
उपतिष्ठतु मां देवी एतदस्या हितं परम्युष्माकं च सदा देवाः शिवमेवं भविष्यति
upatiṣṭhatu māṃ devī etadasyā hitaṃ paramyuṣmākaṃ ca sadā devāḥ śivamevaṃ bhaviṣyati
देवा ऊचुःइन्द्राणीमानयिष्यामो यथेच्छसि दिवस्पतेजहि क्रोधमिमं वीर प्रीतो भव सुरेश्वर
devā ūcuḥindrāṇīmānayiṣyāmo yathecchasi divaspatejahi krodhamimaṃ vīra prīto bhava sureśvara
शल्य उवाच · śalya uvāca
इत्युक्त्वा ते तदा देवा ऋषिभिः सह भारतजग्मुर्बृहस्पतिं वक्तुमिन्द्राणीं चाशुभं वचः
ityuktvā te tadā devā ṛṣibhiḥ saha bhāratajagmurbṛhaspatiṃ vaktumindrāṇīṃ cāśubhaṃ vacaḥ
जानीमः शरणं प्राप्तमिन्द्राणीं तव वेश्मनिदत्ताभयां च विप्रेन्द्र त्वया देवर्षिसत्तम
jānīmaḥ śaraṇaṃ prāptamindrāṇīṃ tava veśmanidattābhayāṃ ca viprendra tvayā devarṣisattama
ते त्वां देवाः सगन्धर्वा ऋषयश्च महाद्युतेप्रसादयन्ति चेन्द्राणी नहुषाय प्रदीयताम्
te tvāṃ devāḥ sagandharvā ṛṣayaśca mahādyuteprasādayanti cendrāṇī nahuṣāya pradīyatām
इन्द्राद्विशिष्टो नहुषो देवराजो महाद्युतिःवृणोत्वियं वरारोहा भर्तृत्वे वरवर्णिनी
indrādviśiṣṭo nahuṣo devarājo mahādyutiḥvṛṇotviyaṃ varārohā bhartṛtve varavarṇinī
एवमुक्ते तु सा देवी बाष्पमुत्सृज्य सस्वरम्उवाच रुदती दीना बृहस्पतिमिदं वचः
evamukte tu sā devī bāṣpamutsṛjya sasvaramuvāca rudatī dīnā bṛhaspatimidaṃ vacaḥ
नाहमिच्छामि नहुषं पतिमन्वास्य तं प्रभुम्शरणागतास्मि ते ब्रह्मंस्त्राहि मां महतो भयात्
nāhamicchāmi nahuṣaṃ patimanvāsya taṃ prabhumśaraṇāgatāsmi te brahmaṃstrāhi māṃ mahato bhayāt
बृहस्पतिरुवाचशरणागतां न त्यजेयमिन्द्राणि मम निश्चितम्धर्मज्ञां धर्मशीलां च न त्यजे त्वामनिन्दिते
bṛhaspatiruvācaśaraṇāgatāṃ na tyajeyamindrāṇi mama niścitamdharmajñāṃ dharmaśīlāṃ ca na tyaje tvāmanindite
नाकार्यं कर्तुमिच्छामि ब्राह्मणः सन्विशेषतःश्रुतधर्मा सत्यशीलो जानन्धर्मानुशासनम्
nākāryaṃ kartumicchāmi brāhmaṇaḥ sanviśeṣataḥśrutadharmā satyaśīlo jānandharmānuśāsanam
नाहमेतत्करिष्यामि गच्छध्वं वै सुरोत्तमाःअस्मिंश्चार्थे पुरा गीतं ब्रह्मणा श्रूयतामिदम्
nāhametatkariṣyāmi gacchadhvaṃ vai surottamāḥasmiṃścārthe purā gītaṃ brahmaṇā śrūyatāmidam
न तस्य बीजं रोहति बीजकाले; न चास्य वर्षं वर्षति वर्षकालेभीतं प्रपन्नं प्रददाति शत्रवे; न सोऽन्तरं लभते त्राणमिच्छन्
na tasya bījaṃ rohati bījakāle; na cāsya varṣaṃ varṣati varṣakālebhītaṃ prapannaṃ pradadāti śatrave; na so'ntaraṃ labhate trāṇamicchan
मोघमन्नं विन्दति चाप्यचेताः; स्वर्गाल्लोकाद्भ्रश्यति नष्टचेष्टःभीतं प्रपन्नं प्रददाति यो वै; न तस्य हव्यं प्रतिगृह्णन्ति देवाः
moghamannaṃ vindati cāpyacetāḥ; svargāllokādbhraśyati naṣṭaceṣṭaḥbhītaṃ prapannaṃ pradadāti yo vai; na tasya havyaṃ pratigṛhṇanti devāḥ
प्रमीयते चास्य प्रजा ह्यकाले; सदा विवासं पितरोऽस्य कुर्वतेभीतं प्रपन्नं प्रददाति शत्रवे; सेन्द्रा देवाः प्रहरन्त्यस्य वज्रम्
pramīyate cāsya prajā hyakāle; sadā vivāsaṃ pitaro'sya kurvatebhītaṃ prapannaṃ pradadāti śatrave; sendrā devāḥ praharantyasya vajram
एतदेवं विजानन्वै न दास्यामि शचीमिमाम्इन्द्राणीं विश्रुतां लोके शक्रस्य महिषीं प्रियाम्
etadevaṃ vijānanvai na dāsyāmi śacīmimāmindrāṇīṃ viśrutāṃ loke śakrasya mahiṣīṃ priyām
अस्या हितं भवेद्यच्च मम चापि हितं भवेत्क्रियतां तत्सुरश्रेष्ठा न हि दास्याम्यहं शचीम्
asyā hitaṃ bhavedyacca mama cāpi hitaṃ bhavetkriyatāṃ tatsuraśreṣṭhā na hi dāsyāmyahaṃ śacīm
शल्य उवाच · śalya uvāca
अथ देवास्तमेवाहुर्गुरुमङ्गिरसां वरम्कथं सुनीतं तु भवेन्मन्त्रयस्व बृहस्पते
atha devāstamevāhurgurumaṅgirasāṃ varamkathaṃ sunītaṃ tu bhavenmantrayasva bṛhaspate
बृहस्पतिरुवाचनहुषं याचतां देवी किंचित्कालान्तरं शुभाइन्द्राणीहितमेतद्धि तथास्माकं भविष्यति
bṛhaspatiruvācanahuṣaṃ yācatāṃ devī kiṃcitkālāntaraṃ śubhāindrāṇīhitametaddhi tathāsmākaṃ bhaviṣyati
बहुविघ्नकरः कालः कालः कालं नयिष्यतिदर्पितो बलवांश्चापि नहुषो वरसंश्रयात्
bahuvighnakaraḥ kālaḥ kālaḥ kālaṃ nayiṣyatidarpito balavāṃścāpi nahuṣo varasaṃśrayāt
शल्य उवाच · śalya uvāca
ततस्तेन तथोक्ते तु प्रीता देवास्तमब्रुवन्ब्रह्मन्साध्विदमुक्तं ते हितं सर्वदिवौकसाम्एवमेतद्द्विजश्रेष्ठ देवी चेयं प्रसाद्यताम्
tatastena tathokte tu prītā devāstamabruvanbrahmansādhvidamuktaṃ te hitaṃ sarvadivaukasāmevametaddvijaśreṣṭha devī ceyaṃ prasādyatām
ततः समस्ता इन्द्राणीं देवाः साग्निपुरोगमाःऊचुर्वचनमव्यग्रा लोकानां हितकाम्यया
tataḥ samastā indrāṇīṃ devāḥ sāgnipurogamāḥūcurvacanamavyagrā lokānāṃ hitakāmyayā
त्वया जगदिदं सर्वं धृतं स्थावरजङ्गमम्एकपत्न्यसि सत्या च गच्छस्व नहुषं प्रति
tvayā jagadidaṃ sarvaṃ dhṛtaṃ sthāvarajaṅgamamekapatnyasi satyā ca gacchasva nahuṣaṃ prati
क्षिप्रं त्वामभिकामश्च विनशिष्यति पार्थिवःनहुषो देवि शक्रश्च सुरैश्वर्यमवाप्स्यति
kṣipraṃ tvāmabhikāmaśca vinaśiṣyati pārthivaḥnahuṣo devi śakraśca suraiśvaryamavāpsyati
एवं विनिश्चयं कृत्वा इन्द्राणी कार्यसिद्धयेअभ्यगच्छत सव्रीडा नहुषं घोरदर्शनम्
evaṃ viniścayaṃ kṛtvā indrāṇī kāryasiddhayeabhyagacchata savrīḍā nahuṣaṃ ghoradarśanam
दृष्ट्वा तां नहुषश्चापि वयोरूपसमन्विताम्समहृष्यत दुष्टात्मा कामोपहतचेतनः
dṛṣṭvā tāṃ nahuṣaścāpi vayorūpasamanvitāmsamahṛṣyata duṣṭātmā kāmopahatacetanaḥ