Parva.Adhyaya 5.121

नारद उवाच · nārada uvāca

सद्भिरारोपितः स्वर्गं पार्थिवैर्भूरिदक्षिणैःअभ्यनुज्ञाय दौहित्रान्ययातिर्दिवमास्थितः

sadbhirāropitaḥ svargaṃ pārthivairbhūridakṣiṇaiḥabhyanujñāya dauhitrānyayātirdivamāsthitaḥ

अभिवृष्टश्च वर्षेण नानापुष्पसुगन्धिनापरिष्वक्तश्च पुण्येन वायुना पुण्यगन्धिना

abhivṛṣṭaśca varṣeṇa nānāpuṣpasugandhināpariṣvaktaśca puṇyena vāyunā puṇyagandhinā

अचलं स्थानमारुह्य दौहित्रफलनिर्जितम्कर्मभिः स्वैरुपचितो जज्वाल परया श्रिया

acalaṃ sthānamāruhya dauhitraphalanirjitamkarmabhiḥ svairupacito jajvāla parayā śriyā

उपगीतोपनृत्तश्च गन्धर्वाप्सरसां गणैःप्रीत्या प्रतिगृहीतश्च स्वर्गे दुन्दुभिनिस्वनैः

upagītopanṛttaśca gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥprītyā pratigṛhītaśca svarge dundubhinisvanaiḥ

अभिष्टुतश्च विविधैर्देवराजर्षिचारणैःअर्चितश्चोत्तमार्घेण दैवतैरभिनन्दितः

abhiṣṭutaśca vividhairdevarājarṣicāraṇaiḥarcitaścottamārgheṇa daivatairabhinanditaḥ

प्राप्तः स्वर्गफलं चैव तमुवाच पितामहःनिर्वृतं शान्तमनसं वचोभिस्तर्पयन्निव

prāptaḥ svargaphalaṃ caiva tamuvāca pitāmahaḥnirvṛtaṃ śāntamanasaṃ vacobhistarpayanniva

चतुष्पादस्त्वया धर्मश्चितो लोक्येन कर्मणाअक्षयस्तव लोकोऽयं कीर्तिश्चैवाक्षया दिविपुनस्तवाद्य राजर्षे सुकृतेनेह कर्मणा

catuṣpādastvayā dharmaścito lokyena karmaṇāakṣayastava loko'yaṃ kīrtiścaivākṣayā divipunastavādya rājarṣe sukṛteneha karmaṇā

आवृतं तमसा चेतः सर्वेषां स्वर्गवासिनाम्येन त्वां नाभिजानन्ति ततोऽज्ञात्वासि पातितः

āvṛtaṃ tamasā cetaḥ sarveṣāṃ svargavāsināmyena tvāṃ nābhijānanti tato'jñātvāsi pātitaḥ

प्रीत्यैव चासि दौहित्रैस्तारितस्त्वमिहागतःस्थानं च प्रतिपन्नोऽसि कर्मणा स्वेन निर्जितम्अचलं शाश्वतं पुण्यमुत्तमं ध्रुवमव्ययम्

prītyaiva cāsi dauhitraistāritastvamihāgataḥsthānaṃ ca pratipanno'si karmaṇā svena nirjitamacalaṃ śāśvataṃ puṇyamuttamaṃ dhruvamavyayam

ययातिरुवाचभगवन्संशयो मेऽस्ति कश्चित्तं छेत्तुमर्हसिन ह्यन्यमहमर्हामि प्रष्टुं लोकपितामह

yayātiruvācabhagavansaṃśayo me'sti kaścittaṃ chettumarhasina hyanyamahamarhāmi praṣṭuṃ lokapitāmaha

बहुवर्षसहस्रान्तं प्रजापालनवर्धितम्अनेकक्रतुदानौघैरर्जितं मे महत्फलम्

bahuvarṣasahasrāntaṃ prajāpālanavardhitamanekakratudānaughairarjitaṃ me mahatphalam

कथं तदल्पकालेन क्षीणं येनास्मि पातितःभगवन्वेत्थ लोकांश्च शाश्वतान्मम निर्जितान्

kathaṃ tadalpakālena kṣīṇaṃ yenāsmi pātitaḥbhagavanvettha lokāṃśca śāśvatānmama nirjitān

पितामह उवाच · pitāmaha uvāca

बहुवर्षसहस्रान्तं प्रजापालनवर्धितम्अनेकक्रतुदानौघैर्यत्त्वयोपार्जितं फलम्

bahuvarṣasahasrāntaṃ prajāpālanavardhitamanekakratudānaughairyattvayopārjitaṃ phalam

तदनेनैव दोषेण क्षीणं येनासि पातितःअभिमानेन राजेन्द्र धिक्कृतः स्वर्गवासिभिः

tadanenaiva doṣeṇa kṣīṇaṃ yenāsi pātitaḥabhimānena rājendra dhikkṛtaḥ svargavāsibhiḥ

नायं मानेन राजर्षे न बलेन न हिंसयान शाठ्येन न मायाभिर्लोको भवति शाश्वतः

nāyaṃ mānena rājarṣe na balena na hiṃsayāna śāṭhyena na māyābhirloko bhavati śāśvataḥ

नावमान्यास्त्वया राजन्नवरोत्कृष्टमध्यमाःन हि मानप्रदग्धानां कश्चिदस्ति समः क्वचित्

nāvamānyāstvayā rājannavarotkṛṣṭamadhyamāḥna hi mānapradagdhānāṃ kaścidasti samaḥ kvacit

पतनारोहणमिदं कथयिष्यन्ति ये नराःविषमाण्यपि ते प्राप्तास्तरिष्यन्ति न संशयः

patanārohaṇamidaṃ kathayiṣyanti ye narāḥviṣamāṇyapi te prāptāstariṣyanti na saṃśayaḥ

नारद उवाच · nārada uvāca

एष दोषोऽभिमानेन पुरा प्राप्तो ययातिनानिर्बन्धतश्चातिमात्रं गालवेन महीपते

eṣa doṣo'bhimānena purā prāpto yayātinānirbandhataścātimātraṃ gālavena mahīpate

श्रोतव्यं हितकामानां सुहृदां भूतिमिच्छताम्न कर्तव्यो हि निर्बन्धो निर्बन्धो हि क्षयोदयः

śrotavyaṃ hitakāmānāṃ suhṛdāṃ bhūtimicchatāmna kartavyo hi nirbandho nirbandho hi kṣayodayaḥ

तस्मात्त्वमपि गान्धारे मानं क्रोधं च वर्जयसंधत्स्व पाण्डवैर्वीर संरम्भं त्यज पार्थिव

tasmāttvamapi gāndhāre mānaṃ krodhaṃ ca varjayasaṃdhatsva pāṇḍavairvīra saṃrambhaṃ tyaja pārthiva

ददाति यत्पार्थिव यत्करोति; यद्वा तपस्तप्यति यज्जुहोतिन तस्य नाशोऽस्ति न चापकर्षो; नान्यस्तदश्नाति स एव कर्ता

dadāti yatpārthiva yatkaroti; yadvā tapastapyati yajjuhotina tasya nāśo'sti na cāpakarṣo; nānyastadaśnāti sa eva kartā

इदं महाख्यानमनुत्तमं मतं; बहुश्रुतानां गतरोषरागिणाम्समीक्ष्य लोके बहुधा प्रधाविता; त्रिवर्गदृष्टिः पृथिवीमुपाश्नुते

idaṃ mahākhyānamanuttamaṃ mataṃ; bahuśrutānāṃ gataroṣarāgiṇāmsamīkṣya loke bahudhā pradhāvitā; trivargadṛṣṭiḥ pṛthivīmupāśnute