Parva.Adhyaya 5.125

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

श्रुत्वा दुर्योधनो वाक्यमप्रियं कुरुसंसदिप्रत्युवाच महाबाहुं वासुदेवं यशस्विनम्

śrutvā duryodhano vākyamapriyaṃ kurusaṃsadipratyuvāca mahābāhuṃ vāsudevaṃ yaśasvinam

प्रसमीक्ष्य भवानेतद्वक्तुमर्हति केशवमामेव हि विशेषेण विभाष्य परिगर्हसे

prasamīkṣya bhavānetadvaktumarhati keśavamāmeva hi viśeṣeṇa vibhāṣya parigarhase

भक्तिवादेन पार्थानामकस्मान्मधुसूदनभवान्गर्हयते नित्यं किं समीक्ष्य बलाबलम्

bhaktivādena pārthānāmakasmānmadhusūdanabhavāngarhayate nityaṃ kiṃ samīkṣya balābalam

भवान्क्षत्ता च राजा च आचार्यो वा पितामहःमामेव परिगर्हन्ते नान्यं कंचन पार्थिवम्

bhavānkṣattā ca rājā ca ācāryo vā pitāmahaḥmāmeva parigarhante nānyaṃ kaṃcana pārthivam

न चाहं लक्षये कंचिद्व्यभिचारमिहात्मनःअथ सर्वे भवन्तो मां विद्विषन्ति सराजकाः

na cāhaṃ lakṣaye kaṃcidvyabhicāramihātmanaḥatha sarve bhavanto māṃ vidviṣanti sarājakāḥ

न चाहं कंचिदत्यर्थमपराधमरिंदमविचिन्तयन्प्रपश्यामि सुसूक्ष्ममपि केशव

na cāhaṃ kaṃcidatyarthamaparādhamariṃdamavicintayanprapaśyāmi susūkṣmamapi keśava

प्रियाभ्युपगते द्यूते पाण्डवा मधुसूदनजिताः शकुनिना राज्यं तत्र किं मम दुष्कृतम्

priyābhyupagate dyūte pāṇḍavā madhusūdanajitāḥ śakuninā rājyaṃ tatra kiṃ mama duṣkṛtam

यत्पुनर्द्रविणं किंचित्तत्राजीयन्त पाण्डवाःतेभ्य एवाभ्यनुज्ञातं तत्तदा मधुसूदन

yatpunardraviṇaṃ kiṃcittatrājīyanta pāṇḍavāḥtebhya evābhyanujñātaṃ tattadā madhusūdana

अपराधो न चास्माकं यत्ते ह्यक्षपराजिताःअजेया जयतां श्रेष्ठ पार्थाः प्रव्राजिता वनम्

aparādho na cāsmākaṃ yatte hyakṣaparājitāḥajeyā jayatāṃ śreṣṭha pārthāḥ pravrājitā vanam

केन चाप्यपवादेन विरुध्यन्तेऽरिभिः सहअशक्ताः पाण्डवाः कृष्ण प्रहृष्टाः प्रत्यमित्रवत्

kena cāpyapavādena virudhyante'ribhiḥ sahaaśaktāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇa prahṛṣṭāḥ pratyamitravat

किमस्माभिः कृतं तेषां कस्मिन्वा पुनरागसिधार्तराष्ट्राञ्जिघांसन्ति पाण्डवाः सृञ्जयैः सह

kimasmābhiḥ kṛtaṃ teṣāṃ kasminvā punarāgasidhārtarāṣṭrāñjighāṃsanti pāṇḍavāḥ sṛñjayaiḥ saha

न चापि वयमुग्रेण कर्मणा वचनेन वावित्रस्ताः प्रणमामेह भयादपि शतक्रतोः

na cāpi vayamugreṇa karmaṇā vacanena vāvitrastāḥ praṇamāmeha bhayādapi śatakratoḥ

न च तं कृष्ण पश्यामि क्षत्रधर्ममनुष्ठितम्उत्सहेत युधा जेतुं यो नः शत्रुनिबर्हण

na ca taṃ kṛṣṇa paśyāmi kṣatradharmamanuṣṭhitamutsaheta yudhā jetuṃ yo naḥ śatrunibarhaṇa

न हि भीष्मकृपद्रोणाः सगणा मधुसूदनदेवैरपि युधा जेतुं शक्याः किमुत पाण्डवैः

na hi bhīṣmakṛpadroṇāḥ sagaṇā madhusūdanadevairapi yudhā jetuṃ śakyāḥ kimuta pāṇḍavaiḥ

स्वधर्ममनुतिष्ठन्तो यदि माधव संयुगेशस्त्रेण निधनं काले प्राप्स्यामः स्वर्गमेव तत्

svadharmamanutiṣṭhanto yadi mādhava saṃyugeśastreṇa nidhanaṃ kāle prāpsyāmaḥ svargameva tat

मुख्यश्चैवैष नो धर्मः क्षत्रियाणां जनार्दनयच्छयीमहि संग्रामे शरतल्पगता वयम्

mukhyaścaivaiṣa no dharmaḥ kṣatriyāṇāṃ janārdanayacchayīmahi saṃgrāme śaratalpagatā vayam

ते वयं वीरशयनं प्राप्स्यामो यदि संयुगेअप्रणम्यैव शत्रूणां न नस्तप्स्यति माधव

te vayaṃ vīraśayanaṃ prāpsyāmo yadi saṃyugeapraṇamyaiva śatrūṇāṃ na nastapsyati mādhava

कश्च जातु कुले जातः क्षत्रधर्मेण वर्तयन्भयाद्वृत्तिं समीक्ष्यैवं प्रणमेदिह कस्यचित्

kaśca jātu kule jātaḥ kṣatradharmeṇa vartayanbhayādvṛttiṃ samīkṣyaivaṃ praṇamediha kasyacit

उद्यच्छेदेव न नमेदुद्यमो ह्येव पौरुषम्अप्यपर्वणि भज्येत न नमेदिह कस्यचित्

udyacchedeva na namedudyamo hyeva pauruṣamapyaparvaṇi bhajyeta na namediha kasyacit

इति मातङ्गवचनं परीप्सन्ति हितेप्सवःधर्माय चैव प्रणमेद्ब्राह्मणेभ्यश्च मद्विधः

iti mātaṅgavacanaṃ parīpsanti hitepsavaḥdharmāya caiva praṇamedbrāhmaṇebhyaśca madvidhaḥ

अचिन्तयन्कंचिदन्यं यावज्जीवं तथाचरेत्एष धर्मः क्षत्रियाणां मतमेतच्च मे सदा

acintayankaṃcidanyaṃ yāvajjīvaṃ tathācareteṣa dharmaḥ kṣatriyāṇāṃ matametacca me sadā

राज्यांशश्चाभ्यनुज्ञातो यो मे पित्रा पुराभवत्न स लभ्यः पुनर्जातु मयि जीवति केशव

rājyāṃśaścābhyanujñāto yo me pitrā purābhavatna sa labhyaḥ punarjātu mayi jīvati keśava

यावच्च राजा ध्रियते धृतराष्ट्रो जनार्दनन्यस्तशस्त्रा वयं ते वाप्युपजीवाम माधव

yāvacca rājā dhriyate dhṛtarāṣṭro janārdananyastaśastrā vayaṃ te vāpyupajīvāma mādhava

यद्यदेयं पुरा दत्तं राज्यं परवतो ममअज्ञानाद्वा भयाद्वापि मयि बाले जनार्दन

yadyadeyaṃ purā dattaṃ rājyaṃ paravato mamaajñānādvā bhayādvāpi mayi bāle janārdana

न तदद्य पुनर्लभ्यं पाण्डवैर्वृष्णिनन्दनध्रियमाणे महाबाहो मयि संप्रति केशव

na tadadya punarlabhyaṃ pāṇḍavairvṛṣṇinandanadhriyamāṇe mahābāho mayi saṃprati keśava

यावद्धि सूच्यास्तीक्ष्णाया विध्येदग्रेण माधवतावदप्यपरित्याज्यं भूमेर्नः पाण्डवान्प्रति

yāvaddhi sūcyāstīkṣṇāyā vidhyedagreṇa mādhavatāvadapyaparityājyaṃ bhūmernaḥ pāṇḍavānprati