Parva.Adhyaya 5.142

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

असिद्धानुनये कृष्णे कुरुभ्यः पाण्डवान्गतेअभिगम्य पृथां क्षत्ता शनैः शोचन्निवाब्रवीत्

asiddhānunaye kṛṣṇe kurubhyaḥ pāṇḍavāngateabhigamya pṛthāṃ kṣattā śanaiḥ śocannivābravīt

जानासि मे जीवपुत्रे भावं नित्यमनुग्रहेक्रोशतो न च गृह्णीते वचनं मे सुयोधनः

jānāsi me jīvaputre bhāvaṃ nityamanugrahekrośato na ca gṛhṇīte vacanaṃ me suyodhanaḥ

उपपन्नो ह्यसौ राजा चेदिपाञ्चालकेकयैःभीमार्जुनाभ्यां कृष्णेन युयुधानयमैरपि

upapanno hyasau rājā cedipāñcālakekayaiḥbhīmārjunābhyāṃ kṛṣṇena yuyudhānayamairapi

उपप्लव्ये निविष्टोऽपि धर्ममेव युधिष्ठिरःकाङ्क्षते ज्ञातिसौहार्दाद्बलवान्दुर्बलो यथा

upaplavye niviṣṭo'pi dharmameva yudhiṣṭhiraḥkāṅkṣate jñātisauhārdādbalavāndurbalo yathā

राजा तु धृतराष्ट्रोऽयं वयोवृद्धो न शाम्यतिमत्तः पुत्रमदेनैव विधर्मे पथि वर्तते

rājā tu dhṛtarāṣṭro'yaṃ vayovṛddho na śāmyatimattaḥ putramadenaiva vidharme pathi vartate

जयद्रथस्य कर्णस्य तथा दुःशासनस्य चसौबलस्य च दुर्बुद्ध्या मिथोभेदः प्रवर्तते

jayadrathasya karṇasya tathā duḥśāsanasya casaubalasya ca durbuddhyā mithobhedaḥ pravartate

अधर्मेण हि धर्मिष्ठं हृतं वै राज्यमीदृशम्येषां तेषामयं धर्मः सानुबन्धो भविष्यति

adharmeṇa hi dharmiṣṭhaṃ hṛtaṃ vai rājyamīdṛśamyeṣāṃ teṣāmayaṃ dharmaḥ sānubandho bhaviṣyati

ह्रियमाणे बलाद्धर्मे कुरुभिः को न संज्वरेत्असाम्ना केशवे याते समुद्योक्ष्यन्ति पाण्डवाः

hriyamāṇe balāddharme kurubhiḥ ko na saṃjvaretasāmnā keśave yāte samudyokṣyanti pāṇḍavāḥ

ततः कुरूणामनयो भविता वीरनाशनःचिन्तयन्न लभे निद्रामहःसु च निशासु च

tataḥ kurūṇāmanayo bhavitā vīranāśanaḥcintayanna labhe nidrāmahaḥsu ca niśāsu ca

श्रुत्वा तु कुन्ती तद्वाक्यमर्थकामेन भाषितम्अनिष्टनन्ती दुःखार्ता मनसा विममर्श ह

śrutvā tu kuntī tadvākyamarthakāmena bhāṣitamaniṣṭanantī duḥkhārtā manasā vimamarśa ha

धिगस्त्वर्थं यत्कृतेऽयं महाञ्ज्ञातिवधे क्षयःवर्त्स्यते सुहृदां ह्येषां युद्धेऽस्मिन्वै पराभवः

dhigastvarthaṃ yatkṛte'yaṃ mahāñjñātivadhe kṣayaḥvartsyate suhṛdāṃ hyeṣāṃ yuddhe'sminvai parābhavaḥ

पाण्डवाश्चेदिपाञ्चाला यादवाश्च समागताःभारतैर्यदि योत्स्यन्ति किं नु दुःखमतः परम्

pāṇḍavāścedipāñcālā yādavāśca samāgatāḥbhāratairyadi yotsyanti kiṃ nu duḥkhamataḥ param

पश्ये दोषं ध्रुवं युद्धे तथा युद्धे पराभवम्अधनस्य मृतं श्रेयो न हि ज्ञातिक्षये जयः

paśye doṣaṃ dhruvaṃ yuddhe tathā yuddhe parābhavamadhanasya mṛtaṃ śreyo na hi jñātikṣaye jayaḥ

पितामहः शांतनव आचार्यश्च युधां पतिःकर्णश्च धार्तराष्ट्रार्थं वर्धयन्ति भयं मम

pitāmahaḥ śāṃtanava ācāryaśca yudhāṃ patiḥkarṇaśca dhārtarāṣṭrārthaṃ vardhayanti bhayaṃ mama

नाचार्यः कामवाञ्शिष्यैर्द्रोणो युध्येत जातु चित्पाण्डवेषु कथं हार्दं कुर्यान्न च पितामहः

nācāryaḥ kāmavāñśiṣyairdroṇo yudhyeta jātu citpāṇḍaveṣu kathaṃ hārdaṃ kuryānna ca pitāmahaḥ

अयं त्वेको वृथादृष्टिर्धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेःमोहानुवर्ती सततं पापो द्वेष्टि च पाण्डवान्

ayaṃ tveko vṛthādṛṣṭirdhārtarāṣṭrasya durmateḥmohānuvartī satataṃ pāpo dveṣṭi ca pāṇḍavān

महत्यनर्थे निर्बन्धी बलवांश्च विशेषतःकर्णः सदा पाण्डवानां तन्मे दहति सांप्रतम्

mahatyanarthe nirbandhī balavāṃśca viśeṣataḥkarṇaḥ sadā pāṇḍavānāṃ tanme dahati sāṃpratam

आशंसे त्वद्य कर्णस्य मनोऽहं पाण्डवान्प्रतिप्रसादयितुमासाद्य दर्शयन्ती यथातथम्

āśaṃse tvadya karṇasya mano'haṃ pāṇḍavānpratiprasādayitumāsādya darśayantī yathātatham

तोषितो भगवान्यत्र दुर्वासा मे वरं ददौआह्वानं देवसंयुक्तं वसन्त्याः पितृवेश्मनि

toṣito bhagavānyatra durvāsā me varaṃ dadauāhvānaṃ devasaṃyuktaṃ vasantyāḥ pitṛveśmani

साहमन्तःपुरे राज्ञः कुन्तिभोजपुरस्कृताचिन्तयन्ती बहुविधं हृदयेन विदूयता

sāhamantaḥpure rājñaḥ kuntibhojapuraskṛtācintayantī bahuvidhaṃ hṛdayena vidūyatā

बलाबलं च मन्त्राणां ब्राह्मणस्य च वाग्बलम्स्त्रीभावाद्बालभावाच्च चिन्तयन्ती पुनः पुनः

balābalaṃ ca mantrāṇāṃ brāhmaṇasya ca vāgbalamstrībhāvādbālabhāvācca cintayantī punaḥ punaḥ

धात्र्या विश्रब्धया गुप्ता सखीजनवृता तदादोषं परिहरन्ती च पितुश्चारित्ररक्षिणी

dhātryā viśrabdhayā guptā sakhījanavṛtā tadādoṣaṃ pariharantī ca pituścāritrarakṣiṇī

कथं नु सुकृतं मे स्यान्नापराधवती कथम्भवेयमिति संचिन्त्य ब्राह्मणं तं नमस्य च

kathaṃ nu sukṛtaṃ me syānnāparādhavatī kathambhaveyamiti saṃcintya brāhmaṇaṃ taṃ namasya ca

कौतूहलात्तु तं लब्ध्वा बालिश्यादाचरं तदाकन्या सती देवमर्कमासादयमहं ततः

kautūhalāttu taṃ labdhvā bāliśyādācaraṃ tadākanyā satī devamarkamāsādayamahaṃ tataḥ

योऽसौ कानीनगर्भो मे पुत्रवत्परिवर्तितःकस्मान्न कुर्याद्वचनं पथ्यं भ्रातृहितं तथा

yo'sau kānīnagarbho me putravatparivartitaḥkasmānna kuryādvacanaṃ pathyaṃ bhrātṛhitaṃ tathā

इति कुन्ती विनिश्चित्य कार्यं निश्चितमुत्तमम्कार्यार्थमभिनिर्याय ययौ भागीरथीं प्रति

iti kuntī viniścitya kāryaṃ niścitamuttamamkāryārthamabhiniryāya yayau bhāgīrathīṃ prati

आत्मजस्य ततस्तस्य घृणिनः सत्यसङ्गिनःगङ्गातीरे पृथाशृण्वदुपाध्ययननिस्वनम्

ātmajasya tatastasya ghṛṇinaḥ satyasaṅginaḥgaṅgātīre pṛthāśṛṇvadupādhyayananisvanam

प्राङ्मुखस्योर्ध्वबाहोः सा पर्यतिष्ठत पृष्ठतःजप्यावसानं कार्यार्थं प्रतीक्षन्ती तपस्विनी

prāṅmukhasyordhvabāhoḥ sā paryatiṣṭhata pṛṣṭhataḥjapyāvasānaṃ kāryārthaṃ pratīkṣantī tapasvinī

अतिष्ठत्सूर्यतापार्ता कर्णस्योत्तरवाससिकौरव्यपत्नी वार्ष्णेयी पद्ममालेव शुष्यती

atiṣṭhatsūryatāpārtā karṇasyottaravāsasikauravyapatnī vārṣṇeyī padmamāleva śuṣyatī

आ पृष्ठतापाज्जप्त्वा स परिवृत्य यतव्रतःदृष्ट्वा कुन्तीमुपातिष्ठदभिवाद्य कृताञ्जलिःयथान्यायं महातेजा मानी धर्मभृतां वरः

ā pṛṣṭhatāpājjaptvā sa parivṛtya yatavrataḥdṛṣṭvā kuntīmupātiṣṭhadabhivādya kṛtāñjaliḥyathānyāyaṃ mahātejā mānī dharmabhṛtāṃ varaḥ