Parva.Adhyaya 5.23

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा धृतराष्ट्रस्य संजयःउपप्लव्यं ययौ द्रष्टुं पाण्डवानमितौजसः

rājñastu vacanaṃ śrutvā dhṛtarāṣṭrasya saṃjayaḥupaplavyaṃ yayau draṣṭuṃ pāṇḍavānamitaujasaḥ

स तु राजानमासाद्य धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्प्रणिपत्य ततः पूर्वं सूतपुत्रोऽभ्यभाषत

sa tu rājānamāsādya dharmātmānaṃ yudhiṣṭhirampraṇipatya tataḥ pūrvaṃ sūtaputro'bhyabhāṣata

गावल्गणिः संजयः सूतसूनु;रजातशत्रुमवदत्प्रतीतःदिष्ट्या राजंस्त्वामरोगं प्रपश्ये; सहायवन्तं च महेन्द्रकल्पम्

gāvalgaṇiḥ saṃjayaḥ sūtasūnu;rajātaśatrumavadatpratītaḥdiṣṭyā rājaṃstvāmarogaṃ prapaśye; sahāyavantaṃ ca mahendrakalpam

अनामयं पृच्छति त्वाम्बिकेयो; वृद्धो राजा धृतराष्ट्रो मनीषीकच्चिद्भीमः कुशली पाण्डवाग्र्यो; धनंजयस्तौ च माद्रीतनूजौ

anāmayaṃ pṛcchati tvāmbikeyo; vṛddho rājā dhṛtarāṣṭro manīṣīkaccidbhīmaḥ kuśalī pāṇḍavāgryo; dhanaṃjayastau ca mādrītanūjau

कच्चित्कृष्णा द्रौपदी राजपुत्री; सत्यव्रता वीरपत्नी सपुत्रामनस्विनी यत्र च वाञ्छसि त्व;मिष्टान्कामान्भारत स्वस्तिकामः

kaccitkṛṣṇā draupadī rājaputrī; satyavratā vīrapatnī saputrāmanasvinī yatra ca vāñchasi tva;miṣṭānkāmānbhārata svastikāmaḥ

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

गावल्गणे संजय स्वागतं ते; प्रीतात्माहं त्वाभिवदामि सूतअनामयं प्रतिजाने तवाहं; सहानुजैः कुशली चास्मि विद्वन्

gāvalgaṇe saṃjaya svāgataṃ te; prītātmāhaṃ tvābhivadāmi sūtaanāmayaṃ pratijāne tavāhaṃ; sahānujaiḥ kuśalī cāsmi vidvan

चिरादिदं कुशलं भारतस्य; श्रुत्वा राज्ञः कुरुवृद्धस्य सूतमन्ये साक्षाद्दृष्टमहं नरेन्द्रं; दृष्ट्वैव त्वां संजय प्रीतियोगात्

cirādidaṃ kuśalaṃ bhāratasya; śrutvā rājñaḥ kuruvṛddhasya sūtamanye sākṣāddṛṣṭamahaṃ narendraṃ; dṛṣṭvaiva tvāṃ saṃjaya prītiyogāt

पितामहो नः स्थविरो मनस्वी; महाप्राज्ञः सर्वधर्मोपपन्नःस कौरव्यः कुशली तात भीष्मो; यथापूर्वं वृत्तिरप्यस्य कच्चित्

pitāmaho naḥ sthaviro manasvī; mahāprājñaḥ sarvadharmopapannaḥsa kauravyaḥ kuśalī tāta bhīṣmo; yathāpūrvaṃ vṛttirapyasya kaccit

कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो; वैचित्रवीर्यः कुशली महात्मामहाराजो बाह्लिकः प्रातिपेयः; कच्चिद्विद्वान्कुशली सूतपुत्र

kaccidrājā dhṛtarāṣṭraḥ saputro; vaicitravīryaḥ kuśalī mahātmāmahārājo bāhlikaḥ prātipeyaḥ; kaccidvidvānkuśalī sūtaputra

स सोमदत्तः कुशली तात कच्चि;द्भूरिश्रवाः सत्यसंधः शलश्चद्रोणः सपुत्रश्च कृपश्च विप्रो; महेष्वासाः कच्चिदेतेऽप्यरोगाः

sa somadattaḥ kuśalī tāta kacci;dbhūriśravāḥ satyasaṃdhaḥ śalaścadroṇaḥ saputraśca kṛpaśca vipro; maheṣvāsāḥ kaccidete'pyarogāḥ

महाप्राज्ञाः सर्वशास्त्रावदाता; धनुर्भृतां मुख्यतमाः पृथिव्याम्कच्चिन्मानं तात लभन्त एते; धनुर्भृतः कच्चिदेतेऽप्यरोगाः

mahāprājñāḥ sarvaśāstrāvadātā; dhanurbhṛtāṃ mukhyatamāḥ pṛthivyāmkaccinmānaṃ tāta labhanta ete; dhanurbhṛtaḥ kaccidete'pyarogāḥ

सर्वे कुरुभ्यः स्पृहयन्ति संजय; धनुर्धरा ये पृथिव्यां युवानःयेषां राष्ट्रे निवसति दर्शनीयो; महेष्वासः शीलवान्द्रोणपुत्रः

sarve kurubhyaḥ spṛhayanti saṃjaya; dhanurdharā ye pṛthivyāṃ yuvānaḥyeṣāṃ rāṣṭre nivasati darśanīyo; maheṣvāsaḥ śīlavāndroṇaputraḥ

वैश्यापुत्रः कुशली तात कच्चि;न्महाप्राज्ञो राजपुत्रो युयुत्सुःकर्णोऽमात्यः कुशली तात कच्चि;त्सुयोधनो यस्य मन्दो विधेयः

vaiśyāputraḥ kuśalī tāta kacci;nmahāprājño rājaputro yuyutsuḥkarṇo'mātyaḥ kuśalī tāta kacci;tsuyodhano yasya mando vidheyaḥ

स्त्रियो वृद्धा भारतानां जनन्यो; महानस्यो दासभार्याश्च सूतवध्वः पुत्रा भागिनेया भगिन्यो; दौहित्रा वा कच्चिदप्यव्यलीकाः

striyo vṛddhā bhāratānāṃ jananyo; mahānasyo dāsabhāryāśca sūtavadhvaḥ putrā bhāgineyā bhaginyo; dauhitrā vā kaccidapyavyalīkāḥ

कच्चिद्राजा ब्राह्मणानां यथाव;त्प्रवर्तते पूर्ववत्तात वृत्तिम्कच्चिद्दायान्मामकान्धार्तराष्ट्रो; द्विजातीनां संजय नोपहन्ति

kaccidrājā brāhmaṇānāṃ yathāva;tpravartate pūrvavattāta vṛttimkacciddāyānmāmakāndhārtarāṣṭro; dvijātīnāṃ saṃjaya nopahanti

कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्र; उपेक्षते ब्राह्मणातिक्रमान्वैकच्चिन्न हेतोरिव वर्त्मभूत; उपेक्षते तेषु स न्यूनवृत्तिम्

kaccidrājā dhṛtarāṣṭraḥ saputra; upekṣate brāhmaṇātikramānvaikaccinna hetoriva vartmabhūta; upekṣate teṣu sa nyūnavṛttim

एतज्ज्योतिरुत्तमं जीवलोके; शुक्लं प्रजानां विहितं विधात्राते चेल्लोभं न नियच्छन्ति मन्दाः; कृत्स्नो नाशो भविता कौरवाणाम्

etajjyotiruttamaṃ jīvaloke; śuklaṃ prajānāṃ vihitaṃ vidhātrāte cellobhaṃ na niyacchanti mandāḥ; kṛtsno nāśo bhavitā kauravāṇām

कच्चिद्राजा धृतराष्ट्रः सपुत्रो; बुभूषते वृत्तिममात्यवर्गेकच्चिन्न भेदेन जिजीविषन्ति; सुहृद्रूपा दुर्हृदश्चैकमित्राः

kaccidrājā dhṛtarāṣṭraḥ saputro; bubhūṣate vṛttimamātyavargekaccinna bhedena jijīviṣanti; suhṛdrūpā durhṛdaścaikamitrāḥ

कच्चिन्न पापं कथयन्ति तात; ते पाण्डवानां कुरवः सर्व एवकच्चिद्दृष्ट्वा दस्युसंघान्समेता;न्स्मरन्ति पार्थस्य युधां प्रणेतुः

kaccinna pāpaṃ kathayanti tāta; te pāṇḍavānāṃ kuravaḥ sarva evakacciddṛṣṭvā dasyusaṃghānsametā;nsmaranti pārthasya yudhāṃ praṇetuḥ

मौर्वीभुजाग्रप्रहितान्स्म तात; दोधूयमानेन धनुर्धरेणगाण्डीवमुक्तान्स्तनयित्नुघोषा;नजिह्मगान्कच्चिदनुस्मरन्ति

maurvībhujāgraprahitānsma tāta; dodhūyamānena dhanurdhareṇagāṇḍīvamuktānstanayitnughoṣā;najihmagānkaccidanusmaranti

न ह्यपश्यं कंचिदहं पृथिव्यां; श्रुतं समं वाधिकमर्जुनेनयस्यैकषष्टिर्निशितास्तीक्ष्णधाराः; सुवाससः संमतो हस्तवापः

na hyapaśyaṃ kaṃcidahaṃ pṛthivyāṃ; śrutaṃ samaṃ vādhikamarjunenayasyaikaṣaṣṭirniśitāstīkṣṇadhārāḥ; suvāsasaḥ saṃmato hastavāpaḥ

गदापाणिर्भीमसेनस्तरस्वी; प्रवेपयञ्शत्रुसंघाननीकेनागः प्रभिन्न इव नड्वलासु; चङ्क्रम्यते कच्चिदेनं स्मरन्ति

gadāpāṇirbhīmasenastarasvī; pravepayañśatrusaṃghānanīkenāgaḥ prabhinna iva naḍvalāsu; caṅkramyate kaccidenaṃ smaranti

माद्रीपुत्रः सहदेवः कलिङ्गा;न्समागतानजयद्दन्तकूरेवामेनास्यन्दक्षिणेनैव यो वै; महाबलं कच्चिदेनं स्मरन्ति

mādrīputraḥ sahadevaḥ kaliṅgā;nsamāgatānajayaddantakūrevāmenāsyandakṣiṇenaiva yo vai; mahābalaṃ kaccidenaṃ smaranti

उद्यन्नयं नकुलः प्रेषितो वै; गावल्गणे संजय पश्यतस्तेदिशं प्रतीचीं वशमानयन्मे; माद्रीसुतं कच्चिदेनं स्मरन्ति

udyannayaṃ nakulaḥ preṣito vai; gāvalgaṇe saṃjaya paśyatastediśaṃ pratīcīṃ vaśamānayanme; mādrīsutaṃ kaccidenaṃ smaranti

अभ्याभवो द्वैतवने य आसी;द्दुर्मन्त्रिते घोषयात्रागतानाम्यत्र मन्दाञ्शत्रुवशं प्रयाता;नमोचयद्भीमसेनो जयश्च

abhyābhavo dvaitavane ya āsī;ddurmantrite ghoṣayātrāgatānāmyatra mandāñśatruvaśaṃ prayātā;namocayadbhīmaseno jayaśca

अहं पश्चादर्जुनमभ्यरक्षं; माद्रीपुत्रौ भीमसेनश्च चक्रेगाण्डीवभृच्छत्रुसंघानुदस्य; स्वस्त्यागमत्कच्चिदेनं स्मरन्ति

ahaṃ paścādarjunamabhyarakṣaṃ; mādrīputrau bhīmasenaśca cakregāṇḍīvabhṛcchatrusaṃghānudasya; svastyāgamatkaccidenaṃ smaranti

न कर्मणा साधुनैकेन नूनं; कर्तुं शक्यं भवतीह संजयसर्वात्मना परिजेतुं वयं चे;न्न शक्नुमो धृतराष्ट्रस्य पुत्रम्

na karmaṇā sādhunaikena nūnaṃ; kartuṃ śakyaṃ bhavatīha saṃjayasarvātmanā parijetuṃ vayaṃ ce;nna śaknumo dhṛtarāṣṭrasya putram