Mahabharata · Parva.Adhyaya 5.78

5.78.1

नकुल उवाच · nakula uvāca

उक्तं बहुविधं वाक्यं धर्मराजेन माधवधर्मज्ञेन वदान्येन धर्मयुक्तं च तत्त्वतः

uktaṃ bahuvidhaṃ vākyaṃ dharmarājena mādhavadharmajñena vadānyena dharmayuktaṃ ca tattvataḥ

5.78.2

मतमाज्ञाय राज्ञश्च भीमसेनेन माधवसंशमो बाहुवीर्यं च ख्यापितं माधवात्मनः

matamājñāya rājñaśca bhīmasenena mādhavasaṃśamo bāhuvīryaṃ ca khyāpitaṃ mādhavātmanaḥ

5.78.3

तथैव फल्गुनेनापि यदुक्तं तत्त्वया श्रुतम्आत्मनश्च मतं वीर कथितं भवतासकृत्

tathaiva phalgunenāpi yaduktaṃ tattvayā śrutamātmanaśca mataṃ vīra kathitaṃ bhavatāsakṛt

5.78.4

सर्वमेतदतिक्रम्य श्रुत्वा परमतं भवान्यत्प्राप्तकालं मन्येथास्तत्कुर्याः पुरुषोत्तम

sarvametadatikramya śrutvā paramataṃ bhavānyatprāptakālaṃ manyethāstatkuryāḥ puruṣottama

5.78.5

तस्मिंस्तस्मिन्निमित्ते हि मतं भवति केशवप्राप्तकालं मनुष्येण स्वयं कार्यमरिंदम

tasmiṃstasminnimitte hi mataṃ bhavati keśavaprāptakālaṃ manuṣyeṇa svayaṃ kāryamariṃdama

5.78.6

अन्यथा चिन्तितो ह्यर्थः पुनर्भवति सोऽन्यथाअनित्यमतयो लोके नराः पुरुषसत्तम

anyathā cintito hyarthaḥ punarbhavati so'nyathāanityamatayo loke narāḥ puruṣasattama

5.78.7

अन्यथा बुद्धयो ह्यासन्नस्मासु वनवासिषुअदृश्येष्वन्यथा कृष्ण दृश्येषु पुनरन्यथा

anyathā buddhayo hyāsannasmāsu vanavāsiṣuadṛśyeṣvanyathā kṛṣṇa dṛśyeṣu punaranyathā

5.78.8

अस्माकमपि वार्ष्णेय वने विचरतां तदान तथा प्रणयो राज्ये यथा संप्रति वर्तते

asmākamapi vārṣṇeya vane vicaratāṃ tadāna tathā praṇayo rājye yathā saṃprati vartate

5.78.9

निवृत्तवनवासान्नः श्रुत्वा वीर समागताःअक्षौहिण्यो हि सप्तेमास्त्वत्प्रसादाज्जनार्दन

nivṛttavanavāsānnaḥ śrutvā vīra samāgatāḥakṣauhiṇyo hi saptemāstvatprasādājjanārdana

5.78.10

इमान्हि पुरुषव्याघ्रानचिन्त्यबलपौरुषान्आत्तशस्त्रान्रणे दृष्ट्वा न व्यथेदिह कः पुमान्

imānhi puruṣavyāghrānacintyabalapauruṣānāttaśastrānraṇe dṛṣṭvā na vyathediha kaḥ pumān

5.78.11

स भवान्कुरुमध्ये तं सान्त्वपूर्वं भयान्वितम्ब्रूयाद्वाक्यं यथा मन्दो न व्यथेत सुयोधनः

sa bhavānkurumadhye taṃ sāntvapūrvaṃ bhayānvitambrūyādvākyaṃ yathā mando na vyatheta suyodhanaḥ

5.78.12

युधिष्ठिरं भीमसेनं बीभत्सुं चापराजितम्सहदेवं च मां चैव त्वां च रामं च केशव

yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenaṃ bībhatsuṃ cāparājitamsahadevaṃ ca māṃ caiva tvāṃ ca rāmaṃ ca keśava

5.78.13

सात्यकिं च महावीर्यं विराटं च सहात्मजम्द्रुपदं च सहामात्यं धृष्टद्युम्नं च पार्षतम्

sātyakiṃ ca mahāvīryaṃ virāṭaṃ ca sahātmajamdrupadaṃ ca sahāmātyaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam

5.78.14

काशिराजं च विक्रान्तं धृष्टकेतुं च चेदिपम्मांसशोणितभृन्मर्त्यः प्रतियुध्येत को युधि

kāśirājaṃ ca vikrāntaṃ dhṛṣṭaketuṃ ca cedipammāṃsaśoṇitabhṛnmartyaḥ pratiyudhyeta ko yudhi

5.78.15

स भवान्गमनादेव साधयिष्यत्यसंशयम्इष्टमर्थं महाबाहो धर्मराजस्य केवलम्

sa bhavāngamanādeva sādhayiṣyatyasaṃśayamiṣṭamarthaṃ mahābāho dharmarājasya kevalam

5.78.16

विदुरश्चैव भीष्मश्च द्रोणश्च सहबाह्लिकःश्रेयः समर्था विज्ञातुमुच्यमानं त्वयानघ

viduraścaiva bhīṣmaśca droṇaśca sahabāhlikaḥśreyaḥ samarthā vijñātumucyamānaṃ tvayānagha

5.78.17

ते चैनमनुनेष्यन्ति धृतराष्ट्रं जनाधिपम्तं च पापसमाचारं सहामात्यं सुयोधनम्

te cainamanuneṣyanti dhṛtarāṣṭraṃ janādhipamtaṃ ca pāpasamācāraṃ sahāmātyaṃ suyodhanam

5.78.18

श्रोता चार्थस्य विदुरस्त्वं च वक्ता जनार्दनकमिवार्थं विवर्तन्तं स्थापयेतां न वर्त्मनि

śrotā cārthasya vidurastvaṃ ca vaktā janārdanakamivārthaṃ vivartantaṃ sthāpayetāṃ na vartmani