Parva.Adhyaya 5.82

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

प्रयान्तं देवकीपुत्रं परवीररुजो दशमहारथा महाबाहुमन्वयुः शस्त्रपाणयः

prayāntaṃ devakīputraṃ paravīrarujo daśamahārathā mahābāhumanvayuḥ śastrapāṇayaḥ

पदातीनां सहस्रं च सादिनां च परंतपभोज्यं च विपुलं राजन्प्रेष्याश्च शतशोऽपरे

padātīnāṃ sahasraṃ ca sādināṃ ca paraṃtapabhojyaṃ ca vipulaṃ rājanpreṣyāśca śataśo'pare

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

कथं प्रयातो दाशार्हो महात्मा मधुसूदनःकानि वा व्रजतस्तस्य निमित्तानि महौजसः

kathaṃ prayāto dāśārho mahātmā madhusūdanaḥkāni vā vrajatastasya nimittāni mahaujasaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्य प्रयाणे यान्यासन्नद्भुतानि महात्मनःतानि मे शृणु दिव्यानि दैवान्यौत्पातिकानि च

tasya prayāṇe yānyāsannadbhutāni mahātmanaḥtāni me śṛṇu divyāni daivānyautpātikāni ca

अनभ्रेऽशनिनिर्घोषः सविद्युत्समजायतअन्वगेव च पर्जन्यः प्रावर्षद्विघने भृशम्

anabhre'śaninirghoṣaḥ savidyutsamajāyataanvageva ca parjanyaḥ prāvarṣadvighane bhṛśam

प्रत्यगूहुर्महानद्यः प्राङ्मुखाः सिन्धुसत्तमाःविपरीता दिशः सर्वा न प्राज्ञायत किंचन

pratyagūhurmahānadyaḥ prāṅmukhāḥ sindhusattamāḥviparītā diśaḥ sarvā na prājñāyata kiṃcana

प्राज्वलन्नग्नयो राजन्पृथिवी समकम्पतउदपानाश्च कुम्भाश्च प्रासिञ्चञ्शतशो जलम्

prājvalannagnayo rājanpṛthivī samakampataudapānāśca kumbhāśca prāsiñcañśataśo jalam

तमःसंवृतमप्यासीत्सर्वं जगदिदं तदान दिशो नादिशो राजन्प्रज्ञायन्ते स्म रेणुना

tamaḥsaṃvṛtamapyāsītsarvaṃ jagadidaṃ tadāna diśo nādiśo rājanprajñāyante sma reṇunā

प्रादुरासीन्महाञ्शब्दः खे शरीरं न दृश्यतेसर्वेषु राजन्देशेषु तदद्भुतमिवाभवत्

prādurāsīnmahāñśabdaḥ khe śarīraṃ na dṛśyatesarveṣu rājandeśeṣu tadadbhutamivābhavat

प्रामथ्नाद्धास्तिनपुरं वातो दक्षिणपश्चिमःआरुजन्गणशो वृक्षान्परुषो भीमनिस्वनः

prāmathnāddhāstinapuraṃ vāto dakṣiṇapaścimaḥārujangaṇaśo vṛkṣānparuṣo bhīmanisvanaḥ

यत्र यत्र तु वार्ष्णेयो वर्तते पथि भारततत्र तत्र सुखो वायुः सर्वं चासीत्प्रदक्षिणम्

yatra yatra tu vārṣṇeyo vartate pathi bhāratatatra tatra sukho vāyuḥ sarvaṃ cāsītpradakṣiṇam

ववर्ष पुष्पवर्षं च कमलानि च भूरिशःसमश्च पन्था निर्दुःखो व्यपेतकुशकण्टकः

vavarṣa puṣpavarṣaṃ ca kamalāni ca bhūriśaḥsamaśca panthā nirduḥkho vyapetakuśakaṇṭakaḥ

स गच्छन्ब्राह्मणै राजंस्तत्र तत्र महाभुजःअर्च्यते मधुपर्कैश्च सुमनोभिर्वसुप्रदः

sa gacchanbrāhmaṇai rājaṃstatra tatra mahābhujaḥarcyate madhuparkaiśca sumanobhirvasupradaḥ

तं किरन्ति महात्मानं वन्यैः पुष्पैः सुगन्धिभिःस्त्रियः पथि समागम्य सर्वभूतहिते रतम्

taṃ kiranti mahātmānaṃ vanyaiḥ puṣpaiḥ sugandhibhiḥstriyaḥ pathi samāgamya sarvabhūtahite ratam

स शालिभवनं रम्यं सर्वसस्यसमाचितम्सुखं परमधर्मिष्ठमत्यगाद्भरतर्षभ

sa śālibhavanaṃ ramyaṃ sarvasasyasamācitamsukhaṃ paramadharmiṣṭhamatyagādbharatarṣabha

पश्यन्बहुपशून्ग्रामान्रम्यान्हृदयतोषणान्पुराणि च व्यतिक्रामन्राष्ट्राणि विविधानि च

paśyanbahupaśūngrāmānramyānhṛdayatoṣaṇānpurāṇi ca vyatikrāmanrāṣṭrāṇi vividhāni ca

नित्यहृष्टाः सुमनसो भारतैरभिरक्षिताःनोद्विग्नाः परचक्राणामनयानामकोविदाः

nityahṛṣṭāḥ sumanaso bhāratairabhirakṣitāḥnodvignāḥ paracakrāṇāmanayānāmakovidāḥ

उपप्लव्यादथायान्तं जनाः पुरनिवासिनःपथ्यतिष्ठन्त सहिता विष्वक्सेनदिदृक्षया

upaplavyādathāyāntaṃ janāḥ puranivāsinaḥpathyatiṣṭhanta sahitā viṣvaksenadidṛkṣayā

ते तु सर्वे सुनामानमग्निमिद्धमिव प्रभुम्अर्चयामासुरर्च्यं तं देशातिथिमुपस्थितम्

te tu sarve sunāmānamagnimiddhamiva prabhumarcayāmāsurarcyaṃ taṃ deśātithimupasthitam

वृकस्थलं समासाद्य केशवः परवीरहाप्रकीर्णरश्मावादित्ये विमले लोहितायति

vṛkasthalaṃ samāsādya keśavaḥ paravīrahāprakīrṇaraśmāvāditye vimale lohitāyati

अवतीर्य रथात्तूर्णं कृत्वा शौचं यथाविधिरथमोचनमादिश्य संध्यामुपविवेश ह

avatīrya rathāttūrṇaṃ kṛtvā śaucaṃ yathāvidhirathamocanamādiśya saṃdhyāmupaviveśa ha

दारुकोऽपि हयान्मुक्त्वा परिचर्य च शास्त्रतःमुमोच सर्वं वर्माणि मुक्त्वा चैनानवासृजत्

dāruko'pi hayānmuktvā paricarya ca śāstrataḥmumoca sarvaṃ varmāṇi muktvā cainānavāsṛjat

अभ्यतीत्य तु तत्सर्वमुवाच मधुसूदनःयुधिष्ठिरस्य कार्यार्थमिह वत्स्यामहे क्षपाम्

abhyatītya tu tatsarvamuvāca madhusūdanaḥyudhiṣṭhirasya kāryārthamiha vatsyāmahe kṣapām

तस्य तन्मतमाज्ञाय चक्रुरावसथं नराःक्षणेन चान्नपानानि गुणवन्ति समार्जयन्

tasya tanmatamājñāya cakrurāvasathaṃ narāḥkṣaṇena cānnapānāni guṇavanti samārjayan

तस्मिन्ग्रामे प्रधानास्तु य आसन्ब्राह्मणा नृपआर्याः कुलीना ह्रीमन्तो ब्राह्मीं वृत्तिमनुष्ठिताः

tasmingrāme pradhānāstu ya āsanbrāhmaṇā nṛpaāryāḥ kulīnā hrīmanto brāhmīṃ vṛttimanuṣṭhitāḥ

तेऽभिगम्य महात्मानं हृषीकेशमरिंदमम्पूजां चक्रुर्यथान्यायमाशीर्मङ्गलसंयुताम्

te'bhigamya mahātmānaṃ hṛṣīkeśamariṃdamampūjāṃ cakruryathānyāyamāśīrmaṅgalasaṃyutām

ते पूजयित्वा दाशार्हं सर्वलोकेषु पूजितम्न्यवेदयन्त वेश्मानि रत्नवन्ति महात्मने

te pūjayitvā dāśārhaṃ sarvalokeṣu pūjitamnyavedayanta veśmāni ratnavanti mahātmane

तान्प्रभुः कृतमित्युक्त्वा सत्कृत्य च यथार्हतःअभ्येत्य तेषां वेश्मानि पुनरायात्सहैव तैः

tānprabhuḥ kṛtamityuktvā satkṛtya ca yathārhataḥabhyetya teṣāṃ veśmāni punarāyātsahaiva taiḥ

सुमृष्टं भोजयित्वा च ब्राह्मणांस्तत्र केशवःभुक्त्वा च सह तैः सर्वैरवसत्तां क्षपां सुखम्

sumṛṣṭaṃ bhojayitvā ca brāhmaṇāṃstatra keśavaḥbhuktvā ca saha taiḥ sarvairavasattāṃ kṣapāṃ sukham