Parva.Adhyaya 6.105

Mahabharata · 37 verses

6.105.1
धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca
कथं शिखण्डी गाङ्गेयमभ्यधावत्पितामहम्पाञ्चाल्यः समरे क्रुद्धो धर्मात्मानं यतव्रतम्
kathaṃ śikhaṇḍī gāṅgeyamabhyadhāvatpitāmahampāñcālyaḥ samare kruddho dharmātmānaṃ yatavratam
6.105.2
केऽरक्षन्पाण्डवानीके शिखण्डिनमुदायुधम्त्वरमाणास्त्वराकाले जिगीषन्तो महारथाः
ke'rakṣanpāṇḍavānīke śikhaṇḍinamudāyudhamtvaramāṇāstvarākāle jigīṣanto mahārathāḥ
6.105.3
कथं शांतनवो भीष्मः स तस्मिन्दशमेऽहनिअयुध्यत महावीर्यः पाण्डवैः सहसृञ्जयैः
kathaṃ śāṃtanavo bhīṣmaḥ sa tasmindaśame'haniayudhyata mahāvīryaḥ pāṇḍavaiḥ sahasṛñjayaiḥ
6.105.4
न मृष्यामि रणे भीष्मं प्रत्युद्यातं शिखण्डिनम्कच्चिन्न रथभङ्गोऽस्य धनुर्वाशीर्यतास्यतः
na mṛṣyāmi raṇe bhīṣmaṃ pratyudyātaṃ śikhaṇḍinamkaccinna rathabhaṅgo'sya dhanurvāśīryatāsyataḥ
6.105.5
संजय उवाच · saṃjaya uvāca
नाशीर्यत धनुस्तस्य रथभङ्गो न चाप्यभूत्युध्यमानस्य संग्रामे भीष्मस्य भरतर्षभनिघ्नतः समरे शत्रूञ्शरैः संनतपर्वभिः
nāśīryata dhanustasya rathabhaṅgo na cāpyabhūtyudhyamānasya saṃgrāme bhīṣmasya bharatarṣabhanighnataḥ samare śatrūñśaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
6.105.6
अनेकशतसाहस्रास्तावकानां महारथाःरथदन्तिगणा राजन्हयाश्चैव सुसज्जिताःअभ्यवर्तन्त युद्धाय पुरस्कृत्य पितामहम्
anekaśatasāhasrāstāvakānāṃ mahārathāḥrathadantigaṇā rājanhayāścaiva susajjitāḥabhyavartanta yuddhāya puraskṛtya pitāmaham
6.105.7
यथाप्रतिज्ञं कौरव्य स चापि समितिंजयःपार्थानामकरोद्भीष्मः सततं समितिक्षयम्
yathāpratijñaṃ kauravya sa cāpi samitiṃjayaḥpārthānāmakarodbhīṣmaḥ satataṃ samitikṣayam
6.105.8
युध्यमानं महेष्वासं विनिघ्नन्तं पराञ्शरैःपाञ्चालाः पाण्डवैः सार्धं सर्व एवाभ्यवारयन्
yudhyamānaṃ maheṣvāsaṃ vinighnantaṃ parāñśaraiḥpāñcālāḥ pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ sarva evābhyavārayan
6.105.9
दशमेऽहनि संप्राप्ते तताप रिपुवाहिनीम्कीर्यमाणां शितैर्बाणैः शतशोऽथ सहस्रशः
daśame'hani saṃprāpte tatāpa ripuvāhinīmkīryamāṇāṃ śitairbāṇaiḥ śataśo'tha sahasraśaḥ
6.105.10
न हि भीष्मं महेष्वासं पाण्डवाः पाण्डुपूर्वजअशक्नुवन्रणे जेतुं पाशहस्तमिवान्तकम्
na hi bhīṣmaṃ maheṣvāsaṃ pāṇḍavāḥ pāṇḍupūrvajaaśaknuvanraṇe jetuṃ pāśahastamivāntakam
6.105.11
अथोपायान्महाराज सव्यसाची परंतपःत्रासयन्रथिनः सर्वान्बीभत्सुरपराजितः
athopāyānmahārāja savyasācī paraṃtapaḥtrāsayanrathinaḥ sarvānbībhatsuraparājitaḥ
6.105.12
सिंहवद्विनदन्नुच्चैर्धनुर्ज्यां विक्षिपन्मुहुःशरौघान्विसृजन्पार्थो व्यचरत्कालवद्रणे
siṃhavadvinadannuccairdhanurjyāṃ vikṣipanmuhuḥśaraughānvisṛjanpārtho vyacaratkālavadraṇe
6.105.13
तस्य शब्देन वित्रस्तास्तावका भरतर्षभसिंहस्येव मृगा राजन्व्यद्रवन्त महाभयात्
tasya śabdena vitrastāstāvakā bharatarṣabhasiṃhasyeva mṛgā rājanvyadravanta mahābhayāt
6.105.14
जयन्तं पाण्डवं दृष्ट्वा त्वत्सैन्यं चाभिपीडितम्दुर्योधनस्ततो भीष्ममब्रवीद्भृशपीडितः
jayantaṃ pāṇḍavaṃ dṛṣṭvā tvatsainyaṃ cābhipīḍitamduryodhanastato bhīṣmamabravīdbhṛśapīḍitaḥ
6.105.15
एष पाण्डुसुतस्तात श्वेताश्वः कृष्णसारथिःदहते मामकान्सर्वान्कृष्णवर्त्मेव काननम्
eṣa pāṇḍusutastāta śvetāśvaḥ kṛṣṇasārathiḥdahate māmakānsarvānkṛṣṇavartmeva kānanam
6.105.16
पश्य सैन्यानि गाङ्गेय द्रवमाणानि सर्वशःपाण्डवेन युधां श्रेष्ठ काल्यमानानि संयुगे
paśya sainyāni gāṅgeya dravamāṇāni sarvaśaḥpāṇḍavena yudhāṃ śreṣṭha kālyamānāni saṃyuge
6.105.17
यथा पशुगणान्पालः संकालयति काननेतथेदं मामकं सैन्यं काल्यते शत्रुतापन
yathā paśugaṇānpālaḥ saṃkālayati kānanetathedaṃ māmakaṃ sainyaṃ kālyate śatrutāpana
6.105.18
धनंजयशरैर्भग्नं द्रवमाणमितस्ततःभीमो ह्येष दुराधर्षो विद्रावयति मे बलम्
dhanaṃjayaśarairbhagnaṃ dravamāṇamitastataḥbhīmo hyeṣa durādharṣo vidrāvayati me balam
6.105.19
सात्यकिश्चेकितानश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौअभिमन्युश्च विक्रान्तो वाहिनीं दहते मम
sātyakiścekitānaśca mādrīputrau ca pāṇḍavauabhimanyuśca vikrānto vāhinīṃ dahate mama
6.105.20
धृष्टद्युम्नस्तथा शूरो राक्षसश्च घटोत्कचःव्यद्रावयेतां सहसा सैन्यं मम महाबलौ
dhṛṣṭadyumnastathā śūro rākṣasaśca ghaṭotkacaḥvyadrāvayetāṃ sahasā sainyaṃ mama mahābalau
6.105.21
वध्यमानस्य सैन्यस्य सर्वैरेतैर्महाबलैःनान्यां गतिं प्रपश्यामि स्थाने युद्धे च भारत
vadhyamānasya sainyasya sarvairetairmahābalaiḥnānyāṃ gatiṃ prapaśyāmi sthāne yuddhe ca bhārata
6.105.22
ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र देवतुल्यपराक्रमपर्याप्तश्च भवान्क्षिप्रं पीडितानां गतिर्भव
ṛte tvāṃ puruṣavyāghra devatulyaparākramaparyāptaśca bhavānkṣipraṃ pīḍitānāṃ gatirbhava
6.105.23
एवमुक्तो महाराज पिता देवव्रतस्तवचिन्तयित्वा मुहूर्तं तु कृत्वा निश्चयमात्मनःतव संधारयन्पुत्रमब्रवीच्छंतनोः सुतः
evamukto mahārāja pitā devavratastavacintayitvā muhūrtaṃ tu kṛtvā niścayamātmanaḥtava saṃdhārayanputramabravīcchaṃtanoḥ sutaḥ
6.105.24
दुर्योधन विजानीहि स्थिरो भव विशां पतेपूर्वकालं तव मया प्रतिज्ञातं महाबल
duryodhana vijānīhi sthiro bhava viśāṃ patepūrvakālaṃ tava mayā pratijñātaṃ mahābala
6.105.25
हत्वा दश सहस्राणि क्षत्रियाणां महात्मनाम्संग्रामाद्व्यपयातव्यमेतत्कर्म ममाह्निकम्इति तत्कृतवांश्चाहं यथोक्तं भरतर्षभ
hatvā daśa sahasrāṇi kṣatriyāṇāṃ mahātmanāmsaṃgrāmādvyapayātavyametatkarma mamāhnikamiti tatkṛtavāṃścāhaṃ yathoktaṃ bharatarṣabha
6.105.26
अद्य चापि महत्कर्म प्रकरिष्ये महाहवेअहं वा निहतः शेष्ये हनिष्ये वाद्य पाण्डवान्
adya cāpi mahatkarma prakariṣye mahāhaveahaṃ vā nihataḥ śeṣye haniṣye vādya pāṇḍavān
6.105.27
अद्य ते पुरुषव्याघ्र प्रतिमोक्ष्ये ऋणं महत्भर्तृपिण्डकृतं राजन्निहतः पृतनामुखे
adya te puruṣavyāghra pratimokṣye ṛṇaṃ mahatbhartṛpiṇḍakṛtaṃ rājannihataḥ pṛtanāmukhe
6.105.28
इत्युक्त्वा भरतश्रेष्ठः क्षत्रियान्प्रतपञ्शरैःआससाद दुराधर्षः पाण्डवानामनीकिनीम्
ityuktvā bharataśreṣṭhaḥ kṣatriyānpratapañśaraiḥāsasāda durādharṣaḥ pāṇḍavānāmanīkinīm
6.105.29
अनीकमध्ये तिष्ठन्तं गाङ्गेयं भरतर्षभआशीविषमिव क्रुद्धं पाण्डवाः पर्यवारयन्
anīkamadhye tiṣṭhantaṃ gāṅgeyaṃ bharatarṣabhaāśīviṣamiva kruddhaṃ pāṇḍavāḥ paryavārayan
6.105.30
दशमेऽहनि तस्मिंस्तु दर्शयञ्शक्तिमात्मनःराजञ्शतसहस्राणि सोऽवधीत्कुरुनन्दन
daśame'hani tasmiṃstu darśayañśaktimātmanaḥrājañśatasahasrāṇi so'vadhītkurunandana
6.105.31
पञ्चालानां च ये श्रेष्ठा राजपुत्रा महाबलाःतेषामादत्त तेजांसि जलं सूर्य इवांशुभिः
pañcālānāṃ ca ye śreṣṭhā rājaputrā mahābalāḥteṣāmādatta tejāṃsi jalaṃ sūrya ivāṃśubhiḥ
6.105.32
हत्वा दश सहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम्सारोहाणां महाराज हयानां चायुतं पुनः
hatvā daśa sahasrāṇi kuñjarāṇāṃ tarasvināmsārohāṇāṃ mahārāja hayānāṃ cāyutaṃ punaḥ
6.105.33
पूर्णे शतसहस्रे द्वे पदातीनां नरोत्तमःप्रजज्वाल रणे भीष्मो विधूम इव पावकः
pūrṇe śatasahasre dve padātīnāṃ narottamaḥprajajvāla raṇe bhīṣmo vidhūma iva pāvakaḥ
6.105.34
न चैनं पाण्डवेयानां केचिच्छेकुर्निरीक्षितुम्उत्तरं मार्गमास्थाय तपन्तमिव भास्करम्
na cainaṃ pāṇḍaveyānāṃ kecicchekurnirīkṣitumuttaraṃ mārgamāsthāya tapantamiva bhāskaram
6.105.35
ते पाण्डवेयाः संरब्धा महेष्वासेन पीडिताःवधायाभ्यद्रवन्भीष्मं सृञ्जयाश्च महारथाः
te pāṇḍaveyāḥ saṃrabdhā maheṣvāsena pīḍitāḥvadhāyābhyadravanbhīṣmaṃ sṛñjayāśca mahārathāḥ
6.105.36
स युध्यमानो बहुभिर्भीष्मः शांतनवस्तदाअवकीर्णो महाबाहुः शैलो मेघैरिवासितैः
sa yudhyamāno bahubhirbhīṣmaḥ śāṃtanavastadāavakīrṇo mahābāhuḥ śailo meghairivāsitaiḥ
6.105.37
पुत्रास्तु तव गाङ्गेयं समन्तात्पर्यवारयन्महत्या सेनया सार्धं ततो युद्धमवर्तत
putrāstu tava gāṅgeyaṃ samantātparyavārayanmahatyā senayā sārdhaṃ tato yuddhamavartata