Parva.Adhyaya 6.55

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

प्रतिज्ञाते तु भीष्मेण तस्मिन्युद्धे सुदारुणेक्रोधितो मम पुत्रेण दुःखितेन विशेषतः

pratijñāte tu bhīṣmeṇa tasminyuddhe sudāruṇekrodhito mama putreṇa duḥkhitena viśeṣataḥ

भीष्मः किमकरोत्तत्र पाण्डवेयेषु संजयपितामहे वा पाञ्चालास्तन्ममाचक्ष्व संजय

bhīṣmaḥ kimakarottatra pāṇḍaveyeṣu saṃjayapitāmahe vā pāñcālāstanmamācakṣva saṃjaya

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

गतपूर्वाह्णभूयिष्ठे तस्मिन्नहनि भारतजयं प्राप्तेषु हृष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु

gatapūrvāhṇabhūyiṣṭhe tasminnahani bhāratajayaṃ prāpteṣu hṛṣṭeṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu

सर्वधर्मविशेषज्ञः पिता देवव्रतस्तवअभ्ययाज्जवनैरश्वैः पाण्डवानामनीकिनीम्महत्या सेनया गुप्तस्तव पुत्रैश्च सर्वशः

sarvadharmaviśeṣajñaḥ pitā devavratastavaabhyayājjavanairaśvaiḥ pāṇḍavānāmanīkinīmmahatyā senayā guptastava putraiśca sarvaśaḥ

प्रावर्तत ततो युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्अस्माकं पाण्डवैः सार्धमनयात्तव भारत

prāvartata tato yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇamasmākaṃ pāṇḍavaiḥ sārdhamanayāttava bhārata

धनुषां कूजतां तत्र तलानां चाभिहन्यताम्महान्समभवच्छब्दो गिरीणामिव दीर्यताम्

dhanuṣāṃ kūjatāṃ tatra talānāṃ cābhihanyatāmmahānsamabhavacchabdo girīṇāmiva dīryatām

तिष्ठ स्थितोऽस्मि विद्ध्येनं निवर्तस्व स्थिरो भवस्थितोऽस्मि प्रहरस्वेति शब्दाः श्रूयन्त सर्वशः

tiṣṭha sthito'smi viddhyenaṃ nivartasva sthiro bhavasthito'smi praharasveti śabdāḥ śrūyanta sarvaśaḥ

काञ्चनेषु तनुत्रेषु किरीटेषु ध्वजेषु चशिलानामिव शैलेषु पतितानामभूत्स्वनः

kāñcaneṣu tanutreṣu kirīṭeṣu dhvajeṣu caśilānāmiva śaileṣu patitānāmabhūtsvanaḥ

पतितान्युत्तमाङ्गानि बाहवश्च विभूषिताःव्यचेष्टन्त महीं प्राप्य शतशोऽथ सहस्रशः

patitānyuttamāṅgāni bāhavaśca vibhūṣitāḥvyaceṣṭanta mahīṃ prāpya śataśo'tha sahasraśaḥ

हृतोत्तमाङ्गाः केचित्तु तथैवोद्यतकार्मुकाःप्रगृहीतायुधाश्चापि तस्थुः पुरुषसत्तमाः

hṛtottamāṅgāḥ kecittu tathaivodyatakārmukāḥpragṛhītāyudhāścāpi tasthuḥ puruṣasattamāḥ

प्रावर्तत महावेगा नदी रुधिरवाहिनीमातङ्गाङ्गशिलारौद्रा मांसशोणितकर्दमा

prāvartata mahāvegā nadī rudhiravāhinīmātaṅgāṅgaśilāraudrā māṃsaśoṇitakardamā

वराश्वनरनागानां शरीरप्रभवा तदापरलोकार्णवमुखी गृध्रगोमायुमोदिनी

varāśvanaranāgānāṃ śarīraprabhavā tadāparalokārṇavamukhī gṛdhragomāyumodinī

न दृष्टं न श्रुतं चापि युद्धमेतादृशं नृपयथा तव सुतानां च पाण्डवानां च भारत

na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ cāpi yuddhametādṛśaṃ nṛpayathā tava sutānāṃ ca pāṇḍavānāṃ ca bhārata

नासीद्रथपथस्तत्र योधैर्युधि निपातितैःगजैश्च पतितैर्नीलैर्गिरिशृङ्गैरिवावृतम्

nāsīdrathapathastatra yodhairyudhi nipātitaiḥgajaiśca patitairnīlairgiriśṛṅgairivāvṛtam

विकीर्णैः कवचैश्चित्रैर्ध्वजैश्छत्रैश्च मारिषशुशुभे तद्रणस्थानं शरदीव नभस्तलम्

vikīrṇaiḥ kavacaiścitrairdhvajaiśchatraiśca māriṣaśuśubhe tadraṇasthānaṃ śaradīva nabhastalam

विनिर्भिन्नाः शरैः केचिदन्तपीडाविकर्षिणःअभीताः समरे शत्रूनभ्यधावन्त दंशिताः

vinirbhinnāḥ śaraiḥ kecidantapīḍāvikarṣiṇaḥabhītāḥ samare śatrūnabhyadhāvanta daṃśitāḥ

तात भ्रातः सखे बन्धो वयस्य मम मातुलमा मां परित्यजेत्यन्ये चुक्रुशुः पतिता रणे

tāta bhrātaḥ sakhe bandho vayasya mama mātulamā māṃ parityajetyanye cukruśuḥ patitā raṇe

आधावाभ्येहि मा गच्छ किं भीतोऽसि क्व यास्यसिस्थितोऽहं समरे मा भैरिति चान्ये विचुक्रुशुः

ādhāvābhyehi mā gaccha kiṃ bhīto'si kva yāsyasisthito'haṃ samare mā bhairiti cānye vicukruśuḥ

तत्र भीष्मः शांतनवो नित्यं मण्डलकार्मुकःमुमोच बाणान्दीप्ताग्रानहीनाशीविषानिव

tatra bhīṣmaḥ śāṃtanavo nityaṃ maṇḍalakārmukaḥmumoca bāṇāndīptāgrānahīnāśīviṣāniva

शरैरेकायनीकुर्वन्दिशः सर्वा यतव्रतःजघान पाण्डवरथानादिश्यादिश्य भारत

śarairekāyanīkurvandiśaḥ sarvā yatavrataḥjaghāna pāṇḍavarathānādiśyādiśya bhārata

स नृत्यन्वै रथोपस्थे दर्शयन्पाणिलाघवम्अलातचक्रवद्राजंस्तत्र तत्र स्म दृश्यते

sa nṛtyanvai rathopasthe darśayanpāṇilāghavamalātacakravadrājaṃstatra tatra sma dṛśyate

तमेकं समरे शूरं पाण्डवाः सृञ्जयास्तथाअनेकशतसाहस्रं समपश्यन्त लाघवात्

tamekaṃ samare śūraṃ pāṇḍavāḥ sṛñjayāstathāanekaśatasāhasraṃ samapaśyanta lāghavāt

मायाकृतात्मानमिव भीष्मं तत्र स्म मेनिरेपूर्वस्यां दिशि तं दृष्ट्वा प्रतीच्यां ददृशुर्जनाः

māyākṛtātmānamiva bhīṣmaṃ tatra sma menirepūrvasyāṃ diśi taṃ dṛṣṭvā pratīcyāṃ dadṛśurjanāḥ

उदीच्यां चैनमालोक्य दक्षिणस्यां पुनः प्रभोएवं स समरे वीरो गाङ्गेयः प्रत्यदृश्यत

udīcyāṃ cainamālokya dakṣiṇasyāṃ punaḥ prabhoevaṃ sa samare vīro gāṅgeyaḥ pratyadṛśyata

न चैनं पाण्डवेयानां कश्चिच्छक्नोति वीक्षितुम्विशिखानेव पश्यन्ति भीष्मचापच्युतान्बहून्

na cainaṃ pāṇḍaveyānāṃ kaścicchaknoti vīkṣitumviśikhāneva paśyanti bhīṣmacāpacyutānbahūn

कुर्वाणं समरे कर्म सूदयानं च वाहिनीम्व्याक्रोशन्त रणे तत्र वीरा बहुविधं बहुअमानुषेण रूपेण चरन्तं पितरं तव

kurvāṇaṃ samare karma sūdayānaṃ ca vāhinīmvyākrośanta raṇe tatra vīrā bahuvidhaṃ bahuamānuṣeṇa rūpeṇa carantaṃ pitaraṃ tava

शलभा इव राजानः पतन्ति विधिचोदिताःभीष्माग्निमभि संक्रुद्धं विनाशाय सहस्रशः

śalabhā iva rājānaḥ patanti vidhicoditāḥbhīṣmāgnimabhi saṃkruddhaṃ vināśāya sahasraśaḥ

न हि मोघः शरः कश्चिदासीद्भीष्मस्य संयुगेनरनागाश्वकायेषु बहुत्वाल्लघुवेधिनः

na hi moghaḥ śaraḥ kaścidāsīdbhīṣmasya saṃyugenaranāgāśvakāyeṣu bahutvāllaghuvedhinaḥ

भिनत्त्येकेन बाणेन सुमुक्तेन पतत्रिणागजकङ्कटसंनाहं वज्रेणेवाचलोत्तमम्

bhinattyekena bāṇena sumuktena patatriṇāgajakaṅkaṭasaṃnāhaṃ vajreṇevācalottamam

द्वौ त्रीनपि गजारोहान्पिण्डितान्वर्मितानपिनाराचेन सुतीक्ष्णेन निजघान पिता तव

dvau trīnapi gajārohānpiṇḍitānvarmitānapinārācena sutīkṣṇena nijaghāna pitā tava

यो यो भीष्मं नरव्याघ्रमभ्येति युधि कश्चनमुहूर्तदृष्टः स मया पातितो भुवि दृश्यते

yo yo bhīṣmaṃ naravyāghramabhyeti yudhi kaścanamuhūrtadṛṣṭaḥ sa mayā pātito bhuvi dṛśyate

एवं सा धर्मराजस्य वध्यमाना महाचमूःभीष्मेणातुलवीर्येण व्यशीर्यत सहस्रधा

evaṃ sā dharmarājasya vadhyamānā mahācamūḥbhīṣmeṇātulavīryeṇa vyaśīryata sahasradhā

प्रकीर्यत महासेना शरवर्षाभितापितापश्यतो वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः

prakīryata mahāsenā śaravarṣābhitāpitāpaśyato vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥ

यतमानापि ते वीरा द्रवमाणान्महारथान्नाशक्नुवन्वारयितुं भीष्मबाणप्रपीडिताः

yatamānāpi te vīrā dravamāṇānmahārathānnāśaknuvanvārayituṃ bhīṣmabāṇaprapīḍitāḥ

महेन्द्रसमवीर्येण वध्यमाना महाचमूःअभज्यत महाराज न च द्वौ सह धावतः

mahendrasamavīryeṇa vadhyamānā mahācamūḥabhajyata mahārāja na ca dvau saha dhāvataḥ

आविद्धनरनागाश्वं पतितध्वजकूबरम्अनीकं पाण्डुपुत्राणां हाहाभूतमचेतनम्

āviddhanaranāgāśvaṃ patitadhvajakūbaramanīkaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ hāhābhūtamacetanam

जघानात्र पिता पुत्रं पुत्रश्च पितरं तथाप्रियं सखायं चाक्रन्दे सखा दैवबलात्कृतः

jaghānātra pitā putraṃ putraśca pitaraṃ tathāpriyaṃ sakhāyaṃ cākrande sakhā daivabalātkṛtaḥ

विमुच्य कवचानन्ये पाण्डुपुत्रस्य सैनिकाःप्रकीर्य केशान्धावन्तः प्रत्यदृश्यन्त भारत

vimucya kavacānanye pāṇḍuputrasya sainikāḥprakīrya keśāndhāvantaḥ pratyadṛśyanta bhārata

तद्गोकुलमिवोद्भ्रान्तमुद्भ्रान्तरथयूथपम्ददृशे पाण्डुपुत्रस्य सैन्यमार्तस्वरं तदा

tadgokulamivodbhrāntamudbhrāntarathayūthapamdadṛśe pāṇḍuputrasya sainyamārtasvaraṃ tadā

प्रभज्यमानं तत्सैन्यं दृष्ट्वा देवकिनन्दनःउवाच पार्थं बीभत्सुं निगृह्य रथमुत्तमम्

prabhajyamānaṃ tatsainyaṃ dṛṣṭvā devakinandanaḥuvāca pārthaṃ bībhatsuṃ nigṛhya rathamuttamam

अयं स कालः संप्राप्तः पार्थ यः काङ्क्षितस्त्वयाप्रहरास्मै नरव्याघ्र न चेन्मोहाद्विमुह्यसे

ayaṃ sa kālaḥ saṃprāptaḥ pārtha yaḥ kāṅkṣitastvayāpraharāsmai naravyāghra na cenmohādvimuhyase

यत्त्वया कथितं वीर पुरा राज्ञां समागमेभीष्मद्रोणमुखान्सर्वान्धार्तराष्ट्रस्य सैनिकान्

yattvayā kathitaṃ vīra purā rājñāṃ samāgamebhīṣmadroṇamukhānsarvāndhārtarāṣṭrasya sainikān

सानुबन्धान्हनिष्यामि ये मां योत्स्यन्ति संयुगेइति तत्कुरु कौन्तेय सत्यं वाक्यमरिंदम

sānubandhānhaniṣyāmi ye māṃ yotsyanti saṃyugeiti tatkuru kaunteya satyaṃ vākyamariṃdama

बीभत्सो पश्य सैन्यं स्वं भज्यमानं समन्ततःद्रवतश्च महीपालान्सर्वान्यौधिष्ठिरे बले

bībhatso paśya sainyaṃ svaṃ bhajyamānaṃ samantataḥdravataśca mahīpālānsarvānyaudhiṣṭhire bale

दृष्ट्वा हि समरे भीष्मं व्यात्ताननमिवान्तकम्भयार्ताः संप्रणश्यन्ति सिंहं क्षुद्रमृगा इव

dṛṣṭvā hi samare bhīṣmaṃ vyāttānanamivāntakambhayārtāḥ saṃpraṇaśyanti siṃhaṃ kṣudramṛgā iva

एवमुक्तः प्रत्युवाच वासुदेवं धनंजयःचोदयाश्वान्यतो भीष्मो विगाह्यैतद्बलार्णवम्

evamuktaḥ pratyuvāca vāsudevaṃ dhanaṃjayaḥcodayāśvānyato bhīṣmo vigāhyaitadbalārṇavam

ततोऽश्वान्रजतप्रख्यांश्चोदयामास माधवःयतो भीष्मरथो राजन्दुष्प्रेक्ष्यो रश्मिमानिव

tato'śvānrajataprakhyāṃścodayāmāsa mādhavaḥyato bhīṣmaratho rājanduṣprekṣyo raśmimāniva

ततस्तत्पुनरावृत्तं युधिष्ठिरबलं महत्दृष्ट्वा पार्थं महाबाहुं भीष्मायोद्यन्तमाहवे

tatastatpunarāvṛttaṃ yudhiṣṭhirabalaṃ mahatdṛṣṭvā pārthaṃ mahābāhuṃ bhīṣmāyodyantamāhave

ततो भीष्मः कुरुश्रेष्ठः सिंहवद्विनदन्मुहुःधनंजयरथं तूर्णं शरवर्षैरवाकिरत्

tato bhīṣmaḥ kuruśreṣṭhaḥ siṃhavadvinadanmuhuḥdhanaṃjayarathaṃ tūrṇaṃ śaravarṣairavākirat

क्षणेन स रथस्तस्य सहयः सहसारथिःशरवर्षेण महता संछन्नो न प्रकाशते

kṣaṇena sa rathastasya sahayaḥ sahasārathiḥśaravarṣeṇa mahatā saṃchanno na prakāśate

वासुदेवस्त्वसंभ्रान्तो धैर्यमास्थाय सत्त्ववान्चोदयामास तानश्वान्वितुन्नान्भीष्मसायकैः

vāsudevastvasaṃbhrānto dhairyamāsthāya sattvavāncodayāmāsa tānaśvānvitunnānbhīṣmasāyakaiḥ

ततः पार्थो धनुर्गृह्य दिव्यं जलदनिस्वनम्पातयामास भीष्मस्य धनुश्छित्त्वा त्रिभिः शरैः

tataḥ pārtho dhanurgṛhya divyaṃ jaladanisvanampātayāmāsa bhīṣmasya dhanuśchittvā tribhiḥ śaraiḥ

स च्छिन्नधन्वा कौरव्यः पुनरन्यन्महद्धनुःनिमेषान्तरमात्रेण सज्यं चक्रे पिता तव

sa cchinnadhanvā kauravyaḥ punaranyanmahaddhanuḥnimeṣāntaramātreṇa sajyaṃ cakre pitā tava

विचकर्ष ततो दोर्भ्यां धनुर्जलदनिस्वनम्अथास्य तदपि क्रुद्धश्चिच्छेद धनुरर्जुनः

vicakarṣa tato dorbhyāṃ dhanurjaladanisvanamathāsya tadapi kruddhaściccheda dhanurarjunaḥ

तस्य तत्पूजयामास लाघवं शंतनोः सुतःसाधु पार्थ महाबाहो साधु भो पाण्डुनन्दन

tasya tatpūjayāmāsa lāghavaṃ śaṃtanoḥ sutaḥsādhu pārtha mahābāho sādhu bho pāṇḍunandana

त्वय्येवैतद्युक्तरूपं महत्कर्म धनंजयप्रीतोऽस्मि सुदृढं पुत्र कुरु युद्धं मया सह

tvayyevaitadyuktarūpaṃ mahatkarma dhanaṃjayaprīto'smi sudṛḍhaṃ putra kuru yuddhaṃ mayā saha

इति पार्थं प्रशस्याथ प्रगृह्यान्यन्महद्धनुःमुमोच समरे वीरः शरान्पार्थरथं प्रति

iti pārthaṃ praśasyātha pragṛhyānyanmahaddhanuḥmumoca samare vīraḥ śarānpārtharathaṃ prati

अदर्शयद्वासुदेवो हययाने परं बलम्मोघान्कुर्वञ्शरांस्तस्य मण्डलान्यचरल्लघु

adarśayadvāsudevo hayayāne paraṃ balammoghānkurvañśarāṃstasya maṇḍalānyacarallaghu

तथापि भीष्मः सुदृढं वासुदेवधनंजयौविव्याध निशितैर्बाणैः सर्वगात्रेषु मारिष

tathāpi bhīṣmaḥ sudṛḍhaṃ vāsudevadhanaṃjayauvivyādha niśitairbāṇaiḥ sarvagātreṣu māriṣa

शुशुभाते नरव्याघ्रौ तौ भीष्मशरविक्षतौगोवृषाविव नर्दन्तौ विषाणोल्लिखिताङ्कितौ

śuśubhāte naravyāghrau tau bhīṣmaśaravikṣataugovṛṣāviva nardantau viṣāṇollikhitāṅkitau

पुनश्चापि सुसंक्रुद्धः शरैः संनतपर्वभिःकृष्णयोर्युधि संरब्धो भीष्मो व्यावारयद्दिशः

punaścāpi susaṃkruddhaḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥkṛṣṇayoryudhi saṃrabdho bhīṣmo vyāvārayaddiśaḥ

वार्ष्णेयं च शरैस्तीक्ष्णैः कम्पयामास रोषितःमुहुरभ्युत्स्मयन्भीष्मः प्रहस्य स्वनवत्तदा

vārṣṇeyaṃ ca śaraistīkṣṇaiḥ kampayāmāsa roṣitaḥmuhurabhyutsmayanbhīṣmaḥ prahasya svanavattadā

ततः कृष्णस्तु समरे दृष्ट्वा भीष्मपराक्रमम्संप्रेक्ष्य च महाबाहुः पार्थस्य मृदुयुद्धताम्

tataḥ kṛṣṇastu samare dṛṣṭvā bhīṣmaparākramamsaṃprekṣya ca mahābāhuḥ pārthasya mṛduyuddhatām

भीष्मं च शरवर्षाणि सृजन्तमनिशं युधिप्रतपन्तमिवादित्यं मध्यमासाद्य सेनयोः

bhīṣmaṃ ca śaravarṣāṇi sṛjantamaniśaṃ yudhipratapantamivādityaṃ madhyamāsādya senayoḥ

वरान्वरान्विनिघ्नन्तं पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान्युगान्तमिव कुर्वाणं भीष्मं यौधिष्ठिरे बले

varānvarānvinighnantaṃ pāṇḍuputrasya sainikānyugāntamiva kurvāṇaṃ bhīṣmaṃ yaudhiṣṭhire bale

अमृष्यमाणो भगवान्केशवः परवीरहाअचिन्तयदमेयात्मा नास्ति यौधिष्ठिरं बलम्

amṛṣyamāṇo bhagavānkeśavaḥ paravīrahāacintayadameyātmā nāsti yaudhiṣṭhiraṃ balam

एकाह्ना हि रणे भीष्मो नाशयेद्देवदानवान्किमु पाण्डुसुतान्युद्धे सबलान्सपदानुगान्

ekāhnā hi raṇe bhīṣmo nāśayeddevadānavānkimu pāṇḍusutānyuddhe sabalānsapadānugān

द्रवते च महत्सैन्यं पाण्डवस्य महात्मनःएते च कौरवास्तूर्णं प्रभग्नान्दृश्य सोमकान्आद्रवन्ति रणे हृष्टा हर्षयन्तः पितामहम्

dravate ca mahatsainyaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥete ca kauravāstūrṇaṃ prabhagnāndṛśya somakānādravanti raṇe hṛṣṭā harṣayantaḥ pitāmaham

सोऽहं भीष्मं निहन्म्यद्य पाण्डवार्थाय दंशितःभारमेतं विनेष्यामि पाण्डवानां महात्मनाम्

so'haṃ bhīṣmaṃ nihanmyadya pāṇḍavārthāya daṃśitaḥbhārametaṃ vineṣyāmi pāṇḍavānāṃ mahātmanām

अर्जुनोऽपि शरैस्तीक्ष्णैर्वध्यमानो हि संयुगेकर्तव्यं नाभिजानाति रणे भीष्मस्य गौरवात्

arjuno'pi śaraistīkṣṇairvadhyamāno hi saṃyugekartavyaṃ nābhijānāti raṇe bhīṣmasya gauravāt

तथा चिन्तयतस्तस्य भूय एव पितामहःप्रेषयामास संक्रुद्धः शरान्पार्थरथं प्रति

tathā cintayatastasya bhūya eva pitāmahaḥpreṣayāmāsa saṃkruddhaḥ śarānpārtharathaṃ prati

तेषां बहुत्वाद्धि भृशं शराणां; दिशोऽथ सर्वाः पिहिता बभूवुःन चान्तरिक्षं न दिशो न भूमि;र्न भास्करोऽदृश्यत रश्मिमालीववुश्च वातास्तुमुलाः सधूमा; दिशश्च सर्वाः क्षुभिता बभूवुः

teṣāṃ bahutvāddhi bhṛśaṃ śarāṇāṃ; diśo'tha sarvāḥ pihitā babhūvuḥna cāntarikṣaṃ na diśo na bhūmi;rna bhāskaro'dṛśyata raśmimālīvavuśca vātāstumulāḥ sadhūmā; diśaśca sarvāḥ kṣubhitā babhūvuḥ

द्रोणो विकर्णोऽथ जयद्रथश्च; भूरिश्रवाः कृतवर्मा कृपश्चश्रुतायुरम्बष्ठपतिश्च राजा; विन्दानुविन्दौ च सुदक्षिणश्च

droṇo vikarṇo'tha jayadrathaśca; bhūriśravāḥ kṛtavarmā kṛpaścaśrutāyurambaṣṭhapatiśca rājā; vindānuvindau ca sudakṣiṇaśca

प्राच्याश्च सौवीरगणाश्च सर्वे; वसातयः क्षुद्रकमालवाश्चकिरीटिनं त्वरमाणाभिसस्रु;र्निदेशगाः शांतनवस्य राज्ञः

prācyāśca sauvīragaṇāśca sarve; vasātayaḥ kṣudrakamālavāścakirīṭinaṃ tvaramāṇābhisasru;rnideśagāḥ śāṃtanavasya rājñaḥ

तं वाजिपादातरथौघजालै;रनेकसाहस्रशतैर्ददर्शकिरीटिनं संपरिवार्यमाणं; शिनेर्नप्ता वारणयूथपैश्च

taṃ vājipādātarathaughajālai;ranekasāhasraśatairdadarśakirīṭinaṃ saṃparivāryamāṇaṃ; śinernaptā vāraṇayūthapaiśca

ततस्तु दृष्ट्वार्जुनवासुदेवौ; पदातिनागाश्वरथैः समन्तात्अभिद्रुतौ शस्त्रभृतां वरिष्ठौ; शिनिप्रवीरोऽभिससार तूर्णम्

tatastu dṛṣṭvārjunavāsudevau; padātināgāśvarathaiḥ samantātabhidrutau śastrabhṛtāṃ variṣṭhau; śinipravīro'bhisasāra tūrṇam

स तान्यनीकानि महाधनुष्मा;ञ्शिनिप्रवीरः सहसाभिपत्यचकार साहाय्यमथार्जुनस्य; विष्णुर्यथा वृत्रनिषूदनस्य

sa tānyanīkāni mahādhanuṣmā;ñśinipravīraḥ sahasābhipatyacakāra sāhāyyamathārjunasya; viṣṇuryathā vṛtraniṣūdanasya

विशीर्णनागाश्वरथध्वजौघं; भीष्मेण वित्रासितसर्वयोधम्युधिष्ठिरानीकमभिद्रवन्तं; प्रोवाच संदृश्य शिनिप्रवीरः

viśīrṇanāgāśvarathadhvajaughaṃ; bhīṣmeṇa vitrāsitasarvayodhamyudhiṣṭhirānīkamabhidravantaṃ; provāca saṃdṛśya śinipravīraḥ

क्व क्षत्रिया यास्यथ नैष धर्मः; सतां पुरस्तात्कथितः पुराणैःमा स्वां प्रतिज्ञां जहत प्रवीराः; स्वं वीरधर्मं परिपालयध्वम्

kva kṣatriyā yāsyatha naiṣa dharmaḥ; satāṃ purastātkathitaḥ purāṇaiḥmā svāṃ pratijñāṃ jahata pravīrāḥ; svaṃ vīradharmaṃ paripālayadhvam

तान्वासवानन्तरजो निशम्य; नरेन्द्रमुख्यान्द्रवतः समन्तात्पार्थस्य दृष्ट्वा मृदुयुद्धतां च; भीष्मं च संख्ये समुदीर्यमाणम्

tānvāsavānantarajo niśamya; narendramukhyāndravataḥ samantātpārthasya dṛṣṭvā mṛduyuddhatāṃ ca; bhīṣmaṃ ca saṃkhye samudīryamāṇam

अमृष्यमाणः स ततो महात्मा; यशस्विनं सर्वदशार्हभर्ताउवाच शैनेयमभिप्रशंस;न्दृष्ट्वा कुरूनापततः समन्तात्

amṛṣyamāṇaḥ sa tato mahātmā; yaśasvinaṃ sarvadaśārhabhartāuvāca śaineyamabhipraśaṃsa;ndṛṣṭvā kurūnāpatataḥ samantāt

ये यान्ति यान्त्वेव शिनिप्रवीर; येऽपि स्थिताः सात्वत तेऽपि यान्तुभीष्मं रथात्पश्य निपात्यमानं; द्रोणं च संख्ये सगणं मयाद्य

ye yānti yāntveva śinipravīra; ye'pi sthitāḥ sātvata te'pi yāntubhīṣmaṃ rathātpaśya nipātyamānaṃ; droṇaṃ ca saṃkhye sagaṇaṃ mayādya

नासौ रथः सात्वत कौरवाणां; क्रुद्धस्य मुच्येत रणेऽद्य कश्चित्तस्मादहं गृह्य रथाङ्गमुग्रं; प्राणं हरिष्यामि महाव्रतस्य

nāsau rathaḥ sātvata kauravāṇāṃ; kruddhasya mucyeta raṇe'dya kaścittasmādahaṃ gṛhya rathāṅgamugraṃ; prāṇaṃ hariṣyāmi mahāvratasya

निहत्य भीष्मं सगणं तथाजौ; द्रोणं च शैनेय रथप्रवीरम्प्रीतिं करिष्यामि धनंजयस्य; राज्ञश्च भीमस्य तथाश्विनोश्च

nihatya bhīṣmaṃ sagaṇaṃ tathājau; droṇaṃ ca śaineya rathapravīramprītiṃ kariṣyāmi dhanaṃjayasya; rājñaśca bhīmasya tathāśvinośca

निहत्य सर्वान्धृतराष्ट्रपुत्रां;स्तत्पक्षिणो ये च नरेन्द्रमुख्याःराज्येन राजानमजातशत्रुं; संपादयिष्याम्यहमद्य हृष्टः

nihatya sarvāndhṛtarāṣṭraputrāṃ;statpakṣiṇo ye ca narendramukhyāḥrājyena rājānamajātaśatruṃ; saṃpādayiṣyāmyahamadya hṛṣṭaḥ

ततः सुनाभं वसुदेवपुत्रः; सूर्यप्रभं वज्रसमप्रभावम्क्षुरान्तमुद्यम्य भुजेन चक्रं; रथादवप्लुत्य विसृज्य वाहान्

tataḥ sunābhaṃ vasudevaputraḥ; sūryaprabhaṃ vajrasamaprabhāvamkṣurāntamudyamya bhujena cakraṃ; rathādavaplutya visṛjya vāhān

संकम्पयन्गां चरणैर्महात्मा; वेगेन कृष्णः प्रससार भीष्मम्मदान्धमाजौ समुदीर्णदर्पः; सिंहो जिघांसन्निव वारणेन्द्रम्

saṃkampayangāṃ caraṇairmahātmā; vegena kṛṣṇaḥ prasasāra bhīṣmammadāndhamājau samudīrṇadarpaḥ; siṃho jighāṃsanniva vāraṇendram

सोऽभ्यद्रवद्भीष्ममनीकमध्ये; क्रुद्धो महेन्द्रावरजः प्रमाथीव्यालम्बिपीतान्तपटश्चकाशे; घनो यथा खेऽचिरभापिनद्धः

so'bhyadravadbhīṣmamanīkamadhye; kruddho mahendrāvarajaḥ pramāthīvyālambipītāntapaṭaścakāśe; ghano yathā khe'cirabhāpinaddhaḥ

सुदर्शनं चास्य रराज शौरे;स्तच्चक्रपद्मं सुभुजोरुनालम्यथादिपद्मं तरुणार्कवर्णं; रराज नारायणनाभिजातम्

sudarśanaṃ cāsya rarāja śaure;staccakrapadmaṃ subhujorunālamyathādipadmaṃ taruṇārkavarṇaṃ; rarāja nārāyaṇanābhijātam

तत्कृष्णकोपोदयसूर्यबुद्धं; क्षुरान्ततीक्ष्णाग्रसुजातपत्रम्तस्यैव देहोरुसरःप्ररूढं; रराज नारायणबाहुनालम्

tatkṛṣṇakopodayasūryabuddhaṃ; kṣurāntatīkṣṇāgrasujātapatramtasyaiva dehorusaraḥprarūḍhaṃ; rarāja nārāyaṇabāhunālam

तमात्तचक्रं प्रणदन्तमुच्चैः; क्रुद्धं महेन्द्रावरजं समीक्ष्यसर्वाणि भूतानि भृशं विनेदुः; क्षयं कुरूणामिति चिन्तयित्वा

tamāttacakraṃ praṇadantamuccaiḥ; kruddhaṃ mahendrāvarajaṃ samīkṣyasarvāṇi bhūtāni bhṛśaṃ vineduḥ; kṣayaṃ kurūṇāmiti cintayitvā

स वासुदेवः प्रगृहीतचक्रः; संवर्तयिष्यन्निव जीवलोकम्अभ्युत्पतँल्लोकगुरुर्बभासे; भूतानि धक्ष्यन्निव कालवह्निः

sa vāsudevaḥ pragṛhītacakraḥ; saṃvartayiṣyanniva jīvalokamabhyutpatam̐llokagururbabhāse; bhūtāni dhakṣyanniva kālavahniḥ

तमापतन्तं प्रगृहीतचक्रं; समीक्ष्य देवं द्विपदां वरिष्ठम्असंभ्रमात्कार्मुकबाणपाणी; रथे स्थितः शांतनवोऽभ्युवाच

tamāpatantaṃ pragṛhītacakraṃ; samīkṣya devaṃ dvipadāṃ variṣṭhamasaṃbhramātkārmukabāṇapāṇī; rathe sthitaḥ śāṃtanavo'bhyuvāca

एह्येहि देवेश जगन्निवास; नमोऽस्तु ते शार्ङ्गरथाङ्गपाणेप्रसह्य मां पातय लोकनाथ; रथोत्तमाद्भूतशरण्य संख्ये

ehyehi deveśa jagannivāsa; namo'stu te śārṅgarathāṅgapāṇeprasahya māṃ pātaya lokanātha; rathottamādbhūtaśaraṇya saṃkhye

त्वया हतस्येह ममाद्य कृष्ण; श्रेयः परस्मिन्निह चैव लोकेसंभावितोऽस्म्यन्धकवृष्णिनाथ; लोकैस्त्रिभिर्वीर तवाभियानात्

tvayā hatasyeha mamādya kṛṣṇa; śreyaḥ parasminniha caiva lokesaṃbhāvito'smyandhakavṛṣṇinātha; lokaistribhirvīra tavābhiyānāt

रथादवप्लुत्य ततस्त्वरावा;न्पार्थोऽप्यनुद्रुत्य यदुप्रवीरम्जग्राह पीनोत्तमलम्बबाहुं; बाह्वोर्हरिं व्यायतपीनबाहुः

rathādavaplutya tatastvarāvā;npārtho'pyanudrutya yadupravīramjagrāha pīnottamalambabāhuṃ; bāhvorhariṃ vyāyatapīnabāhuḥ

निगृह्यमाणश्च तदादिदेवो; भृशं सरोषः किल नाम योगीआदाय वेगेन जगाम विष्णु;र्जिष्णुं महावात इवैकवृक्षम्

nigṛhyamāṇaśca tadādidevo; bhṛśaṃ saroṣaḥ kila nāma yogīādāya vegena jagāma viṣṇu;rjiṣṇuṃ mahāvāta ivaikavṛkṣam

पार्थस्तु विष्टभ्य बलेन पादौ; भीष्मान्तिकं तूर्णमभिद्रवन्तम्बलान्निजग्राह किरीटमाली; पदेऽथ राजन्दशमे कथंचित्

pārthastu viṣṭabhya balena pādau; bhīṣmāntikaṃ tūrṇamabhidravantambalānnijagrāha kirīṭamālī; pade'tha rājandaśame kathaṃcit

अवस्थितं च प्रणिपत्य कृष्णं; प्रीतोऽर्जुनः काञ्चनचित्रमालीउवाच कोपं प्रतिसंहरेति; गतिर्भवान्केशव पाण्डवानाम्

avasthitaṃ ca praṇipatya kṛṣṇaṃ; prīto'rjunaḥ kāñcanacitramālīuvāca kopaṃ pratisaṃhareti; gatirbhavānkeśava pāṇḍavānām

न हास्यते कर्म यथाप्रतिज्ञं; पुत्रैः शपे केशव सोदरैश्चअन्तं करिष्यामि यथा कुरूणां; त्वयाहमिन्द्रानुज संप्रयुक्तः

na hāsyate karma yathāpratijñaṃ; putraiḥ śape keśava sodaraiścaantaṃ kariṣyāmi yathā kurūṇāṃ; tvayāhamindrānuja saṃprayuktaḥ

ततः प्रतिज्ञां समयं च तस्मै; जनार्दनः प्रीतमना निशम्यस्थितः प्रिये कौरवसत्तमस्य; रथं सचक्रः पुनरारुरोह

tataḥ pratijñāṃ samayaṃ ca tasmai; janārdanaḥ prītamanā niśamyasthitaḥ priye kauravasattamasya; rathaṃ sacakraḥ punarāruroha

स तानभीषून्पुनराददानः; प्रगृह्य शङ्खं द्विषतां निहन्ताविनादयामास ततो दिशश्च; स पाञ्चजन्यस्य रवेण शौरिः

sa tānabhīṣūnpunarādadānaḥ; pragṛhya śaṅkhaṃ dviṣatāṃ nihantāvinādayāmāsa tato diśaśca; sa pāñcajanyasya raveṇa śauriḥ

व्याविद्धनिष्काङ्गदकुण्डलं तं; रजोविकीर्णाञ्चितपक्ष्मनेत्रम्विशुद्धदंष्ट्रं प्रगृहीतशङ्खं; विचुक्रुशुः प्रेक्ष्य कुरुप्रवीराः

vyāviddhaniṣkāṅgadakuṇḍalaṃ taṃ; rajovikīrṇāñcitapakṣmanetramviśuddhadaṃṣṭraṃ pragṛhītaśaṅkhaṃ; vicukruśuḥ prekṣya kurupravīrāḥ

मृदङ्गभेरीपटहप्रणादा; नेमिस्वना दुन्दुभिनिस्वनाश्चससिंहनादाश्च बभूवुरुग्राः; सर्वेष्वनीकेषु ततः कुरूणाम्

mṛdaṅgabherīpaṭahapraṇādā; nemisvanā dundubhinisvanāścasasiṃhanādāśca babhūvurugrāḥ; sarveṣvanīkeṣu tataḥ kurūṇām

गाण्डीवघोषः स्तनयित्नुकल्पो; जगाम पार्थस्य नभो दिशश्चजग्मुश्च बाणा विमलाः प्रसन्नाः; सर्वा दिशः पाण्डवचापमुक्ताः

gāṇḍīvaghoṣaḥ stanayitnukalpo; jagāma pārthasya nabho diśaścajagmuśca bāṇā vimalāḥ prasannāḥ; sarvā diśaḥ pāṇḍavacāpamuktāḥ

तं कौरवाणामधिपो बलेन; भीष्मेण भूरिश्रवसा च सार्धम्अभ्युद्ययावुद्यतबाणपाणिः; कक्षं दिधक्षन्निव धूमकेतुः

taṃ kauravāṇāmadhipo balena; bhīṣmeṇa bhūriśravasā ca sārdhamabhyudyayāvudyatabāṇapāṇiḥ; kakṣaṃ didhakṣanniva dhūmaketuḥ

अथार्जुनाय प्रजहार भल्ला;न्भूरिश्रवाः सप्त सुवर्णपुङ्खान्दुर्योधनस्तोमरमुग्रवेगं; शल्यो गदां शांतनवश्च शक्तिम्

athārjunāya prajahāra bhallā;nbhūriśravāḥ sapta suvarṇapuṅkhānduryodhanastomaramugravegaṃ; śalyo gadāṃ śāṃtanavaśca śaktim

स सप्तभिः सप्त शरप्रवेका;न्संवार्य भूरिश्रवसा विसृष्टान्शितेन दुर्योधनबाहुमुक्तं; क्षुरेण तत्तोमरमुन्ममाथ

sa saptabhiḥ sapta śarapravekā;nsaṃvārya bhūriśravasā visṛṣṭānśitena duryodhanabāhumuktaṃ; kṣureṇa tattomaramunmamātha

ततः शुभामापततीं स शक्तिं; विद्युत्प्रभां शांतनवेन मुक्ताम्गदां च मद्राधिपबाहुमुक्तां; द्वाभ्यां शराभ्यां निचकर्त वीरः

tataḥ śubhāmāpatatīṃ sa śaktiṃ; vidyutprabhāṃ śāṃtanavena muktāmgadāṃ ca madrādhipabāhumuktāṃ; dvābhyāṃ śarābhyāṃ nicakarta vīraḥ

ततो भुजाभ्यां बलवद्विकृष्य; चित्रं धनुर्गाण्डिवमप्रमेयम्माहेन्द्रमस्त्रं विधिवत्सुघोरं; प्रादुश्चकाराद्भुतमन्तरिक्षे

tato bhujābhyāṃ balavadvikṛṣya; citraṃ dhanurgāṇḍivamaprameyammāhendramastraṃ vidhivatsughoraṃ; prāduścakārādbhutamantarikṣe

तेनोत्तमास्त्रेण ततो महात्मा; सर्वाण्यनीकानि महाधनुष्मान्शरौघजालैर्विमलाग्निवर्णै;र्निवारयामास किरीटमाली

tenottamāstreṇa tato mahātmā; sarvāṇyanīkāni mahādhanuṣmānśaraughajālairvimalāgnivarṇai;rnivārayāmāsa kirīṭamālī

शिलीमुखाः पार्थधनुःप्रमुक्ता; रथान्ध्वजाग्राणि धनूंषि बाहून्निकृत्य देहान्विविशुः परेषां; नरेन्द्रनागेन्द्रतुरंगमाणाम्

śilīmukhāḥ pārthadhanuḥpramuktā; rathāndhvajāgrāṇi dhanūṃṣi bāhūnnikṛtya dehānviviśuḥ pareṣāṃ; narendranāgendraturaṃgamāṇām

ततो दिशश्चानुदिशश्च पार्थः; शरैः सुधारैर्निशितैर्वितत्यगाण्डीवशब्देन मनांसि तेषां; किरीटमाली व्यथयां चकार

tato diśaścānudiśaśca pārthaḥ; śaraiḥ sudhārairniśitairvitatyagāṇḍīvaśabdena manāṃsi teṣāṃ; kirīṭamālī vyathayāṃ cakāra

तस्मिंस्तथा घोरतमे प्रवृत्ते; शङ्खस्वना दुन्दुभिनिस्वनाश्चअन्तर्हिता गाण्डिवनिस्वनेन; बभूवुरुग्राश्च रणप्रणादाः

tasmiṃstathā ghoratame pravṛtte; śaṅkhasvanā dundubhinisvanāścaantarhitā gāṇḍivanisvanena; babhūvurugrāśca raṇapraṇādāḥ

गाण्डीवशब्दं तमथो विदित्वा; विराटराजप्रमुखा नृवीराःपाञ्चालराजो द्रुपदश्च वीर;स्तं देशमाजग्मुरदीनसत्त्वाः

gāṇḍīvaśabdaṃ tamatho viditvā; virāṭarājapramukhā nṛvīrāḥpāñcālarājo drupadaśca vīra;staṃ deśamājagmuradīnasattvāḥ

सर्वाणि सैन्यानि तु तावकानि; यतो यतो गाण्डिवजः प्रणादःततस्ततः संनतिमेव जग्मु;र्न तं प्रतीपोऽभिससार कश्चित्

sarvāṇi sainyāni tu tāvakāni; yato yato gāṇḍivajaḥ praṇādaḥtatastataḥ saṃnatimeva jagmu;rna taṃ pratīpo'bhisasāra kaścit

तस्मिन्सुघोरे नृपसंप्रहारे; हताः प्रवीराः सरथाः ससूताःगजाश्च नाराचनिपाततप्ता; महापताकाः शुभरुक्मकक्ष्याः

tasminsughore nṛpasaṃprahāre; hatāḥ pravīrāḥ sarathāḥ sasūtāḥgajāśca nārācanipātataptā; mahāpatākāḥ śubharukmakakṣyāḥ

परीतसत्त्वाः सहसा निपेतुः; किरीटिना भिन्नतनुत्रकायाःदृढाहताः पत्रिभिरुग्रवेगैः; पार्थेन भल्लैर्निशितैः शिताग्रैः

parītasattvāḥ sahasā nipetuḥ; kirīṭinā bhinnatanutrakāyāḥdṛḍhāhatāḥ patribhirugravegaiḥ; pārthena bhallairniśitaiḥ śitāgraiḥ

निकृत्तयन्त्रा निहतेन्द्रकीला; ध्वजा महान्तो ध्वजिनीमुखेषुपदातिसंघाश्च रथाश्च संख्ये; हयाश्च नागाश्च धनंजयेन

nikṛttayantrā nihatendrakīlā; dhvajā mahānto dhvajinīmukheṣupadātisaṃghāśca rathāśca saṃkhye; hayāśca nāgāśca dhanaṃjayena

बाणाहतास्तूर्णमपेतसत्त्वा; विष्टभ्य गात्राणि निपेतुरुर्व्याम्ऐन्द्रेण तेनास्त्रवरेण राज;न्महाहवे भिन्नतनुत्रदेहाः

bāṇāhatāstūrṇamapetasattvā; viṣṭabhya gātrāṇi nipetururvyāmaindreṇa tenāstravareṇa rāja;nmahāhave bhinnatanutradehāḥ

ततः शरौघैर्निशितैः किरीटिना; नृदेहशस्त्रक्षतलोहितोदानदी सुघोरा नरदेहफेना; प्रवर्तिता तत्र रणाजिरे वै

tataḥ śaraughairniśitaiḥ kirīṭinā; nṛdehaśastrakṣatalohitodānadī sughorā naradehaphenā; pravartitā tatra raṇājire vai

वेगेन सातीव पृथुप्रवाहा; प्रसुस्रुता भैरवारावरूपापरेतनागाश्वशरीररोधा; नरान्त्रमज्जाभृतमांसपङ्का

vegena sātīva pṛthupravāhā; prasusrutā bhairavārāvarūpāparetanāgāśvaśarīrarodhā; narāntramajjābhṛtamāṃsapaṅkā

प्रभूतरक्षोगणभूतसेविता; शिरःकपालाकुलकेशशाद्वलाशरीरसंघातसहस्रवाहिनी; विशीर्णनानाकवचोर्मिसंकुला

prabhūtarakṣogaṇabhūtasevitā; śiraḥkapālākulakeśaśādvalāśarīrasaṃghātasahasravāhinī; viśīrṇanānākavacormisaṃkulā

नराश्वनागास्थिनिकृत्तशर्करा; विनाशपातालवती भयावहातां कङ्कमालावृतगृध्रकह्वैः; क्रव्यादसंघैश्च तरक्षुभिश्च

narāśvanāgāsthinikṛttaśarkarā; vināśapātālavatī bhayāvahātāṃ kaṅkamālāvṛtagṛdhrakahvaiḥ; kravyādasaṃghaiśca tarakṣubhiśca

उपेतकूलां ददृशुः समन्ता;त्क्रूरां महावैतरणीप्रकाशाम्प्रवर्तितामर्जुनबाणसंघै;र्मेदोवसासृक्प्रवहां सुभीमाम्

upetakūlāṃ dadṛśuḥ samantā;tkrūrāṃ mahāvaitaraṇīprakāśāmpravartitāmarjunabāṇasaṃghai;rmedovasāsṛkpravahāṃ subhīmām

ते चेदिपाञ्चालकरूषमत्स्याः; पार्थाश्च सर्वे सहिताः प्रणेदुःवित्रास्य सेनां ध्वजिनीपतीनां; सिंहो मृगाणामिव यूथसंघान्विनेदतुस्तावतिहर्षयुक्तौ; गाण्डीवधन्वा च जनार्दनश्च

te cedipāñcālakarūṣamatsyāḥ; pārthāśca sarve sahitāḥ praṇeduḥvitrāsya senāṃ dhvajinīpatīnāṃ; siṃho mṛgāṇāmiva yūthasaṃghānvinedatustāvatiharṣayuktau; gāṇḍīvadhanvā ca janārdanaśca

ततो रविं संहृतरश्मिजालं; दृष्ट्वा भृशं शस्त्रपरिक्षताङ्गाःतदैन्द्रमस्त्रं विततं सुघोर;मसह्यमुद्वीक्ष्य युगान्तकल्पम्

tato raviṃ saṃhṛtaraśmijālaṃ; dṛṣṭvā bhṛśaṃ śastraparikṣatāṅgāḥtadaindramastraṃ vitataṃ sughora;masahyamudvīkṣya yugāntakalpam

अथापयानं कुरवः सभीष्माः; सद्रोणदुर्योधनबाह्लिकाश्चचक्रुर्निशां संधिगतां समीक्ष्य; विभावसोर्लोहितराजियुक्ताम्

athāpayānaṃ kuravaḥ sabhīṣmāḥ; sadroṇaduryodhanabāhlikāścacakrurniśāṃ saṃdhigatāṃ samīkṣya; vibhāvasorlohitarājiyuktām

अवाप्य कीर्तिं च यशश्च लोके; विजित्य शत्रूंश्च धनंजयोऽपिययौ नरेन्द्रैः सह सोदरैश्च; समाप्तकर्मा शिबिरं निशायाम्ततः प्रजज्ञे तुमुलः कुरूणां; निशामुखे घोरतरः प्रणादः

avāpya kīrtiṃ ca yaśaśca loke; vijitya śatrūṃśca dhanaṃjayo'piyayau narendraiḥ saha sodaraiśca; samāptakarmā śibiraṃ niśāyāmtataḥ prajajñe tumulaḥ kurūṇāṃ; niśāmukhe ghorataraḥ praṇādaḥ

रणे रथानामयुतं निहत्य; हता गजाः सप्तशतार्जुनेनप्राच्याश्च सौवीरगणाश्च सर्वे; निपातिताः क्षुद्रकमालवाश्चमहत्कृतं कर्म धनंजयेन; कर्तुं यथा नार्हति कश्चिदन्यः

raṇe rathānāmayutaṃ nihatya; hatā gajāḥ saptaśatārjunenaprācyāśca sauvīragaṇāśca sarve; nipātitāḥ kṣudrakamālavāścamahatkṛtaṃ karma dhanaṃjayena; kartuṃ yathā nārhati kaścidanyaḥ

श्रुतायुरम्बष्ठपतिश्च राजा; तथैव दुर्मर्षणचित्रसेनौद्रोणः कृपः सैन्धवबाह्लिकौ च; भूरिश्रवाः शल्यशलौ च राजन्स्वबाहुवीर्येण जिताः सभीष्माः; किरीटिना लोकमहारथेन

śrutāyurambaṣṭhapatiśca rājā; tathaiva durmarṣaṇacitrasenaudroṇaḥ kṛpaḥ saindhavabāhlikau ca; bhūriśravāḥ śalyaśalau ca rājansvabāhuvīryeṇa jitāḥ sabhīṣmāḥ; kirīṭinā lokamahārathena

इति ब्रुवन्तः शिबिराणि जग्मुः; सर्वे गणा भारत ये त्वदीयाःउल्कासहस्रैश्च सुसंप्रदीप्तै;र्विभ्राजमानैश्च तथा प्रदीपैःकिरीटिवित्रासितसर्वयोधा; चक्रे निवेशं ध्वजिनी कुरूणाम्

iti bruvantaḥ śibirāṇi jagmuḥ; sarve gaṇā bhārata ye tvadīyāḥulkāsahasraiśca susaṃpradīptai;rvibhrājamānaiśca tathā pradīpaiḥkirīṭivitrāsitasarvayodhā; cakre niveśaṃ dhvajinī kurūṇām