Parva.Adhyaya 6.91

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

तस्मिन्महति संक्रन्दे राजा दुर्योधनस्तदागाङ्गेयमुपसंगम्य विनयेनाभिवाद्य च

tasminmahati saṃkrande rājā duryodhanastadāgāṅgeyamupasaṃgamya vinayenābhivādya ca

तस्य सर्वं यथावृत्तमाख्यातुमुपचक्रमेघटोत्कचस्य विजयमात्मनश्च पराजयम्

tasya sarvaṃ yathāvṛttamākhyātumupacakrameghaṭotkacasya vijayamātmanaśca parājayam

कथयामास दुर्धर्षो विनिःश्वस्य पुनः पुनःअब्रवीच्च तदा राजन्भीष्मं कुरुपितामहम्

kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥabravīcca tadā rājanbhīṣmaṃ kurupitāmaham

भवन्तं समुपाश्रित्य वासुदेवं यथा परैःपाण्डवैर्विग्रहो घोरः समारब्धो मया प्रभो

bhavantaṃ samupāśritya vāsudevaṃ yathā paraiḥpāṇḍavairvigraho ghoraḥ samārabdho mayā prabho

एकादश समाख्याता अक्षौहिण्यश्च या ममनिदेशे तव तिष्ठन्ति मया सार्धं परंतप

ekādaśa samākhyātā akṣauhiṇyaśca yā mamanideśe tava tiṣṭhanti mayā sārdhaṃ paraṃtapa

सोऽहं भरतशार्दूल भीमसेनपुरोगमैःघटोत्कचं समाश्रित्य पाण्डवैर्युधि निर्जितः

so'haṃ bharataśārdūla bhīmasenapurogamaiḥghaṭotkacaṃ samāśritya pāṇḍavairyudhi nirjitaḥ

तन्मे दहति गात्राणि शुष्कवृक्षमिवानलःतदिच्छामि महाभाग त्वत्प्रसादात्परंतप

tanme dahati gātrāṇi śuṣkavṛkṣamivānalaḥtadicchāmi mahābhāga tvatprasādātparaṃtapa

राक्षसापसदं हन्तुं स्वयमेव पितामहत्वां समाश्रित्य दुर्धर्षं तन्मे कर्तुं त्वमर्हसि

rākṣasāpasadaṃ hantuṃ svayameva pitāmahatvāṃ samāśritya durdharṣaṃ tanme kartuṃ tvamarhasi

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं राज्ञो भरतसत्तमदुर्योधनमिदं वाक्यं भीष्मः शांतनवोऽब्रवीत्

etacchrutvā tu vacanaṃ rājño bharatasattamaduryodhanamidaṃ vākyaṃ bhīṣmaḥ śāṃtanavo'bravīt

शृणु राजन्मम वचो यत्त्वा वक्ष्यामि कौरवयथा त्वया महाराज वर्तितव्यं परंतप

śṛṇu rājanmama vaco yattvā vakṣyāmi kauravayathā tvayā mahārāja vartitavyaṃ paraṃtapa

आत्मा रक्ष्यो रणे तात सर्वावस्थास्वरिंदमधर्मराजेन संग्रामस्त्वया कार्यः सदानघ

ātmā rakṣyo raṇe tāta sarvāvasthāsvariṃdamadharmarājena saṃgrāmastvayā kāryaḥ sadānagha

अर्जुनेन यमाभ्यां वा भीमसेनेन वा पुनःराजधर्मं पुरस्कृत्य राजा राजानमृच्छति

arjunena yamābhyāṃ vā bhīmasenena vā punaḥrājadharmaṃ puraskṛtya rājā rājānamṛcchati

अहं द्रोणः कृपो द्रौणिः कृतवर्मा च सात्वतःशल्यश्च सौमदत्तिश्च विकर्णश्च महारथः

ahaṃ droṇaḥ kṛpo drauṇiḥ kṛtavarmā ca sātvataḥśalyaśca saumadattiśca vikarṇaśca mahārathaḥ

तव च भ्रातरः शूरा दुःशासनपुरोगमाःत्वदर्थं प्रतियोत्स्यामो राक्षसं तं महाबलम्

tava ca bhrātaraḥ śūrā duḥśāsanapurogamāḥtvadarthaṃ pratiyotsyāmo rākṣasaṃ taṃ mahābalam

तस्मिन्रौद्रे राक्षसेन्द्रे यदि ते हृच्छयो महान्अयं वा गच्छतु रणे तस्य युद्धाय दुर्मतेःभगदत्तो महीपालः पुरंदरसमो युधि

tasminraudre rākṣasendre yadi te hṛcchayo mahānayaṃ vā gacchatu raṇe tasya yuddhāya durmateḥbhagadatto mahīpālaḥ puraṃdarasamo yudhi

एतावदुक्त्वा राजानं भगदत्तमथाब्रवीत्समक्षं पार्थिवेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः

etāvaduktvā rājānaṃ bhagadattamathābravītsamakṣaṃ pārthivendrasya vākyaṃ vākyaviśāradaḥ

गच्छ शीघ्रं महाराज हैडिम्बं युद्धदुर्मदम्वारयस्व रणे यत्तो मिषतां सर्वधन्विनाम्राक्षसं क्रूरकर्माणं यथेन्द्रस्तारकं पुरा

gaccha śīghraṃ mahārāja haiḍimbaṃ yuddhadurmadamvārayasva raṇe yatto miṣatāṃ sarvadhanvināmrākṣasaṃ krūrakarmāṇaṃ yathendrastārakaṃ purā

तव दिव्यानि चास्त्राणि विक्रमश्च परंतपसमागमश्च बहुभिः पुराभूदसुरैः सह

tava divyāni cāstrāṇi vikramaśca paraṃtapasamāgamaśca bahubhiḥ purābhūdasuraiḥ saha

त्वं तस्य राजशार्दूल प्रतियोद्धा महाहवेस्वबलेन वृतो राजञ्जहि राक्षसपुंगवम्

tvaṃ tasya rājaśārdūla pratiyoddhā mahāhavesvabalena vṛto rājañjahi rākṣasapuṃgavam

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भीष्मस्य पृतनापतेःप्रययौ सिंहनादेन परानभिमुखो द्रुतम्

etacchrutvā tu vacanaṃ bhīṣmasya pṛtanāpateḥprayayau siṃhanādena parānabhimukho drutam

तमाद्रवन्तं संप्रेक्ष्य गर्जन्तमिव तोयदम्अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः पाण्डवानां महारथाः

tamādravantaṃ saṃprekṣya garjantamiva toyadamabhyavartanta saṃkruddhāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ

भीमसेनोऽभिमन्युश्च राक्षसश्च घटोत्कचःद्रौपदेयाः सत्यधृतिः क्षत्रदेवश्च मारिष

bhīmaseno'bhimanyuśca rākṣasaśca ghaṭotkacaḥdraupadeyāḥ satyadhṛtiḥ kṣatradevaśca māriṣa

चेदिपो वसुदानश्च दशार्णाधिपतिस्तथासुप्रतीकेन तांश्चापि भगदत्तोऽप्युपाद्रवत्

cedipo vasudānaśca daśārṇādhipatistathāsupratīkena tāṃścāpi bhagadatto'pyupādravat

ततः समभवद्युद्धं घोररूपं भयानकम्पाण्डूनां भगदत्तेन यमराष्ट्रविवर्धनम्

tataḥ samabhavadyuddhaṃ ghorarūpaṃ bhayānakampāṇḍūnāṃ bhagadattena yamarāṣṭravivardhanam

प्रमुक्ता रथिभिर्बाणा भीमवेगाः सुतेजनाःते निपेतुर्महाराज नागेषु च रथेषु च

pramuktā rathibhirbāṇā bhīmavegāḥ sutejanāḥte nipeturmahārāja nāgeṣu ca ratheṣu ca

प्रभिन्नाश्च महानागा विनीता हस्तिसादिभिःपरस्परं समासाद्य संनिपेतुरभीतवत्

prabhinnāśca mahānāgā vinītā hastisādibhiḥparasparaṃ samāsādya saṃnipeturabhītavat

मदान्धा रोषसंरब्धा विषाणाग्रैर्महाहवेबिभिदुर्दन्तमुसलैः समासाद्य परस्परम्

madāndhā roṣasaṃrabdhā viṣāṇāgrairmahāhavebibhidurdantamusalaiḥ samāsādya parasparam

हयाश्च चामरापीडाः प्रासपाणिभिरास्थिताःचोदिताः सादिभिः क्षिप्रं निपेतुरितरेतरम्

hayāśca cāmarāpīḍāḥ prāsapāṇibhirāsthitāḥcoditāḥ sādibhiḥ kṣipraṃ nipeturitaretaram

पादाताश्च पदात्योघैस्ताडिताः शक्तितोमरैःन्यपतन्त तदा भूमौ शतशोऽथ सहस्रशः

pādātāśca padātyoghaistāḍitāḥ śaktitomaraiḥnyapatanta tadā bhūmau śataśo'tha sahasraśaḥ

रथिनश्च तथा राजन्कर्णिनालीकसायकैःनिहत्य समरे वीरान्सिंहनादान्विनेदिरे

rathinaśca tathā rājankarṇinālīkasāyakaiḥnihatya samare vīrānsiṃhanādānvinedire

तस्मिंस्तथा वर्तमाने संग्रामे लोमहर्षणेभगदत्तो महेष्वासो भीमसेनमथाद्रवत्

tasmiṃstathā vartamāne saṃgrāme lomaharṣaṇebhagadatto maheṣvāso bhīmasenamathādravat

कुञ्जरेण प्रभिन्नेन सप्तधा स्रवता मदम्पर्वतेन यथा तोयं स्रवमाणेन सर्वतः

kuñjareṇa prabhinnena saptadhā sravatā madamparvatena yathā toyaṃ sravamāṇena sarvataḥ

किरञ्शरसहस्राणि सुप्रतीकशिरोगतःऐरावतस्थो मघवान्वारिधारा इवानघ

kirañśarasahasrāṇi supratīkaśirogataḥairāvatastho maghavānvāridhārā ivānagha

स भीमं शरधाराभिस्ताडयामास पार्थिवःपर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकः

sa bhīmaṃ śaradhārābhistāḍayāmāsa pārthivaḥparvataṃ vāridhārābhiḥ prāvṛṣīva balāhakaḥ

भीमसेनस्तु संक्रुद्धः पादरक्षान्परःशतान्निजघान महेष्वासः संक्रुद्धः शरवृष्टिभिः

bhīmasenastu saṃkruddhaḥ pādarakṣānparaḥśatānnijaghāna maheṣvāsaḥ saṃkruddhaḥ śaravṛṣṭibhiḥ

तान्दृष्ट्वा निहतान्क्रुद्धो भगदत्तः प्रतापवान्चोदयामास नागेन्द्रं भीमसेनरथं प्रति

tāndṛṣṭvā nihatānkruddho bhagadattaḥ pratāpavāncodayāmāsa nāgendraṃ bhīmasenarathaṃ prati

स नागः प्रेषितस्तेन बाणो ज्याचोदितो यथाअभ्यधावत वेगेन भीमसेनमरिंदमम्

sa nāgaḥ preṣitastena bāṇo jyācodito yathāabhyadhāvata vegena bhīmasenamariṃdamam

तमापतन्तं संप्रेक्ष्य पाण्डवानां महारथाःअभ्यवर्तन्त वेगेन भीमसेनपुरोगमाः

tamāpatantaṃ saṃprekṣya pāṇḍavānāṃ mahārathāḥabhyavartanta vegena bhīmasenapurogamāḥ

केकयाश्चाभिमन्युश्च द्रौपदेयाश्च सर्वशःदशार्णाधिपतिः शूरः क्षत्रदेवश्च मारिषचेदिपश्चित्रकेतुश्च संक्रुद्धाः सर्व एव ते

kekayāścābhimanyuśca draupadeyāśca sarvaśaḥdaśārṇādhipatiḥ śūraḥ kṣatradevaśca māriṣacedipaścitraketuśca saṃkruddhāḥ sarva eva te

उत्तमास्त्राणि दिव्यानि दर्शयन्तो महाबलाःतमेकं कुञ्जरं क्रुद्धाः समन्तात्पर्यवारयन्

uttamāstrāṇi divyāni darśayanto mahābalāḥtamekaṃ kuñjaraṃ kruddhāḥ samantātparyavārayan

स विद्धो बहुभिर्बाणैर्व्यरोचत महाद्विपःसंजातरुधिरोत्पीडो धातुचित्र इवाद्रिराट्

sa viddho bahubhirbāṇairvyarocata mahādvipaḥsaṃjātarudhirotpīḍo dhātucitra ivādrirāṭ

दशार्णाधिपतिश्चापि गजं भूमिधरोपमम्समास्थितोऽभिदुद्राव भगदत्तस्य वारणम्

daśārṇādhipatiścāpi gajaṃ bhūmidharopamamsamāsthito'bhidudrāva bhagadattasya vāraṇam

तमापतन्तं समरे गजं गजपतिः स चदधार सुप्रतीकोऽपि वेलेव मकरालयम्

tamāpatantaṃ samare gajaṃ gajapatiḥ sa cadadhāra supratīko'pi veleva makarālayam

वारितं प्रेक्ष्य नागेन्द्रं दशार्णस्य महात्मनःसाधु साध्विति सैन्यानि पाण्डवेयान्यपूजयन्

vāritaṃ prekṣya nāgendraṃ daśārṇasya mahātmanaḥsādhu sādhviti sainyāni pāṇḍaveyānyapūjayan

ततः प्राग्ज्योतिषः क्रुद्धस्तोमरान्वै चतुर्दशप्राहिणोत्तस्य नागस्य प्रमुखे नृपसत्तम

tataḥ prāgjyotiṣaḥ kruddhastomarānvai caturdaśaprāhiṇottasya nāgasya pramukhe nṛpasattama

तस्य वर्म मुखत्राणं शातकुम्भपरिष्कृतम्विदार्य प्राविशन्क्षिप्रं वल्मीकमिव पन्नगाः

tasya varma mukhatrāṇaṃ śātakumbhapariṣkṛtamvidārya prāviśankṣipraṃ valmīkamiva pannagāḥ

स गाढविद्धो व्यथितो नागो भरतसत्तमउपावृत्तमदः क्षिप्रं स न्यवर्तत वेगतः

sa gāḍhaviddho vyathito nāgo bharatasattamaupāvṛttamadaḥ kṣipraṃ sa nyavartata vegataḥ

प्रदुद्राव च वेगेन प्रणदन्भैरवं स्वनम्स मर्दमानः स्वबलं वायुर्वृक्षानिवौजसा

pradudrāva ca vegena praṇadanbhairavaṃ svanamsa mardamānaḥ svabalaṃ vāyurvṛkṣānivaujasā

तस्मिन्पराजिते नागे पाण्डवानां महारथाःसिंहनादं विनद्योच्चैर्युद्धायैवोपतस्थिरे

tasminparājite nāge pāṇḍavānāṃ mahārathāḥsiṃhanādaṃ vinadyoccairyuddhāyaivopatasthire

ततो भीमं पुरस्कृत्य भगदत्तमुपाद्रवन्किरन्तो विविधान्बाणाञ्शस्त्राणि विविधानि च

tato bhīmaṃ puraskṛtya bhagadattamupādravankiranto vividhānbāṇāñśastrāṇi vividhāni ca

तेषामापततां राजन्संक्रुद्धानाममर्षिणाम्श्रुत्वा स निनदं घोरममर्षाद्गतसाध्वसःभगदत्तो महेष्वासः स्वनागं प्रत्यचोदयत्

teṣāmāpatatāṃ rājansaṃkruddhānāmamarṣiṇāmśrutvā sa ninadaṃ ghoramamarṣādgatasādhvasaḥbhagadatto maheṣvāsaḥ svanāgaṃ pratyacodayat

अङ्कुशाङ्गुष्ठनुदितः स गजप्रवरो युधितस्मिन्क्षणे समभवत्संवर्तक इवानलः

aṅkuśāṅguṣṭhanuditaḥ sa gajapravaro yudhitasminkṣaṇe samabhavatsaṃvartaka ivānalaḥ

रथसंघांस्तथा नागान्हयांश्च सह सादिभिःपादातांश्च सुसंक्रुद्धः शतशोऽथ सहस्रशःअमृद्नात्समरे राजन्संप्रधावंस्ततस्ततः

rathasaṃghāṃstathā nāgānhayāṃśca saha sādibhiḥpādātāṃśca susaṃkruddhaḥ śataśo'tha sahasraśaḥamṛdnātsamare rājansaṃpradhāvaṃstatastataḥ

तेन संलोड्यमानं तु पाण्डूनां तद्बलं महत्संचुकोच महाराज चर्मेवाग्नौ समाहितम्

tena saṃloḍyamānaṃ tu pāṇḍūnāṃ tadbalaṃ mahatsaṃcukoca mahārāja carmevāgnau samāhitam

भग्नं तु स्वबलं दृष्ट्वा भगदत्तेन धीमताघटोत्कचोऽथ संक्रुद्धो भगदत्तमुपाद्रवत्

bhagnaṃ tu svabalaṃ dṛṣṭvā bhagadattena dhīmatāghaṭotkaco'tha saṃkruddho bhagadattamupādravat

विकटः पुरुषो राजन्दीप्तास्यो दीप्तलोचनःरूपं विभीषणं कृत्वा रोषेण प्रज्वलन्निव

vikaṭaḥ puruṣo rājandīptāsyo dīptalocanaḥrūpaṃ vibhīṣaṇaṃ kṛtvā roṣeṇa prajvalanniva

जग्राह विपुलं शूलं गिरीणामपि दारणम्नागं जिघांसुः सहसा चिक्षेप च महाबलःसविष्फुलिङ्गज्वालाभिः समन्तात्परिवेष्टितम्

jagrāha vipulaṃ śūlaṃ girīṇāmapi dāraṇamnāgaṃ jighāṃsuḥ sahasā cikṣepa ca mahābalaḥsaviṣphuliṅgajvālābhiḥ samantātpariveṣṭitam

तमापतन्तं सहसा दृष्ट्वा ज्वालाकुलं रणेचिक्षेप रुचिरं तीक्ष्णमर्धचन्द्रं स पार्थिवःचिच्छेद सुमहच्छूलं तेन बाणेन वेगवत्

tamāpatantaṃ sahasā dṛṣṭvā jvālākulaṃ raṇecikṣepa ruciraṃ tīkṣṇamardhacandraṃ sa pārthivaḥciccheda sumahacchūlaṃ tena bāṇena vegavat

निपपात द्विधा छिन्नं शूलं हेमपरिष्कृतम्महाशनिर्यथा भ्रष्टा शक्रमुक्ता नभोगता

nipapāta dvidhā chinnaṃ śūlaṃ hemapariṣkṛtammahāśaniryathā bhraṣṭā śakramuktā nabhogatā

शूलं निपतितं दृष्ट्वा द्विधा कृत्तं स पार्थिवःरुक्मदण्डां महाशक्तिं जग्राहाग्निशिखोपमाम्चिक्षेप तां राक्षसस्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्

śūlaṃ nipatitaṃ dṛṣṭvā dvidhā kṛttaṃ sa pārthivaḥrukmadaṇḍāṃ mahāśaktiṃ jagrāhāgniśikhopamāmcikṣepa tāṃ rākṣasasya tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

तामापतन्तीं संप्रेक्ष्य वियत्स्थामशनीमिवउत्पत्य राक्षसस्तूर्णं जग्राह च ननाद च

tāmāpatantīṃ saṃprekṣya viyatsthāmaśanīmivautpatya rākṣasastūrṇaṃ jagrāha ca nanāda ca

बभञ्ज चैनां त्वरितो जानुन्यारोप्य भारतपश्यतः पार्थिवेन्द्रस्य तदद्भुतमिवाभवत्

babhañja caināṃ tvarito jānunyāropya bhāratapaśyataḥ pārthivendrasya tadadbhutamivābhavat

तदवेक्ष्य कृतं कर्म राक्षसेन बलीयसादिवि देवाः सगन्धर्वा मुनयश्चापि विस्मिताः

tadavekṣya kṛtaṃ karma rākṣasena balīyasādivi devāḥ sagandharvā munayaścāpi vismitāḥ

पाण्डवाश्च महेष्वासा भीमसेनपुरोगमाःसाधु साध्विति नादेन पृथिवीमनुनादयन्

pāṇḍavāśca maheṣvāsā bhīmasenapurogamāḥsādhu sādhviti nādena pṛthivīmanunādayan

तं तु श्रुत्वा महानादं प्रहृष्टानां महात्मनाम्नामृष्यत महेष्वासो भगदत्तः प्रतापवान्

taṃ tu śrutvā mahānādaṃ prahṛṣṭānāṃ mahātmanāmnāmṛṣyata maheṣvāso bhagadattaḥ pratāpavān

स विस्फार्य महच्चापमिन्द्राशनिसमस्वनम्अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवानां महारथान्विसृजन्विमलांस्तीक्ष्णान्नाराचाञ्ज्वलनप्रभान्

sa visphārya mahaccāpamindrāśanisamasvanamabhidudrāva vegena pāṇḍavānāṃ mahārathānvisṛjanvimalāṃstīkṣṇānnārācāñjvalanaprabhān

भीममेकेन विव्याध राक्षसं नवभिः शरैःअभिमन्युं त्रिभिश्चैव केकयान्पञ्चभिस्तथा

bhīmamekena vivyādha rākṣasaṃ navabhiḥ śaraiḥabhimanyuṃ tribhiścaiva kekayānpañcabhistathā

पूर्णायतविसृष्टेन स्वर्णपुङ्खेन पत्रिणाबिभेद दक्षिणं बाहुं क्षत्रदेवस्य चाहवेपपात सहसा तस्य सशरं धनुरुत्तमम्

pūrṇāyatavisṛṣṭena svarṇapuṅkhena patriṇābibheda dakṣiṇaṃ bāhuṃ kṣatradevasya cāhavepapāta sahasā tasya saśaraṃ dhanuruttamam

द्रौपदेयांस्ततः पञ्च पञ्चभिः समताडयत्भीमसेनस्य च क्रोधान्निजघान तुरंगमान्

draupadeyāṃstataḥ pañca pañcabhiḥ samatāḍayatbhīmasenasya ca krodhānnijaghāna turaṃgamān

ध्वजं केसरिणं चास्य चिच्छेद विशिखैस्त्रिभिःनिर्बिभेद त्रिभिश्चान्यैः सारथिं चास्य पत्रिभिः

dhvajaṃ kesariṇaṃ cāsya ciccheda viśikhaistribhiḥnirbibheda tribhiścānyaiḥ sārathiṃ cāsya patribhiḥ

स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत्विशोको भरतश्रेष्ठ भगदत्तेन संयुगे

sa gāḍhaviddho vyathito rathopastha upāviśatviśoko bharataśreṣṭha bhagadattena saṃyuge

ततो भीमो महाराज विरथो रथिनां वरःगदां प्रगृह्य वेगेन प्रचस्कन्द महारथात्

tato bhīmo mahārāja viratho rathināṃ varaḥgadāṃ pragṛhya vegena pracaskanda mahārathāt

तमुद्यतगदं दृष्ट्वा सशृङ्गमिव पर्वतम्तावकानां भयं घोरं समपद्यत भारत

tamudyatagadaṃ dṛṣṭvā saśṛṅgamiva parvatamtāvakānāṃ bhayaṃ ghoraṃ samapadyata bhārata

एतस्मिन्नेव काले तु पाण्डवः कृष्णसारथिःआजगाम महाराज निघ्नञ्शत्रून्सहस्रशः

etasminneva kāle tu pāṇḍavaḥ kṛṣṇasārathiḥājagāma mahārāja nighnañśatrūnsahasraśaḥ

यत्र तौ पुरुषव्याघ्रौ पितापुत्रौ परंतपौप्राग्ज्योतिषेण संसक्तौ भीमसेनघटोत्कचौ

yatra tau puruṣavyāghrau pitāputrau paraṃtapauprāgjyotiṣeṇa saṃsaktau bhīmasenaghaṭotkacau

दृष्ट्वा तु पाण्डवो राजन्युध्यमानान्महारथान्त्वरितो भरतश्रेष्ठ तत्रायाद्विकिरञ्शरान्

dṛṣṭvā tu pāṇḍavo rājanyudhyamānānmahārathāntvarito bharataśreṣṭha tatrāyādvikirañśarān

ततो दुर्योधनो राजा त्वरमाणो महारथःसेनामचोदयत्क्षिप्रं रथनागाश्वसंकुलाम्

tato duryodhano rājā tvaramāṇo mahārathaḥsenāmacodayatkṣipraṃ rathanāgāśvasaṃkulām

तामापतन्तीं सहसा कौरवाणां महाचमूम्अभिदुद्राव वेगेन पाण्डवः श्वेतवाहनः

tāmāpatantīṃ sahasā kauravāṇāṃ mahācamūmabhidudrāva vegena pāṇḍavaḥ śvetavāhanaḥ

भगदत्तोऽपि समरे तेन नागेन भारतविमृद्नन्पाण्डवबलं युधिष्ठिरमुपाद्रवत्

bhagadatto'pi samare tena nāgena bhāratavimṛdnanpāṇḍavabalaṃ yudhiṣṭhiramupādravat

तदासीत्तुमुलं युद्धं भगदत्तस्य मारिषपाञ्चालैः सृञ्जयैश्चैव केकयैश्चोद्यतायुधैः

tadāsīttumulaṃ yuddhaṃ bhagadattasya māriṣapāñcālaiḥ sṛñjayaiścaiva kekayaiścodyatāyudhaiḥ

भीमसेनोऽपि समरे तावुभौ केशवार्जुनौआश्रावयद्यथावृत्तमिरावद्वधमुत्तमम्

bhīmaseno'pi samare tāvubhau keśavārjunauāśrāvayadyathāvṛttamirāvadvadhamuttamam