Parva.Adhyaya 7.127

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

ततो दुर्योधनो राजा द्रोणेनैवं प्रचोदितःअमर्षवशमापन्नो युद्धायैव मनो दधे

tato duryodhano rājā droṇenaivaṃ pracoditaḥamarṣavaśamāpanno yuddhāyaiva mano dadhe

अब्रवीच्च तदा कर्णं पुत्रो दुर्योधनस्तवपश्य कृष्णसहायेन पाण्डवेन किरीटिनाआचार्यविहितं व्यूहं भिन्नं देवैः सुदुर्भिदम्

abravīcca tadā karṇaṃ putro duryodhanastavapaśya kṛṣṇasahāyena pāṇḍavena kirīṭināācāryavihitaṃ vyūhaṃ bhinnaṃ devaiḥ sudurbhidam

तव व्यायच्छमानस्य द्रोणस्य च महात्मनःमिषतां योधमुख्यानां सैन्धवो विनिपातितः

tava vyāyacchamānasya droṇasya ca mahātmanaḥmiṣatāṃ yodhamukhyānāṃ saindhavo vinipātitaḥ

पश्य राधेय राजानः पृथिव्यां प्रवरा युधिपार्थेनैकेन निहताः सिंहेनेवेतरा मृगाः

paśya rādheya rājānaḥ pṛthivyāṃ pravarā yudhipārthenaikena nihatāḥ siṃhenevetarā mṛgāḥ

मम व्यायच्छमानस्य समरे शत्रुसूदनअल्पावशेषं सैन्यं मे कृतं शक्रात्मजेन ह

mama vyāyacchamānasya samare śatrusūdanaalpāvaśeṣaṃ sainyaṃ me kṛtaṃ śakrātmajena ha

कथं ह्यनिच्छमानस्य द्रोणस्य युधि फल्गुनःभिन्द्यात्सुदुर्भिदं व्यूहं यतमानोऽपि संयुगे

kathaṃ hyanicchamānasya droṇasya yudhi phalgunaḥbhindyātsudurbhidaṃ vyūhaṃ yatamāno'pi saṃyuge

प्रियो हि फल्गुनो नित्यमाचार्यस्य महात्मनःततोऽस्य दत्तवान्द्वारं नयुद्धेनारिमर्दन

priyo hi phalguno nityamācāryasya mahātmanaḥtato'sya dattavāndvāraṃ nayuddhenārimardana

अभयं सैन्धवस्याजौ दत्त्वा द्रोणः परंतपःप्रादात्किरीटिने द्वारं पश्य निर्गुणतां मम

abhayaṃ saindhavasyājau dattvā droṇaḥ paraṃtapaḥprādātkirīṭine dvāraṃ paśya nirguṇatāṃ mama

यद्यदास्यमनुज्ञां वै पूर्वमेव गृहान्प्रतिसिन्धुराजस्य समरे नाभविष्यज्जनक्षयः

yadyadāsyamanujñāṃ vai pūrvameva gṛhānpratisindhurājasya samare nābhaviṣyajjanakṣayaḥ

जयद्रथो जीवितार्थी गच्छमानो गृहान्प्रतिमयानार्येण संरुद्धो द्रोणात्प्राप्याभयं रणे

jayadratho jīvitārthī gacchamāno gṛhānpratimayānāryeṇa saṃruddho droṇātprāpyābhayaṃ raṇe

अद्य मे भ्रातरः क्षीणाश्चित्रसेनादयो युधिभीमसेनं समासाद्य पश्यतां नो दुरात्मनाम्

adya me bhrātaraḥ kṣīṇāścitrasenādayo yudhibhīmasenaṃ samāsādya paśyatāṃ no durātmanām

कर्ण उवाच · karṇa uvāca

आचार्यं मा विगर्हस्व शक्त्या युध्यत्यसौ द्विजःअजय्यान्पाण्डवान्मन्ये द्रोणेनास्त्रविदा मृधे

ācāryaṃ mā vigarhasva śaktyā yudhyatyasau dvijaḥajayyānpāṇḍavānmanye droṇenāstravidā mṛdhe

तथा ह्येनमतिक्रम्य प्रविष्टः श्वेतवाहनःदैवदृष्टोऽन्यथाभावो न मन्ये विद्यते क्वचित्

tathā hyenamatikramya praviṣṭaḥ śvetavāhanaḥdaivadṛṣṭo'nyathābhāvo na manye vidyate kvacit

ततो नो युध्यमानानां परं शक्त्या सुयोधनसैन्धवो निहतो राजन्दैवमत्र परं स्मृतम्

tato no yudhyamānānāṃ paraṃ śaktyā suyodhanasaindhavo nihato rājandaivamatra paraṃ smṛtam

परं यत्नं कुर्वतां च त्वया सार्धं रणाजिरेहत्वास्माकं पौरुषं हि दैवं पश्चात्करोति नःसततं चेष्टमानानां निकृत्या विक्रमेण च

paraṃ yatnaṃ kurvatāṃ ca tvayā sārdhaṃ raṇājirehatvāsmākaṃ pauruṣaṃ hi daivaṃ paścātkaroti naḥsatataṃ ceṣṭamānānāṃ nikṛtyā vikrameṇa ca

दैवोपसृष्टः पुरुषो यत्कर्म कुरुते क्वचित्कृतं कृतं स्म तत्तस्य दैवेन विनिहन्यते

daivopasṛṣṭaḥ puruṣo yatkarma kurute kvacitkṛtaṃ kṛtaṃ sma tattasya daivena vinihanyate

यत्कर्तव्यं मनुष्येण व्यवसायवता सतातत्कार्यमविशङ्केन सिद्धिर्दैवे प्रतिष्ठिता

yatkartavyaṃ manuṣyeṇa vyavasāyavatā satātatkāryamaviśaṅkena siddhirdaive pratiṣṭhitā

निकृत्या निकृताः पार्था विषयोगैश्च भारतदग्धा जतुगृहे चापि द्यूतेन च पराजिताः

nikṛtyā nikṛtāḥ pārthā viṣayogaiśca bhāratadagdhā jatugṛhe cāpi dyūtena ca parājitāḥ

राजनीतिं व्यपाश्रित्य प्रहिताश्चैव काननम्यत्नेन च कृतं यत्ते दैवेन विनिपातितम्

rājanītiṃ vyapāśritya prahitāścaiva kānanamyatnena ca kṛtaṃ yatte daivena vinipātitam

युध्यस्व यत्नमास्थाय मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्यततस्तव तेषां च दैवं मार्गेण यास्यति

yudhyasva yatnamāsthāya mṛtyuṃ kṛtvā nivartanamyatatastava teṣāṃ ca daivaṃ mārgeṇa yāsyati

न तेषां मतिपूर्वं हि सुकृतं दृश्यते क्वचित्दुष्कृतं तव वा वीर बुद्ध्या हीनं कुरूद्वह

na teṣāṃ matipūrvaṃ hi sukṛtaṃ dṛśyate kvacitduṣkṛtaṃ tava vā vīra buddhyā hīnaṃ kurūdvaha

दैवं प्रमाणं सर्वस्य सुकृतस्येतरस्य वाअनन्यकर्म दैवं हि जागर्ति स्वपतामपि

daivaṃ pramāṇaṃ sarvasya sukṛtasyetarasya vāananyakarma daivaṃ hi jāgarti svapatāmapi

बहूनि तव सैन्यानि योधाश्च बहवस्तथान तथा पाण्डुपुत्राणामेवं युद्धमवर्तत

bahūni tava sainyāni yodhāśca bahavastathāna tathā pāṇḍuputrāṇāmevaṃ yuddhamavartata

तैरल्पैर्बहवो यूयं क्षयं नीताः प्रहारिणःशङ्के दैवस्य तत्कर्म पौरुषं येन नाशितम्

tairalpairbahavo yūyaṃ kṣayaṃ nītāḥ prahāriṇaḥśaṅke daivasya tatkarma pauruṣaṃ yena nāśitam

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

एवं संभाषमाणानां बहु तत्तज्जनाधिपपाण्डवानामनीकानि समदृश्यन्त संयुगे

evaṃ saṃbhāṣamāṇānāṃ bahu tattajjanādhipapāṇḍavānāmanīkāni samadṛśyanta saṃyuge

ततः प्रववृते युद्धं व्यतिषक्तरथद्विपम्तावकानां परैः सार्धं राजन्दुर्मन्त्रिते तव

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ vyatiṣaktarathadvipamtāvakānāṃ paraiḥ sārdhaṃ rājandurmantrite tava