Parva.Adhyaya 7.36

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

तां प्रभग्नां चमूं दृष्ट्वा सौभद्रेणामितौजसादुर्योधनो भृशं क्रुद्धः स्वयं सौभद्रमभ्ययात्

tāṃ prabhagnāṃ camūṃ dṛṣṭvā saubhadreṇāmitaujasāduryodhano bhṛśaṃ kruddhaḥ svayaṃ saubhadramabhyayāt

ततो राजानमावृत्तं सौभद्रं प्रति संयुगेदृष्ट्वा द्रोणोऽब्रवीद्योधान्पर्याप्नुत नराधिपम्

tato rājānamāvṛttaṃ saubhadraṃ prati saṃyugedṛṣṭvā droṇo'bravīdyodhānparyāpnuta narādhipam

पुराभिमन्युर्लक्ष्यं नः पश्यतां हन्ति वीर्यवान्तमाद्रवत मा भैष्ट क्षिप्रं रक्षत कौरवम्

purābhimanyurlakṣyaṃ naḥ paśyatāṃ hanti vīryavāntamādravata mā bhaiṣṭa kṣipraṃ rakṣata kauravam

ततः कृतज्ञा बलिनः सुहृदो जितकाशिनःत्रास्यमाना भयाद्वीरं परिवव्रुस्तवात्मजम्

tataḥ kṛtajñā balinaḥ suhṛdo jitakāśinaḥtrāsyamānā bhayādvīraṃ parivavrustavātmajam

द्रोणो द्रौणिः कृपः कर्णः कृतवर्मा च सौबलःबृहद्बलो मद्रराजो भूरिर्भूरिश्रवाः शलः

droṇo drauṇiḥ kṛpaḥ karṇaḥ kṛtavarmā ca saubalaḥbṛhadbalo madrarājo bhūrirbhūriśravāḥ śalaḥ

पौरवो वृषसेनश्च विसृजन्तः शिताञ्शरान्सौभद्रं शरवर्षेण महता समवाकिरन्

pauravo vṛṣasenaśca visṛjantaḥ śitāñśarānsaubhadraṃ śaravarṣeṇa mahatā samavākiran

संमोहयित्वा तमथ दुर्योधनममोचयन्आस्याद्ग्रासमिवाक्षिप्तं ममृषे नार्जुनात्मजः

saṃmohayitvā tamatha duryodhanamamocayanāsyādgrāsamivākṣiptaṃ mamṛṣe nārjunātmajaḥ

ताञ्शरौघेण महता साश्वसूतान्महारथान्विमुखीकृत्य सौभद्रः सिंहनादमथानदत्

tāñśaraugheṇa mahatā sāśvasūtānmahārathānvimukhīkṛtya saubhadraḥ siṃhanādamathānadat

तस्य नादं ततः श्रुत्वा सिंहस्येवामिषैषिणःनामृष्यन्त सुसंरब्धाः पुनर्द्रोणमुखा रथाः

tasya nādaṃ tataḥ śrutvā siṃhasyevāmiṣaiṣiṇaḥnāmṛṣyanta susaṃrabdhāḥ punardroṇamukhā rathāḥ

त एनं कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिषव्यसृजन्निषुजालानि नानालिङ्गानि संघशः

ta enaṃ koṣṭhakīkṛtya rathavaṃśena māriṣavyasṛjanniṣujālāni nānāliṅgāni saṃghaśaḥ

तान्यन्तरिक्षे चिच्छेद पौत्रस्तव शितैः शरैःतांश्चैव प्रतिविव्याध तदद्भुतमिवाभवत्

tānyantarikṣe ciccheda pautrastava śitaiḥ śaraiḥtāṃścaiva prativivyādha tadadbhutamivābhavat

ततस्ते कोपितास्तेन शरैराशीविषोपमैःपरिवव्रुर्जिघांसन्तः सौभद्रमपलायिनम्

tataste kopitāstena śarairāśīviṣopamaiḥparivavrurjighāṃsantaḥ saubhadramapalāyinam

समुद्रमिव पर्यस्तं त्वदीयं तद्बलार्णवम्अभिमन्युर्दधारैको वेलेव मकरालयम्

samudramiva paryastaṃ tvadīyaṃ tadbalārṇavamabhimanyurdadhāraiko veleva makarālayam

शूराणां युध्यमानानां निघ्नतामितरेतरम्अभिमन्योः परेषां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः

śūrāṇāṃ yudhyamānānāṃ nighnatāmitaretaramabhimanyoḥ pareṣāṃ ca nāsītkaścitparāṅmukhaḥ

तस्मिंस्तु घोरे संग्रामे वर्तमाने भयंकरेदुःसहो नवभिर्बाणैरभिमन्युमविध्यत

tasmiṃstu ghore saṃgrāme vartamāne bhayaṃkareduḥsaho navabhirbāṇairabhimanyumavidhyata

दुःशासनो द्वादशभिः कृपः शारद्वतस्त्रिभिःद्रोणस्तु सप्तदशभिः शरैराशीविषोपमैः

duḥśāsano dvādaśabhiḥ kṛpaḥ śāradvatastribhiḥdroṇastu saptadaśabhiḥ śarairāśīviṣopamaiḥ

विविंशतिस्तु विंशत्या कृतवर्मा च सप्तभिःबृहद्बलस्तथाष्टाभिरश्वत्थामा च सप्तभिः

viviṃśatistu viṃśatyā kṛtavarmā ca saptabhiḥbṛhadbalastathāṣṭābhiraśvatthāmā ca saptabhiḥ

भूरिश्रवास्त्रिभिर्बाणैर्मद्रेशः षड्भिराशुगैःद्वाभ्यां शराभ्यां शकुनिस्त्रिभिर्दुर्योधनो नृपः

bhūriśravāstribhirbāṇairmadreśaḥ ṣaḍbhirāśugaiḥdvābhyāṃ śarābhyāṃ śakunistribhirduryodhano nṛpaḥ

स तु तान्प्रतिविव्याध त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैःनृत्यन्निव महाराज चापहस्तः प्रतापवान्

sa tu tānprativivyādha tribhistribhirajihmagaiḥnṛtyanniva mahārāja cāpahastaḥ pratāpavān

ततोऽभिमन्युः संक्रुद्धस्ताप्यमानस्तवात्मजैःविदर्शयन्वै सुमहच्छिक्षौरसकृतं बलम्

tato'bhimanyuḥ saṃkruddhastāpyamānastavātmajaiḥvidarśayanvai sumahacchikṣaurasakṛtaṃ balam

गरुडानिलरंहोभिर्यन्तुर्वाक्यकरैर्हयैःदान्तैरश्मकदायादं त्वरमाणोऽभ्यहारयत्विव्याध चैनं दशभिर्बाणैस्तिष्ठेति चाब्रवीत्

garuḍānilaraṃhobhiryanturvākyakarairhayaiḥdāntairaśmakadāyādaṃ tvaramāṇo'bhyahārayatvivyādha cainaṃ daśabhirbāṇaistiṣṭheti cābravīt

तस्याभिमन्युर्दशभिर्बाणैः सूतं हयान्ध्वजम्बाहू धनुः शिरश्चोर्व्यां स्मयमानोऽभ्यपातयत्

tasyābhimanyurdaśabhirbāṇaiḥ sūtaṃ hayāndhvajambāhū dhanuḥ śiraścorvyāṃ smayamāno'bhyapātayat

ततस्तस्मिन्हते वीरे सौभद्रेणाश्मकेश्वरेसंचचाल बलं सर्वं पलायनपरायणम्

tatastasminhate vīre saubhadreṇāśmakeśvaresaṃcacāla balaṃ sarvaṃ palāyanaparāyaṇam

ततः कर्णः कृपो द्रोणो द्रौणिर्गान्धारराट्शलःशल्यो भूरिश्रवाः क्राथः सोमदत्तो विविंशतिः

tataḥ karṇaḥ kṛpo droṇo drauṇirgāndhārarāṭśalaḥśalyo bhūriśravāḥ krāthaḥ somadatto viviṃśatiḥ

वृषसेनः सुषेणश्च कुण्डभेदी प्रतर्दनःवृन्दारको ललित्थश्च प्रबाहुर्दीर्घलोचनःदुर्योधनश्च संक्रुद्धः शरवर्षैरवाकिरन्

vṛṣasenaḥ suṣeṇaśca kuṇḍabhedī pratardanaḥvṛndārako lalitthaśca prabāhurdīrghalocanaḥduryodhanaśca saṃkruddhaḥ śaravarṣairavākiran

सोऽतिक्रुद्धो महेष्वासैरभिमन्युरजिह्मगैःशरमादत्त कर्णाय परकायावभेदनम्

so'tikruddho maheṣvāsairabhimanyurajihmagaiḥśaramādatta karṇāya parakāyāvabhedanam

तस्य भित्त्वा तनुत्राणं देहं निर्भिद्य चाशुगःप्राविशद्धरणीं राजन्वल्मीकमिव पन्नगः

tasya bhittvā tanutrāṇaṃ dehaṃ nirbhidya cāśugaḥprāviśaddharaṇīṃ rājanvalmīkamiva pannagaḥ

स तेनातिप्रहारेण व्यथितो विह्वलन्निवसंचचाल रणे कर्णः क्षितिकम्पे यथाचलः

sa tenātiprahāreṇa vyathito vihvalannivasaṃcacāla raṇe karṇaḥ kṣitikampe yathācalaḥ

अथान्यैर्निशितैर्बाणैः सुषेणं दीर्घलोचनम्कुण्डभेदिं च संक्रुद्धस्त्रिभिस्त्रीनवधीद्बली

athānyairniśitairbāṇaiḥ suṣeṇaṃ dīrghalocanamkuṇḍabhediṃ ca saṃkruddhastribhistrīnavadhīdbalī

कर्णस्तं पञ्चविंशत्या नाराचानां समर्पयत्अश्वत्थामा च विंशत्या कृतवर्मा च सप्तभिः

karṇastaṃ pañcaviṃśatyā nārācānāṃ samarpayataśvatthāmā ca viṃśatyā kṛtavarmā ca saptabhiḥ

स शरार्दितसर्वाङ्गः क्रुद्धः शक्रात्मजात्मजःविचरन्दृश्यते सैन्ये पाशहस्त इवान्तकः

sa śarārditasarvāṅgaḥ kruddhaḥ śakrātmajātmajaḥvicarandṛśyate sainye pāśahasta ivāntakaḥ

शल्यं च बाणवर्षेण समीपस्थमवाकिरत्उदक्रोशन्महाबाहुस्तव सैन्यानि भीषयन्

śalyaṃ ca bāṇavarṣeṇa samīpasthamavākiratudakrośanmahābāhustava sainyāni bhīṣayan

ततः स विद्धोऽस्त्रविदा मर्मभिद्भिरजिह्मगैःशल्यो राजन्रथोपस्थे निषसाद मुमोह च

tataḥ sa viddho'stravidā marmabhidbhirajihmagaiḥśalyo rājanrathopasthe niṣasāda mumoha ca

तं हि विद्धं तथा दृष्ट्वा सौभद्रेण यशस्विनासंप्राद्रवच्चमूः सर्वा भारद्वाजस्य पश्यतः

taṃ hi viddhaṃ tathā dṛṣṭvā saubhadreṇa yaśasvināsaṃprādravaccamūḥ sarvā bhāradvājasya paśyataḥ

प्रेक्षन्तस्तं महाबाहुं रुक्मपुङ्खैः समावृतम्त्वदीयाश्च पलायन्ते मृगाः सिंहार्दिता इव

prekṣantastaṃ mahābāhuṃ rukmapuṅkhaiḥ samāvṛtamtvadīyāśca palāyante mṛgāḥ siṃhārditā iva

स तु रणयशसाभिपूज्यमानः; पितृसुरचारणसिद्धयक्षसंघैःअवनितलगतैश्च भूतसंघै;रतिविबभौ हुतभुग्यथाज्यसिक्तः

sa tu raṇayaśasābhipūjyamānaḥ; pitṛsuracāraṇasiddhayakṣasaṃghaiḥavanitalagataiśca bhūtasaṃghai;rativibabhau hutabhugyathājyasiktaḥ