Parva.Adhyaya 7.35

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

सौभद्रस्तु वचः श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतःअचोदयत यन्तारं द्रोणानीकाय भारत

saubhadrastu vacaḥ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥacodayata yantāraṃ droṇānīkāya bhārata

तेन संचोद्यमानस्तु याहि याहीति सारथिःप्रत्युवाच ततो राजन्नभिमन्युमिदं वचः

tena saṃcodyamānastu yāhi yāhīti sārathiḥpratyuvāca tato rājannabhimanyumidaṃ vacaḥ

अतिभारोऽयमायुष्मन्नाहितस्त्वयि पाण्डवैःसंप्रधार्य क्षमं बुद्ध्या ततस्त्वं योद्धुमर्हसि

atibhāro'yamāyuṣmannāhitastvayi pāṇḍavaiḥsaṃpradhārya kṣamaṃ buddhyā tatastvaṃ yoddhumarhasi

आचार्यो हि कृती द्रोणः परमास्त्रे कृतश्रमःअत्यन्तसुखसंवृद्धस्त्वं च युद्धविशारदः

ācāryo hi kṛtī droṇaḥ paramāstre kṛtaśramaḥatyantasukhasaṃvṛddhastvaṃ ca yuddhaviśāradaḥ

ततोऽभिमन्युः प्रहसन्सारथिं वाक्यमब्रवीत्सारथे को न्वयं द्रोणः समग्रं क्षत्रमेव वा

tato'bhimanyuḥ prahasansārathiṃ vākyamabravītsārathe ko nvayaṃ droṇaḥ samagraṃ kṣatrameva vā

ऐरावतगतं शक्रं सहामरगणैरहम्योधयेयं रणमुखे न मे क्षत्रेऽद्य विस्मयःन ममैतद्द्विषत्सैन्यं कलामर्हति षोडशीम्

airāvatagataṃ śakraṃ sahāmaragaṇairahamyodhayeyaṃ raṇamukhe na me kṣatre'dya vismayaḥna mamaitaddviṣatsainyaṃ kalāmarhati ṣoḍaśīm

अपि विश्वजितं विष्णुं मातुलं प्राप्य सूतजपितरं चार्जुनं संख्ये न भीर्मामुपयास्यति

api viśvajitaṃ viṣṇuṃ mātulaṃ prāpya sūtajapitaraṃ cārjunaṃ saṃkhye na bhīrmāmupayāsyati

ततोऽभिमन्युस्तां वाचं कदर्थीकृत्य सारथेःयाहीत्येवाब्रवीदेनं द्रोणानीकाय माचिरम्

tato'bhimanyustāṃ vācaṃ kadarthīkṛtya sāratheḥyāhītyevābravīdenaṃ droṇānīkāya māciram

ततः संचोदयामास हयानस्य त्रिहायनान्नातिहृष्टमनाः सूतो हेमभाण्डपरिच्छदान्

tataḥ saṃcodayāmāsa hayānasya trihāyanānnātihṛṣṭamanāḥ sūto hemabhāṇḍaparicchadān

ते प्रेषिताः सुमित्रेण द्रोणानीकाय वाजिनःद्रोणमभ्यद्रवन्राजन्महावेगपराक्रमाः

te preṣitāḥ sumitreṇa droṇānīkāya vājinaḥdroṇamabhyadravanrājanmahāvegaparākramāḥ

तमुदीक्ष्य तथायान्तं सर्वे द्रोणपुरोगमाःअभ्यवर्तन्त कौरव्याः पाण्डवाश्च तमन्वयुः

tamudīkṣya tathāyāntaṃ sarve droṇapurogamāḥabhyavartanta kauravyāḥ pāṇḍavāśca tamanvayuḥ

स कर्णिकारप्रवरोच्छ्रितध्वजः; सुवर्णवर्मार्जुनिरर्जुनाद्वरःयुयुत्सया द्रोणमुखान्महारथा;न्समासदत्सिंहशिशुर्यथा गजान्

sa karṇikārapravarocchritadhvajaḥ; suvarṇavarmārjunirarjunādvaraḥyuyutsayā droṇamukhānmahārathā;nsamāsadatsiṃhaśiśuryathā gajān

ते विंशतिपदे यत्ताः संप्रहारं प्रचक्रिरेआसीद्गाङ्ग इवावर्तो मुहूर्तमुदधेरिव

te viṃśatipade yattāḥ saṃprahāraṃ pracakrireāsīdgāṅga ivāvarto muhūrtamudadheriva

शूराणां युध्यमानानां निघ्नतामितरेतरम्संग्रामस्तुमुलो राजन्प्रावर्तत सुदारुणः

śūrāṇāṃ yudhyamānānāṃ nighnatāmitaretaramsaṃgrāmastumulo rājanprāvartata sudāruṇaḥ

प्रवर्तमाने संग्रामे तस्मिन्नतिभयंकरेद्रोणस्य मिषतो व्यूहं भित्त्वा प्राविशदार्जुनिः

pravartamāne saṃgrāme tasminnatibhayaṃkaredroṇasya miṣato vyūhaṃ bhittvā prāviśadārjuniḥ

तं प्रविष्टं परान्घ्नन्तं शत्रुमध्ये महाबलम्हस्त्यश्वरथपत्त्यौघाः परिवव्रुरुदायुधाः

taṃ praviṣṭaṃ parānghnantaṃ śatrumadhye mahābalamhastyaśvarathapattyaughāḥ parivavrurudāyudhāḥ

नानावादित्रनिनदैः क्ष्वेडितोत्क्रुष्टगर्जितैःहुंकारैः सिंहनादैश्च तिष्ठ तिष्ठेति निस्वनैः

nānāvāditraninadaiḥ kṣveḍitotkruṣṭagarjitaiḥhuṃkāraiḥ siṃhanādaiśca tiṣṭha tiṣṭheti nisvanaiḥ

घोरैर्हलहलाशब्दैर्मा गास्तिष्ठैहि मामितिअसावहममुत्रेति प्रवदन्तो मुहुर्मुहुः

ghorairhalahalāśabdairmā gāstiṣṭhaihi māmitiasāvahamamutreti pravadanto muhurmuhuḥ

बृंहितैः शिञ्जितैर्हासैः खुरनेमिस्वनैरपिसंनादयन्तो वसुधामभिदुद्रुवुरार्जुनिम्

bṛṃhitaiḥ śiñjitairhāsaiḥ khuranemisvanairapisaṃnādayanto vasudhāmabhidudruvurārjunim

तेषामापततां वीरः पूर्वं शीघ्रमथो दृढम्क्षिप्रास्त्रो न्यवधीद्व्रातान्मर्मज्ञो मर्मभेदिभिः

teṣāmāpatatāṃ vīraḥ pūrvaṃ śīghramatho dṛḍhamkṣiprāstro nyavadhīdvrātānmarmajño marmabhedibhiḥ

ते हन्यमानाश्च तथा नानालिङ्गैः शितैः शरैःअभिपेतुस्तमेवाजौ शलभा इव पावकम्

te hanyamānāśca tathā nānāliṅgaiḥ śitaiḥ śaraiḥabhipetustamevājau śalabhā iva pāvakam

ततस्तेषां शरीरैश्च शरीरावयवैश्च सःसंतस्तार क्षितिं क्षिप्रं कुशैर्वेदिमिवाध्वरे

tatasteṣāṃ śarīraiśca śarīrāvayavaiśca saḥsaṃtastāra kṣitiṃ kṣipraṃ kuśairvedimivādhvare

बद्धगोधाङ्गुलित्राणान्सशरावरकार्मुकान्सासिचर्माङ्कुशाभीशून्सतोमरपरश्वधान्

baddhagodhāṅgulitrāṇānsaśarāvarakārmukānsāsicarmāṅkuśābhīśūnsatomaraparaśvadhān

सगुडायोमुखप्रासान्सर्ष्टितोमरपट्टिशान्सभिण्डिपालपरिघान्सशक्तिवरकम्पनान्

saguḍāyomukhaprāsānsarṣṭitomarapaṭṭiśānsabhiṇḍipālaparighānsaśaktivarakampanān

सप्रतोदमहाशङ्खान्सकुन्तान्सकचग्रहान्समुद्गरक्षेपणीयान्सपाशपरिघोपलान्

sapratodamahāśaṅkhānsakuntānsakacagrahānsamudgarakṣepaṇīyānsapāśaparighopalān

सकेयूराङ्गदान्बाहून्हृद्यगन्धानुलेपनान्संचिच्छेदार्जुनिर्वृत्तांस्त्वदीयानां सहस्रशः

sakeyūrāṅgadānbāhūnhṛdyagandhānulepanānsaṃcicchedārjunirvṛttāṃstvadīyānāṃ sahasraśaḥ

तैः स्फुरद्भिर्महाराज शुशुभे लोहितोक्षितैःपञ्चास्यैः पन्नगैश्छिन्नैर्गरुडेनेव मारिष

taiḥ sphuradbhirmahārāja śuśubhe lohitokṣitaiḥpañcāsyaiḥ pannagaiśchinnairgaruḍeneva māriṣa

सुनासाननकेशान्तैरव्रणैश्चारुकुण्डलैःसंदष्टौष्ठपुटैः क्रोधात्क्षरद्भिः शोणितं बहु

sunāsānanakeśāntairavraṇaiścārukuṇḍalaiḥsaṃdaṣṭauṣṭhapuṭaiḥ krodhātkṣaradbhiḥ śoṇitaṃ bahu

चारुस्रङ्मुकुटोष्णीषैर्मणिरत्नविराजितैःविनालनलिनाकारैर्दिवाकरशशिप्रभैः

cārusraṅmukuṭoṣṇīṣairmaṇiratnavirājitaiḥvinālanalinākārairdivākaraśaśiprabhaiḥ

हितप्रियंवदैः काले बहुभिः पुण्यगन्धिभिःद्विषच्छिरोभिः पृथिवीमवतस्तार फाल्गुणिः

hitapriyaṃvadaiḥ kāle bahubhiḥ puṇyagandhibhiḥdviṣacchirobhiḥ pṛthivīmavatastāra phālguṇiḥ

गन्धर्वनगराकारान्विधिवत्कल्पितान्रथान्वीषामुखान्वित्रिवेणून्व्यस्तदण्डकबन्धुरान्

gandharvanagarākārānvidhivatkalpitānrathānvīṣāmukhānvitriveṇūnvyastadaṇḍakabandhurān

विजङ्घकूबराक्षांश्च विनेमीननरानपिविचक्रोपस्करोपस्थान्भग्नोपकरणानपि

vijaṅghakūbarākṣāṃśca vinemīnanarānapivicakropaskaropasthānbhagnopakaraṇānapi

प्रशातितोपकरणान्हतयोधान्सहस्रशःशरैर्विशकलीकुर्वन्दिक्षु सर्वास्वदृश्यत

praśātitopakaraṇānhatayodhānsahasraśaḥśarairviśakalīkurvandikṣu sarvāsvadṛśyata

पुनर्द्विपान्द्विपारोहान्वैजयन्त्यङ्कुशध्वजान्तूणान्वर्माण्यथो कक्ष्या ग्रैवेयानथ कम्बलान्

punardvipāndvipārohānvaijayantyaṅkuśadhvajāntūṇānvarmāṇyatho kakṣyā graiveyānatha kambalān

घण्टाः शुण्डान्विषाणाग्रान्क्षुरपालान्पदानुगान्शरैर्निशितधाराग्रैः शात्रवाणामशातयत्

ghaṇṭāḥ śuṇḍānviṣāṇāgrānkṣurapālānpadānugānśarairniśitadhārāgraiḥ śātravāṇāmaśātayat

वनायुजान्पार्वतीयान्काम्बोजारट्टबाह्लिकान्स्थिरवालधिकर्णाक्षाञ्जवनान्साधुवाहिनः

vanāyujānpārvatīyānkāmbojāraṭṭabāhlikānsthiravāladhikarṇākṣāñjavanānsādhuvāhinaḥ

स्वारूढाञ्शिक्षितैर्योधैः शक्त्यृष्टिप्रासयोधिभिःविध्वस्तचामरकुथान्विप्रकीर्णप्रकीर्णकान्

svārūḍhāñśikṣitairyodhaiḥ śaktyṛṣṭiprāsayodhibhiḥvidhvastacāmarakuthānviprakīrṇaprakīrṇakān

निरस्तजिह्वानयनान्निष्कीर्णान्त्रयकृद्घनान्हतारोहान्भिन्नभाण्डान्क्रव्यादगणमोदनान्

nirastajihvānayanānniṣkīrṇāntrayakṛdghanānhatārohānbhinnabhāṇḍānkravyādagaṇamodanān

निकृत्तवर्मकवचाञ्शकृन्मूत्रासृगाप्लुतान्निपातयन्नश्ववरांस्तावकान्सोऽभ्यरोचत

nikṛttavarmakavacāñśakṛnmūtrāsṛgāplutānnipātayannaśvavarāṃstāvakānso'bhyarocata

एको विष्णुरिवाचिन्त्यः कृत्वा प्राक्कर्म दुष्करम्तथा विमथितं तेन त्र्यङ्गं तव बलं महत्व्यहनत्स पदात्योघांस्त्वदीयानेव भारत

eko viṣṇurivācintyaḥ kṛtvā prākkarma duṣkaramtathā vimathitaṃ tena tryaṅgaṃ tava balaṃ mahatvyahanatsa padātyoghāṃstvadīyāneva bhārata

एवमेकेन तां सेनां सौभद्रेण शितैः शरैःभृशं विप्रहतां दृष्ट्वा स्कन्देनेवासुरीं चमूम्

evamekena tāṃ senāṃ saubhadreṇa śitaiḥ śaraiḥbhṛśaṃ viprahatāṃ dṛṣṭvā skandenevāsurīṃ camūm

त्वदीयास्तव पुत्राश्च वीक्षमाणा दिशो दशसंशुष्कास्याश्चलन्नेत्राः प्रस्विन्ना लोमहर्षणाः

tvadīyāstava putrāśca vīkṣamāṇā diśo daśasaṃśuṣkāsyāścalannetrāḥ prasvinnā lomaharṣaṇāḥ

पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जयेगोत्रनामभिरन्योन्यं क्रन्दन्तो जीवितैषिणः

palāyanakṛtotsāhā nirutsāhā dviṣajjayegotranāmabhiranyonyaṃ krandanto jīvitaiṣiṇaḥ

हतान्पुत्रांस्तथा पितॄन्सुहृत्संबन्धिबान्धवान्प्रातिष्ठन्त समुत्सृज्य त्वरयन्तो हयद्विपान्

hatānputrāṃstathā pitṝnsuhṛtsaṃbandhibāndhavānprātiṣṭhanta samutsṛjya tvarayanto hayadvipān