Parva.Adhyaya 7.45

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

यथा वदसि मे सूत एकस्य बहुभिः सहसंग्रामं तुमुलं घोरं जयं चैव महात्मनः

yathā vadasi me sūta ekasya bahubhiḥ sahasaṃgrāmaṃ tumulaṃ ghoraṃ jayaṃ caiva mahātmanaḥ

अश्रद्धेयमिवाश्चर्यं सौभद्रस्याथ विक्रमम्किं तु नात्यद्भुतं तेषां येषां धर्मो व्यपाश्रयः

aśraddheyamivāścaryaṃ saubhadrasyātha vikramamkiṃ tu nātyadbhutaṃ teṣāṃ yeṣāṃ dharmo vyapāśrayaḥ

दुर्योधनेऽथ विमुखे राजपुत्रशते हतेसौभद्रे प्रतिपत्तिं कां प्रत्यपद्यन्त मामकाः

duryodhane'tha vimukhe rājaputraśate hatesaubhadre pratipattiṃ kāṃ pratyapadyanta māmakāḥ

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

संशुष्कास्याश्चलन्नेत्राः प्रस्विन्ना लोमहर्षिणःपलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये

saṃśuṣkāsyāścalannetrāḥ prasvinnā lomaharṣiṇaḥpalāyanakṛtotsāhā nirutsāhā dviṣajjaye

हतान्भ्रातॄन्पितॄन्पुत्रान्सुहृत्संबन्धिबान्धवान्उत्सृज्योत्सृज्य समियुस्त्वरयन्तो हयद्विपान्

hatānbhrātṝnpitṝnputrānsuhṛtsaṃbandhibāndhavānutsṛjyotsṛjya samiyustvarayanto hayadvipān

तान्प्रभग्नांस्तथा दृष्ट्वा द्रोणो द्रौणिर्बृहद्बलःकृपो दुर्योधनः कर्णः कृतवर्माथ सौबलः

tānprabhagnāṃstathā dṛṣṭvā droṇo drauṇirbṛhadbalaḥkṛpo duryodhanaḥ karṇaḥ kṛtavarmātha saubalaḥ

अभिद्रुताः सुसंक्रुद्धाः सौभद्रमपराजितम्तेऽपि पौत्रेण ते राजन्प्रायशो विमुखीकृताः

abhidrutāḥ susaṃkruddhāḥ saubhadramaparājitamte'pi pautreṇa te rājanprāyaśo vimukhīkṛtāḥ

एकस्तु सुखसंवृद्धो बाल्याद्दर्पाच्च निर्भयःइष्वस्त्रविन्महातेजा लक्ष्मणोऽऽर्जुनिमभ्ययात्

ekastu sukhasaṃvṛddho bālyāddarpācca nirbhayaḥiṣvastravinmahātejā lakṣmaṇo''rjunimabhyayāt

तमन्वगेवास्य पिता पुत्रगृद्धी न्यवर्ततअनु दुर्योधनं चान्ये न्यवर्तन्त महारथाः

tamanvagevāsya pitā putragṛddhī nyavartataanu duryodhanaṃ cānye nyavartanta mahārathāḥ

तं तेऽभिषिषिचुर्बाणैर्मेघा गिरिमिवाम्बुभिःस च तान्प्रममाथैको विष्वग्वातो यथाम्बुदान्

taṃ te'bhiṣiṣicurbāṇairmeghā girimivāmbubhiḥsa ca tānpramamāthaiko viṣvagvāto yathāmbudān

पौत्रं तु तव दुर्धर्षं लक्ष्मणं प्रियदर्शनम्पितुः समीपे तिष्ठन्तं शूरमुद्यतकार्मुकम्

pautraṃ tu tava durdharṣaṃ lakṣmaṇaṃ priyadarśanampituḥ samīpe tiṣṭhantaṃ śūramudyatakārmukam

अत्यन्तसुखसंवृद्धं धनेश्वरसुतोपमम्आससाद रणे कार्ष्णिर्मत्तो मत्तमिव द्विपम्

atyantasukhasaṃvṛddhaṃ dhaneśvarasutopamamāsasāda raṇe kārṣṇirmatto mattamiva dvipam

लक्ष्मणेन तु संगम्य सौभद्रः परवीरहाशरैः सुनिशितैस्तीक्ष्णैर्बाह्वोरुरसि चार्पितः

lakṣmaṇena tu saṃgamya saubhadraḥ paravīrahāśaraiḥ suniśitaistīkṣṇairbāhvorurasi cārpitaḥ

संक्रुद्धो वै महाबाहुर्दण्डाहत इवोरगःपौत्रस्तव महाराज तव पौत्रमभाषत

saṃkruddho vai mahābāhurdaṇḍāhata ivoragaḥpautrastava mahārāja tava pautramabhāṣata

सुदृष्टः क्रियतां लोको अमुं लोकं गमिष्यसिपश्यतां बान्धवानां त्वां नयामि यमसादनम्

sudṛṣṭaḥ kriyatāṃ loko amuṃ lokaṃ gamiṣyasipaśyatāṃ bāndhavānāṃ tvāṃ nayāmi yamasādanam

एवमुक्त्वा ततो भल्लं सौभद्रः परवीरहाउद्बबर्ह महाबाहुर्निर्मुक्तोरगसंनिभम्

evamuktvā tato bhallaṃ saubhadraḥ paravīrahāudbabarha mahābāhurnirmuktoragasaṃnibham

स तस्य भुजनिर्मुक्तो लक्ष्मणस्य सुदर्शनम्सुनसं सुभ्रु केशान्तं शिरोऽहार्षीत्सकुण्डलम्लक्ष्मणं निहतं दृष्ट्वा हा हेत्युच्चुक्रुशुर्जनाः

sa tasya bhujanirmukto lakṣmaṇasya sudarśanamsunasaṃ subhru keśāntaṃ śiro'hārṣītsakuṇḍalamlakṣmaṇaṃ nihataṃ dṛṣṭvā hā hetyuccukruśurjanāḥ

ततो दुर्योधनः क्रुद्धः प्रिये पुत्रे निपातितेहतैनमिति चुक्रोश क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः

tato duryodhanaḥ kruddhaḥ priye putre nipātitehatainamiti cukrośa kṣatriyānkṣatriyarṣabhaḥ

ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रोणपुत्रो बृहद्बलःकृतवर्मा च हार्दिक्यः षड्रथाः पर्यवारयन्

tato droṇaḥ kṛpaḥ karṇo droṇaputro bṛhadbalaḥkṛtavarmā ca hārdikyaḥ ṣaḍrathāḥ paryavārayan

स तान्विद्ध्वा शितैर्बाणैर्विमुखीकृत्य चार्जुनिःवेगेनाभ्यपतत्क्रुद्धः सैन्धवस्य महद्बलम्

sa tānviddhvā śitairbāṇairvimukhīkṛtya cārjuniḥvegenābhyapatatkruddhaḥ saindhavasya mahadbalam

आवव्रुस्तस्य पन्थानं गजानीकेन दंशिताःकलिङ्गाश्च निषादाश्च क्राथपुत्रश्च वीर्यवान्तत्प्रसक्तमिवात्यर्थं युद्धमासीद्विशां पते

āvavrustasya panthānaṃ gajānīkena daṃśitāḥkaliṅgāśca niṣādāśca krāthaputraśca vīryavāntatprasaktamivātyarthaṃ yuddhamāsīdviśāṃ pate

ततस्तत्कुञ्जरानीकं व्यधमद्धृष्टमार्जुनिःयथा विवान्नित्यगतिर्जलदाञ्शतशोऽम्बरे

tatastatkuñjarānīkaṃ vyadhamaddhṛṣṭamārjuniḥyathā vivānnityagatirjaladāñśataśo'mbare

ततः क्राथः शरव्रातैरार्जुनिं समवाकिरत्अथेतरे संनिवृत्ताः पुनर्द्रोणमुखा रथाःपरमास्त्राणि धुन्वानाः सौभद्रमभिदुद्रुवुः

tataḥ krāthaḥ śaravrātairārjuniṃ samavākiratathetare saṃnivṛttāḥ punardroṇamukhā rathāḥparamāstrāṇi dhunvānāḥ saubhadramabhidudruvuḥ

तान्निवार्यार्जुनिर्बाणैः क्राथपुत्रमथार्दयत्शरौघेणाप्रमेयेण त्वरमाणो जिघांसया

tānnivāryārjunirbāṇaiḥ krāthaputramathārdayatśaraugheṇāprameyeṇa tvaramāṇo jighāṃsayā

सधनुर्बाणकेयूरौ बाहू समुकुटं शिरःछत्रं ध्वजं नियन्तारमश्वांश्चास्य न्यपातयत्

sadhanurbāṇakeyūrau bāhū samukuṭaṃ śiraḥchatraṃ dhvajaṃ niyantāramaśvāṃścāsya nyapātayat

कुलशीलश्रुतबलैः कीर्त्या चास्त्रबलेन चयुक्ते तस्मिन्हते वीराः प्रायशो विमुखाभवन्

kulaśīlaśrutabalaiḥ kīrtyā cāstrabalena cayukte tasminhate vīrāḥ prāyaśo vimukhābhavan