Parva.Adhyaya 7.44

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

आददानस्तु शूराणामायूंष्यभवदार्जुनिःअन्तकः सर्वभूतानां प्राणान्काल इवागते

ādadānastu śūrāṇāmāyūṃṣyabhavadārjuniḥantakaḥ sarvabhūtānāṃ prāṇānkāla ivāgate

स शक्र इव विक्रान्तः शक्रसूनोः सुतो बलीअभिमन्युस्तदानीकं लोडयन्बह्वशोभत

sa śakra iva vikrāntaḥ śakrasūnoḥ suto balīabhimanyustadānīkaṃ loḍayanbahvaśobhata

प्रविश्यैव तु राजेन्द्र क्षत्रियेन्द्रान्तकोपमःसत्यश्रवसमादत्त व्याघ्रो मृगमिवोल्बणम्

praviśyaiva tu rājendra kṣatriyendrāntakopamaḥsatyaśravasamādatta vyāghro mṛgamivolbaṇam

सत्यश्रवसि चाक्षिप्ते त्वरमाणा महारथाःप्रगृह्य विपुलं शस्त्रमभिमन्युमुपाद्रवन्

satyaśravasi cākṣipte tvaramāṇā mahārathāḥpragṛhya vipulaṃ śastramabhimanyumupādravan

अहं पूर्वमहं पूर्वमिति क्षत्रियपुंगवाःस्पर्धमानाः समाजग्मुर्जिघांसन्तोऽर्जुनात्मजम्

ahaṃ pūrvamahaṃ pūrvamiti kṣatriyapuṃgavāḥspardhamānāḥ samājagmurjighāṃsanto'rjunātmajam

क्षत्रियाणामनीकानि प्रद्रुतान्यभिधावताम्जग्रास तिमिरासाद्य क्षुद्रमत्स्यानिवार्णवे

kṣatriyāṇāmanīkāni pradrutānyabhidhāvatāmjagrāsa timirāsādya kṣudramatsyānivārṇave

ये केचन गतास्तस्य समीपमपलायिनःन ते प्रतिन्यवर्तन्त समुद्रादिव सिन्धवः

ye kecana gatāstasya samīpamapalāyinaḥna te pratinyavartanta samudrādiva sindhavaḥ

महाग्राहगृहीतेव वातवेगभयार्दितासमकम्पत सा सेना विभ्रष्टा नौरिवार्णवे

mahāgrāhagṛhīteva vātavegabhayārditāsamakampata sā senā vibhraṣṭā naurivārṇave

अथ रुक्मरथो नाम मद्रेश्वरसुतो बलीत्रस्तामाश्वासयन्सेनामत्रस्तो वाक्यमब्रवीत्

atha rukmaratho nāma madreśvarasuto balītrastāmāśvāsayansenāmatrasto vākyamabravīt

अलं त्रासेन वः शूरा नैष कश्चिन्मयि स्थितेअहमेनं ग्रहीष्यामि जीवग्राहं न संशयः

alaṃ trāsena vaḥ śūrā naiṣa kaścinmayi sthiteahamenaṃ grahīṣyāmi jīvagrāhaṃ na saṃśayaḥ

एवमुक्त्वा तु सौभद्रमभिदुद्राव वीर्यवान्सुकल्पितेनोह्यमानः स्यन्दनेन विराजता

evamuktvā tu saubhadramabhidudrāva vīryavānsukalpitenohyamānaḥ syandanena virājatā

सोऽभिमन्युं त्रिभिर्बाणैर्विद्ध्वा वक्षस्यथानदत्त्रिभिश्च दक्षिणे बाहौ सव्ये च निशितैस्त्रिभिः

so'bhimanyuṃ tribhirbāṇairviddhvā vakṣasyathānadattribhiśca dakṣiṇe bāhau savye ca niśitaistribhiḥ

स तस्येष्वसनं छित्त्वा फाल्गुणिः सव्यदक्षिणौभुजौ शिरश्च स्वक्षिभ्रु क्षितौ क्षिप्रमपातयत्

sa tasyeṣvasanaṃ chittvā phālguṇiḥ savyadakṣiṇaubhujau śiraśca svakṣibhru kṣitau kṣipramapātayat

दृष्ट्वा रुक्मरथं रुग्णं पुत्रं शल्यस्य मानिनम्जीवग्राहं जिघृक्षन्तं सौभद्रेण यशस्विना

dṛṣṭvā rukmarathaṃ rugṇaṃ putraṃ śalyasya māninamjīvagrāhaṃ jighṛkṣantaṃ saubhadreṇa yaśasvinā

संग्रामदुर्मदा राजन्राजपुत्राः प्रहारिणःवयस्याः शल्यपुत्रस्य सुवर्णविकृतध्वजाः

saṃgrāmadurmadā rājanrājaputrāḥ prahāriṇaḥvayasyāḥ śalyaputrasya suvarṇavikṛtadhvajāḥ

तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महारथाःआर्जुनिं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयन्

tālamātrāṇi cāpāni vikarṣanto mahārathāḥārjuniṃ śaravarṣeṇa samantātparyavārayan

शूरैः शिक्षाबलोपेतैस्तरुणैरत्यमर्षणैःदृष्ट्वैकं समरे शूरं सौभद्रमपराजितम्

śūraiḥ śikṣābalopetaistaruṇairatyamarṣaṇaiḥdṛṣṭvaikaṃ samare śūraṃ saubhadramaparājitam

छाद्यमानं शरव्रातैर्हृष्टो दुर्योधनोऽभवत्वैवस्वतस्य भवनं गतमेनममन्यत

chādyamānaṃ śaravrātairhṛṣṭo duryodhano'bhavatvaivasvatasya bhavanaṃ gatamenamamanyata

सुवर्णपुङ्खैरिषुभिर्नानालिङ्गैस्त्रिभिस्त्रिभिःअदृश्यमार्जुनिं चक्रुर्निमेषात्ते नृपात्मजाः

suvarṇapuṅkhairiṣubhirnānāliṅgaistribhistribhiḥadṛśyamārjuniṃ cakrurnimeṣātte nṛpātmajāḥ

ससूताश्वध्वजं तस्य स्यन्दनं तं च मारिषआचितं समपश्याम श्वाविधं शललैरिव

sasūtāśvadhvajaṃ tasya syandanaṃ taṃ ca māriṣaācitaṃ samapaśyāma śvāvidhaṃ śalalairiva

स गाढविद्धः क्रुद्धश्च तोत्त्रैर्गज इवार्दितःगान्धर्वमस्त्रमायच्छद्रथमायां च योजयत्

sa gāḍhaviddhaḥ kruddhaśca tottrairgaja ivārditaḥgāndharvamastramāyacchadrathamāyāṃ ca yojayat

अर्जुनेन तपस्तप्त्वा गन्धर्वेभ्यो यदाहृतम्तुम्बुरुप्रमुखेभ्यो वै तेनामोहयताहितान्

arjunena tapastaptvā gandharvebhyo yadāhṛtamtumburupramukhebhyo vai tenāmohayatāhitān

एकः स शतधा राजन्दृश्यते स्म सहस्रधाअलातचक्रवत्संख्ये क्षिप्रमस्त्राणि दर्शयन्

ekaḥ sa śatadhā rājandṛśyate sma sahasradhāalātacakravatsaṃkhye kṣipramastrāṇi darśayan

रथचर्यास्त्रमायाभिर्मोहयित्वा परंतपःबिभेद शतधा राजञ्शरीराणि महीक्षिताम्

rathacaryāstramāyābhirmohayitvā paraṃtapaḥbibheda śatadhā rājañśarīrāṇi mahīkṣitām

प्राणाः प्राणभृतां संख्ये प्रेषिता निशितैः शरैःराजन्प्रापुरमुं लोकं शरीराण्यवनिं ययुः

prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ saṃkhye preṣitā niśitaiḥ śaraiḥrājanprāpuramuṃ lokaṃ śarīrāṇyavaniṃ yayuḥ

धनूंष्यश्वान्नियन्तॄंश्च ध्वजान्बाहूंश्च साङ्गदान्शिरांसि च शितैर्भल्लैस्तेषां चिच्छेद फाल्गुनिः

dhanūṃṣyaśvānniyantṝṃśca dhvajānbāhūṃśca sāṅgadānśirāṃsi ca śitairbhallaisteṣāṃ ciccheda phālguniḥ

चूतारामो यथा भग्नः पञ्चवर्षफलोपगःराजपुत्रशतं तद्वत्सौभद्रेणापतद्धतम्

cūtārāmo yathā bhagnaḥ pañcavarṣaphalopagaḥrājaputraśataṃ tadvatsaubhadreṇāpataddhatam

क्रुद्धाशीविषसंकाशान्सुकुमारान्सुखोचितान्एकेन निहतान्दृष्ट्वा भीतो दुर्योधनोऽभवत्

kruddhāśīviṣasaṃkāśānsukumārānsukhocitānekena nihatāndṛṣṭvā bhīto duryodhano'bhavat

रथिनः कुञ्जरानश्वान्पदातींश्चावमर्दितान्दृष्ट्वा दुर्योधनः क्षिप्रमुपायात्तममर्षितः

rathinaḥ kuñjarānaśvānpadātīṃścāvamarditāndṛṣṭvā duryodhanaḥ kṣipramupāyāttamamarṣitaḥ

तयोः क्षणमिवापूर्णः संग्रामः समपद्यतअथाभवत्ते विमुखः पुत्रः शरशतार्दितः

tayoḥ kṣaṇamivāpūrṇaḥ saṃgrāmaḥ samapadyataathābhavatte vimukhaḥ putraḥ śaraśatārditaḥ