Parva.Adhyaya 7.47

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

स कर्णं कर्णिना कर्णे पुनर्विव्याध फाल्गुनिःशरैः पञ्चाशता चैनमविध्यत्कोपयन्भृशम्

sa karṇaṃ karṇinā karṇe punarvivyādha phālguniḥśaraiḥ pañcāśatā cainamavidhyatkopayanbhṛśam

प्रतिविव्याध राधेयस्तावद्भिरथ तं पुनःस तैराचितसर्वाङ्गो बह्वशोभत भारत

prativivyādha rādheyastāvadbhiratha taṃ punaḥsa tairācitasarvāṅgo bahvaśobhata bhārata

कर्णं चाप्यकरोत्क्रुद्धो रुधिरोत्पीडवाहिनम्कर्णोऽपि विबभौ शूरः शरैश्चित्रोऽसृगाप्लुतः

karṇaṃ cāpyakarotkruddho rudhirotpīḍavāhinamkarṇo'pi vibabhau śūraḥ śaraiścitro'sṛgāplutaḥ

तावुभौ शरचित्राङ्गौ रुधिरेण समुक्षितौबभूवतुर्महात्मानौ पुष्पिताविव किंशुकौ

tāvubhau śaracitrāṅgau rudhireṇa samukṣitaubabhūvaturmahātmānau puṣpitāviva kiṃśukau

अथ कर्णस्य सचिवान्षट्शूरांश्चित्रयोधिनःसाश्वसूतध्वजरथान्सौभद्रो निजघान ह

atha karṇasya sacivānṣaṭśūrāṃścitrayodhinaḥsāśvasūtadhvajarathānsaubhadro nijaghāna ha

अथेतरान्महेष्वासान्दशभिर्दशभिः शरैःप्रत्यविध्यदसंभ्रान्तस्तदद्भुतमिवाभवत्

athetarānmaheṣvāsāndaśabhirdaśabhiḥ śaraiḥpratyavidhyadasaṃbhrāntastadadbhutamivābhavat

मागधस्य पुनः पुत्रं हत्वा षड्भिरजिह्मगैःसाश्वं ससूतं तरुणमश्वकेतुमपातयत्

māgadhasya punaḥ putraṃ hatvā ṣaḍbhirajihmagaiḥsāśvaṃ sasūtaṃ taruṇamaśvaketumapātayat

मार्तिकावतकं भोजं ततः कुञ्जरकेतनम्क्षुरप्रेण समुन्मथ्य ननाद विसृजञ्शरान्

mārtikāvatakaṃ bhojaṃ tataḥ kuñjaraketanamkṣurapreṇa samunmathya nanāda visṛjañśarān

तस्य दौःशासनिर्विद्ध्वा चतुर्भिश्चतुरो हयान्सूतमेकेन विव्याध दशभिश्चार्जुनात्मजम्

tasya dauḥśāsanirviddhvā caturbhiścaturo hayānsūtamekena vivyādha daśabhiścārjunātmajam

ततो दौःशासनिं कार्ष्णिर्विद्ध्वा सप्तभिराशुगैःसंरम्भाद्रक्तनयनो वाक्यमुच्चैरथाब्रवीत्

tato dauḥśāsaniṃ kārṣṇirviddhvā saptabhirāśugaiḥsaṃrambhādraktanayano vākyamuccairathābravīt

पिता तवाहवं त्यक्त्वा गतः कापुरुषो यथादिष्ट्या त्वमपि जानीषे योद्धुं न त्वद्य मोक्ष्यसे

pitā tavāhavaṃ tyaktvā gataḥ kāpuruṣo yathādiṣṭyā tvamapi jānīṣe yoddhuṃ na tvadya mokṣyase

एतावदुक्त्वा वचनं कर्मारपरिमार्जितम्नाराचं विससर्जास्मै तं द्रौणिस्त्रिभिराच्छिनत्

etāvaduktvā vacanaṃ karmāraparimārjitamnārācaṃ visasarjāsmai taṃ drauṇistribhirācchinat

तस्यार्जुनिर्ध्वजं छित्त्वा शल्यं त्रिभिरताडयत्तं शल्यो नवभिर्बाणैर्गार्ध्रपत्रैरताडयत्

tasyārjunirdhvajaṃ chittvā śalyaṃ tribhiratāḍayattaṃ śalyo navabhirbāṇairgārdhrapatrairatāḍayat

तस्यार्जुनिर्ध्वजं छित्त्वा उभौ च पार्ष्णिसारथीतं विव्याधायसैः षड्भिः सोऽपक्रामद्रथान्तरम्

tasyārjunirdhvajaṃ chittvā ubhau ca pārṣṇisārathītaṃ vivyādhāyasaiḥ ṣaḍbhiḥ so'pakrāmadrathāntaram

शत्रुंजयं चन्द्रकेतुं मेघवेगं सुवर्चसम्सूर्यभासं च पञ्चैतान्हत्वा विव्याध सौबलम्

śatruṃjayaṃ candraketuṃ meghavegaṃ suvarcasamsūryabhāsaṃ ca pañcaitānhatvā vivyādha saubalam

तं सौबलस्त्रिभिर्विद्ध्वा दुर्योधनमथाब्रवीत्सर्व एनं प्रमथ्नीमः पुरैकैकं हिनस्ति नः

taṃ saubalastribhirviddhvā duryodhanamathābravītsarva enaṃ pramathnīmaḥ puraikaikaṃ hinasti naḥ

अथाब्रवीत्तदा द्रोणं कर्णो वैकर्तनो वृषापुरा सर्वान्प्रमथ्नाति ब्रूह्यस्य वधमाशु नः

athābravīttadā droṇaṃ karṇo vaikartano vṛṣāpurā sarvānpramathnāti brūhyasya vadhamāśu naḥ

ततो द्रोणो महेष्वासः सर्वांस्तान्प्रत्यभाषतअस्ति वोऽस्यान्तरं कश्चित्कुमारस्य प्रपश्यति

tato droṇo maheṣvāsaḥ sarvāṃstānpratyabhāṣataasti vo'syāntaraṃ kaścitkumārasya prapaśyati

अन्वस्य पितरं ह्यद्य चरतः सर्वतोदिशम्शीघ्रतां नरसिंहस्य पाण्डवेयस्य पश्यत

anvasya pitaraṃ hyadya carataḥ sarvatodiśamśīghratāṃ narasiṃhasya pāṇḍaveyasya paśyata

धनुर्मण्डलमेवास्य रथमार्गेषु दृश्यतेसंदधानस्य विशिखाञ्शीघ्रं चैव विमुञ्चतः

dhanurmaṇḍalamevāsya rathamārgeṣu dṛśyatesaṃdadhānasya viśikhāñśīghraṃ caiva vimuñcataḥ

आरुजन्निव मे प्राणान्मोहयन्नपि सायकैःप्रहर्षयति मा भूयः सौभद्रः परवीरहा

ārujanniva me prāṇānmohayannapi sāyakaiḥpraharṣayati mā bhūyaḥ saubhadraḥ paravīrahā

अति मा नन्दयत्येष सौभद्रो विचरन्रणेअन्तरं यस्य संरब्धा न पश्यन्ति महारथाः

ati mā nandayatyeṣa saubhadro vicaranraṇeantaraṃ yasya saṃrabdhā na paśyanti mahārathāḥ

अस्यतो लघुहस्तस्य दिशः सर्वा महेषुभिःन विशेषं प्रपश्यामि रणे गाण्डीवधन्वनः

asyato laghuhastasya diśaḥ sarvā maheṣubhiḥna viśeṣaṃ prapaśyāmi raṇe gāṇḍīvadhanvanaḥ

अथ कर्णः पुनर्द्रोणमाहार्जुनिशरार्दितःस्थातव्यमिति तिष्ठामि पीड्यमानोऽभिमन्युना

atha karṇaḥ punardroṇamāhārjuniśarārditaḥsthātavyamiti tiṣṭhāmi pīḍyamāno'bhimanyunā

तेजस्विनः कुमारस्य शराः परमदारुणाःक्षिण्वन्ति हृदयं मेऽद्य घोराः पावकतेजसः

tejasvinaḥ kumārasya śarāḥ paramadāruṇāḥkṣiṇvanti hṛdayaṃ me'dya ghorāḥ pāvakatejasaḥ

तमाचार्योऽब्रवीत्कर्णं शनकैः प्रहसन्निवअभेद्यमस्य कवचं युवा चाशुपराक्रमः

tamācāryo'bravītkarṇaṃ śanakaiḥ prahasannivaabhedyamasya kavacaṃ yuvā cāśuparākramaḥ

उपदिष्टा मया अस्य पितुः कवचधारणातामेष निखिलां वेत्ति ध्रुवं परपुरंजयः

upadiṣṭā mayā asya pituḥ kavacadhāraṇātāmeṣa nikhilāṃ vetti dhruvaṃ parapuraṃjayaḥ

शक्यं त्वस्य धनुश्छेत्तुं ज्यां च बाणैः समाहितैःअभीशवो हयाश्चैव तथोभौ पार्ष्णिसारथी

śakyaṃ tvasya dhanuśchettuṃ jyāṃ ca bāṇaiḥ samāhitaiḥabhīśavo hayāścaiva tathobhau pārṣṇisārathī

एतत्कुरु महेष्वास राधेय यदि शक्यतेअथैनं विमुखीकृत्य पश्चात्प्रहरणं कुरु

etatkuru maheṣvāsa rādheya yadi śakyateathainaṃ vimukhīkṛtya paścātpraharaṇaṃ kuru

सधनुष्को न शक्योऽयमपि जेतुं सुरासुरैःविरथं विधनुष्कं च कुरुष्वैनं यदीच्छसि

sadhanuṣko na śakyo'yamapi jetuṃ surāsuraiḥvirathaṃ vidhanuṣkaṃ ca kuruṣvainaṃ yadīcchasi

तदाचार्यवचः श्रुत्वा कर्णो वैकर्तनस्त्वरन्अस्यतो लघुहस्तस्य पृषत्कैर्धनुराच्छिनत्

tadācāryavacaḥ śrutvā karṇo vaikartanastvaranasyato laghuhastasya pṛṣatkairdhanurācchinat

अश्वानस्यावधीद्भोजो गौतमः पार्ष्णिसारथीशेषास्तु छिन्नधन्वानं शरवर्षैरवाकिरन्

aśvānasyāvadhīdbhojo gautamaḥ pārṣṇisārathīśeṣāstu chinnadhanvānaṃ śaravarṣairavākiran

त्वरमाणास्त्वराकाले विरथं षण्महारथाःशरवर्षैरकरुणा बालमेकमवाकिरन्

tvaramāṇāstvarākāle virathaṃ ṣaṇmahārathāḥśaravarṣairakaruṇā bālamekamavākiran

स छिन्नधन्वा विरथः स्वधर्ममनुपालयन्खड्गचर्मधरः श्रीमानुत्पपात विहायसम्

sa chinnadhanvā virathaḥ svadharmamanupālayankhaḍgacarmadharaḥ śrīmānutpapāta vihāyasam

मार्गैः स कैशिकाद्यैश्च लाघवेन बलेन चआर्जुनिर्व्यचरद्व्योम्नि भृशं वै पक्षिराडिव

mārgaiḥ sa kaiśikādyaiśca lāghavena balena caārjunirvyacaradvyomni bhṛśaṃ vai pakṣirāḍiva

मय्येव निपतत्येष सासिरित्यूर्ध्वदृष्टयःविव्यधुस्तं महेष्वासाः समरे छिद्रदर्शिनः

mayyeva nipatatyeṣa sāsirityūrdhvadṛṣṭayaḥvivyadhustaṃ maheṣvāsāḥ samare chidradarśinaḥ

तस्य द्रोणोऽच्छिनन्मुष्टौ खड्गं मणिमयत्सरुम्राधेयो निशितैर्बाणैर्व्यधमच्चर्म चोत्तमम्

tasya droṇo'cchinanmuṣṭau khaḍgaṃ maṇimayatsarumrādheyo niśitairbāṇairvyadhamaccarma cottamam

व्यसिचर्मेषुपूर्णाङ्गः सोऽन्तरिक्षात्पुनः क्षितिम्आस्थितश्चक्रमुद्यम्य द्रोणं क्रुद्धोऽभ्यधावत

vyasicarmeṣupūrṇāṅgaḥ so'ntarikṣātpunaḥ kṣitimāsthitaścakramudyamya droṇaṃ kruddho'bhyadhāvata

स चक्ररेणूज्ज्वलशोभिताङ्गो; बभावतीवोन्नतचक्रपाणिःरणेऽभिमन्युः क्षणदासुभद्रः; स वासुभद्रानुकृतिं प्रकुर्वन्

sa cakrareṇūjjvalaśobhitāṅgo; babhāvatīvonnatacakrapāṇiḥraṇe'bhimanyuḥ kṣaṇadāsubhadraḥ; sa vāsubhadrānukṛtiṃ prakurvan

स्रुतरुधिरकृतैकरागवक्त्रो; भ्रुकुटिपुटाकुटिलोऽतिसिंहनादःप्रभुरमितबलो रणेऽभिमन्यु;र्नृपवरमध्यगतो भृशं व्यराजत्

srutarudhirakṛtaikarāgavaktro; bhrukuṭipuṭākuṭilo'tisiṃhanādaḥprabhuramitabalo raṇe'bhimanyu;rnṛpavaramadhyagato bhṛśaṃ vyarājat