Parva.Adhyaya 7.75

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

सलिले जनिते तस्मिन्कौन्तेयेन महात्मनानिवारिते द्विषत्सैन्ये कृते च शरवेश्मनि

salile janite tasminkaunteyena mahātmanānivārite dviṣatsainye kṛte ca śaraveśmani

वासुदेवो रथात्तूर्णमवतीर्य महाद्युतिःमोचयामास तुरगान्वितुन्नान्कङ्कपत्रिभिः

vāsudevo rathāttūrṇamavatīrya mahādyutiḥmocayāmāsa turagānvitunnānkaṅkapatribhiḥ

अदृष्टपूर्वं तद्दृष्ट्वा सिंहनादो महानभूत्सिद्धचारणसंघानां सैनिकानां च सर्वशः

adṛṣṭapūrvaṃ taddṛṣṭvā siṃhanādo mahānabhūtsiddhacāraṇasaṃghānāṃ sainikānāṃ ca sarvaśaḥ

पदातिनं तु कौन्तेयं युध्यमानं नरर्षभाःनाशक्नुवन्वारयितुं तदद्भुतमिवाभवत्

padātinaṃ tu kaunteyaṃ yudhyamānaṃ nararṣabhāḥnāśaknuvanvārayituṃ tadadbhutamivābhavat

आपतत्सु रथौघेषु प्रभूतगजवाजिषुनासंभ्रमत्तदा पार्थस्तदस्य पुरुषानति

āpatatsu rathaugheṣu prabhūtagajavājiṣunāsaṃbhramattadā pārthastadasya puruṣānati

व्यसृजन्त शरौघांस्ते पाण्डवं प्रति पार्थिवाःन चाव्यथत धर्मात्मा वासविः परवीरहा

vyasṛjanta śaraughāṃste pāṇḍavaṃ prati pārthivāḥna cāvyathata dharmātmā vāsaviḥ paravīrahā

स तानि शरजालानि गदाः प्रासांश्च वीर्यवान्आगतानग्रसत्पार्थः सरितः सागरो यथा

sa tāni śarajālāni gadāḥ prāsāṃśca vīryavānāgatānagrasatpārthaḥ saritaḥ sāgaro yathā

अस्त्रवेगेन महता पार्थो बाहुबलेन चसर्वेषां पार्थिवेन्द्राणामग्रसत्ताञ्शरोत्तमान्

astravegena mahatā pārtho bāhubalena casarveṣāṃ pārthivendrāṇāmagrasattāñśarottamān

तत्तु पार्थस्य विक्रान्तं वासुदेवस्य चोभयोःअपूजयन्महाराज कौरवाः परमाद्भुतम्

tattu pārthasya vikrāntaṃ vāsudevasya cobhayoḥapūjayanmahārāja kauravāḥ paramādbhutam

किमद्भुततरं लोके भविताप्यथ वाप्यभूत्यदश्वान्पार्थगोविन्दौ मोचयामासतू रणे

kimadbhutataraṃ loke bhavitāpyatha vāpyabhūtyadaśvānpārthagovindau mocayāmāsatū raṇe

भयं विपुलमस्मासु तावधत्तां नरोत्तमौतेजो विदधतुश्चोग्रं विस्रब्धौ रणमूर्धनि

bhayaṃ vipulamasmāsu tāvadhattāṃ narottamautejo vidadhatuścograṃ visrabdhau raṇamūrdhani

अथोत्स्मयन्हृषीकेशः स्त्रीमध्य इव भारतअर्जुनेन कृते संख्ये शरगर्भगृहे तदा

athotsmayanhṛṣīkeśaḥ strīmadhya iva bhārataarjunena kṛte saṃkhye śaragarbhagṛhe tadā

उपावर्तयदव्यग्रस्तानश्वान्पुष्करेक्षणःमिषतां सर्वसैन्यानां त्वदीयानां विशां पते

upāvartayadavyagrastānaśvānpuṣkarekṣaṇaḥmiṣatāṃ sarvasainyānāṃ tvadīyānāṃ viśāṃ pate

तेषां श्रमं च ग्लानिं च वेपथुं वमथुं व्रणान्सर्वं व्यपानुदत्कृष्णः कुशलो ह्यश्वकर्मणि

teṣāṃ śramaṃ ca glāniṃ ca vepathuṃ vamathuṃ vraṇānsarvaṃ vyapānudatkṛṣṇaḥ kuśalo hyaśvakarmaṇi

शल्यानुद्धृत्य पाणिभ्यां परिमृज्य च तान्हयान्उपावृत्य यथान्यायं पाययामास वारि सः

śalyānuddhṛtya pāṇibhyāṃ parimṛjya ca tānhayānupāvṛtya yathānyāyaṃ pāyayāmāsa vāri saḥ

स ताँल्लब्धोदकान्स्नाताञ्जग्धान्नान्विगतक्लमान्योजयामास संहृष्टः पुनरेव रथोत्तमे

sa tām̐llabdhodakānsnātāñjagdhānnānvigataklamānyojayāmāsa saṃhṛṣṭaḥ punareva rathottame

स तं रथवरं शौरिः सर्वशस्त्रभृतां वरःसमास्थाय महातेजाः सार्जुनः प्रययौ द्रुतम्

sa taṃ rathavaraṃ śauriḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥsamāsthāya mahātejāḥ sārjunaḥ prayayau drutam

रथं रथवरस्याजौ युक्तं लब्धोदकैर्हयैःदृष्ट्वा कुरुबलश्रेष्ठाः पुनर्विमनसोऽभवन्

rathaṃ rathavarasyājau yuktaṃ labdhodakairhayaiḥdṛṣṭvā kurubalaśreṣṭhāḥ punarvimanaso'bhavan

विनिःश्वसन्तस्ते राजन्भग्नदंष्ट्रा इवोरगाःधिगहो धिग्गतः पार्थः कृष्णश्चेत्यब्रुवन्पृथक्

viniḥśvasantaste rājanbhagnadaṃṣṭrā ivoragāḥdhigaho dhiggataḥ pārthaḥ kṛṣṇaścetyabruvanpṛthak

सर्वक्षत्रस्य मिषतो रथेनैकेन दंशितौबालक्रीडनकेनेव कदर्थीकृत्य नो बलम्

sarvakṣatrasya miṣato rathenaikena daṃśitaubālakrīḍanakeneva kadarthīkṛtya no balam

क्रोशतां यतमानानामसंसक्तौ परंतपौदर्शयित्वात्मनो वीर्यं प्रयातौ सर्वराजसु

krośatāṃ yatamānānāmasaṃsaktau paraṃtapaudarśayitvātmano vīryaṃ prayātau sarvarājasu

तौ प्रयातौ पुनर्दृष्ट्वा तदान्ये सैनिकाब्रुवन्त्वरध्वं कुरवः सर्वे वधे कृष्णकिरीटिनोः

tau prayātau punardṛṣṭvā tadānye sainikābruvantvaradhvaṃ kuravaḥ sarve vadhe kṛṣṇakirīṭinoḥ

रथं युक्त्वा हि दाशार्हो मिषतां सर्वधन्विनाम्जयद्रथाय यात्येष कदर्थीकृत्य नो रणे

rathaṃ yuktvā hi dāśārho miṣatāṃ sarvadhanvināmjayadrathāya yātyeṣa kadarthīkṛtya no raṇe

तत्र केचिन्मिथो राजन्समभाषन्त भूमिपाःअदृष्टपूर्वं संग्रामे तद्दृष्ट्वा महदद्भुतम्

tatra kecinmitho rājansamabhāṣanta bhūmipāḥadṛṣṭapūrvaṃ saṃgrāme taddṛṣṭvā mahadadbhutam

सर्वसैन्यानि राजा च धृतराष्ट्रोऽत्ययं गतःदुर्योधनापराधेन क्षत्रं कृत्स्ना च मेदिनी

sarvasainyāni rājā ca dhṛtarāṣṭro'tyayaṃ gataḥduryodhanāparādhena kṣatraṃ kṛtsnā ca medinī

विलयं समनुप्राप्ता तच्च राजा न बुध्यतेइत्येवं क्षत्रियास्तत्र ब्रुवन्त्यन्ये च भारत

vilayaṃ samanuprāptā tacca rājā na budhyateityevaṃ kṣatriyāstatra bruvantyanye ca bhārata

सिन्धुराजस्य यत्कृत्यं गतस्य यमसादनम्तत्करोतु वृथादृष्टिर्धार्तराष्ट्रोऽनुपायवित्

sindhurājasya yatkṛtyaṃ gatasya yamasādanamtatkarotu vṛthādṛṣṭirdhārtarāṣṭro'nupāyavit

ततः शीघ्रतरं प्रायात्पाण्डवः सैन्धवं प्रतिनिवर्तमाने तिग्मांशौ हृष्टैः पीतोदकैर्हयैः

tataḥ śīghrataraṃ prāyātpāṇḍavaḥ saindhavaṃ pratinivartamāne tigmāṃśau hṛṣṭaiḥ pītodakairhayaiḥ

तं प्रयान्तं महाबाहुं सर्वशस्त्रभृतां वरम्नाशक्नुवन्वारयितुं योधाः क्रुद्धमिवान्तकम्

taṃ prayāntaṃ mahābāhuṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varamnāśaknuvanvārayituṃ yodhāḥ kruddhamivāntakam

विद्राव्य तु ततः सैन्यं पाण्डवः शत्रुतापनःयथा मृगगणान्सिंहः सैन्धवार्थे व्यलोडयत्

vidrāvya tu tataḥ sainyaṃ pāṇḍavaḥ śatrutāpanaḥyathā mṛgagaṇānsiṃhaḥ saindhavārthe vyaloḍayat

गाहमानस्त्वनीकानि तूर्णमश्वानचोदयत्बलाकवर्णान्दाशार्हः पाञ्चजन्यं व्यनादयत्

gāhamānastvanīkāni tūrṇamaśvānacodayatbalākavarṇāndāśārhaḥ pāñcajanyaṃ vyanādayat

कौन्तेयेनाग्रतः सृष्टा न्यपतन्पृष्ठतः शराःतूर्णात्तूर्णतरं ह्यश्वास्तेऽवहन्वातरंहसः

kaunteyenāgrataḥ sṛṣṭā nyapatanpṛṣṭhataḥ śarāḥtūrṇāttūrṇataraṃ hyaśvāste'vahanvātaraṃhasaḥ

वातोद्धूतपताकान्तं रथं जलदनिस्वनम्घोरं कपिध्वजं दृष्ट्वा विषण्णा रथिनोऽभवन्

vātoddhūtapatākāntaṃ rathaṃ jaladanisvanamghoraṃ kapidhvajaṃ dṛṣṭvā viṣaṇṇā rathino'bhavan

दिवाकरेऽथ रजसा सर्वतः संवृते भृशम्शरार्ताश्च रणे योधा न कृष्णौ शेकुरीक्षितुम्

divākare'tha rajasā sarvataḥ saṃvṛte bhṛśamśarārtāśca raṇe yodhā na kṛṣṇau śekurīkṣitum

ततो नृपतयः क्रुद्धाः परिवव्रुर्धनंजयम्क्षत्रिया बहवश्चान्ये जयद्रथवधैषिणम्

tato nṛpatayaḥ kruddhāḥ parivavrurdhanaṃjayamkṣatriyā bahavaścānye jayadrathavadhaiṣiṇam

अपनीयत्सु शल्येषु धिष्ठितं पुरुषर्षभम्दुर्योधनस्त्वगात्पार्थं त्वरमाणो महाहवे

apanīyatsu śalyeṣu dhiṣṭhitaṃ puruṣarṣabhamduryodhanastvagātpārthaṃ tvaramāṇo mahāhave