Parva.Adhyaya 7.95

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

ततः स सात्यकिर्धीमान्महात्मा वृष्णिपुंगवःसुदर्शनं निहत्याजौ यन्तारमिदमब्रवीत्

tataḥ sa sātyakirdhīmānmahātmā vṛṣṇipuṃgavaḥsudarśanaṃ nihatyājau yantāramidamabravīt

रथाश्वनागकलिलं शरशक्त्यूर्मिमालिनम्खड्गमत्स्यं गदाग्राहं शूरायुधमहास्वनम्

rathāśvanāgakalilaṃ śaraśaktyūrmimālinamkhaḍgamatsyaṃ gadāgrāhaṃ śūrāyudhamahāsvanam

प्राणापहारिणं रौद्रं वादित्रोत्क्रुष्टनादितम्योधानामसुखस्पर्शं दुर्धर्षमजयैषिणाम्

prāṇāpahāriṇaṃ raudraṃ vāditrotkruṣṭanāditamyodhānāmasukhasparśaṃ durdharṣamajayaiṣiṇām

तीर्णाः स्म दुस्तरं तात द्रोणानीकमहार्णवम्जलसंधबलेनाजौ पुरुषादैरिवावृतम्

tīrṇāḥ sma dustaraṃ tāta droṇānīkamahārṇavamjalasaṃdhabalenājau puruṣādairivāvṛtam

अतोऽन्यं पृतनाशेषं मन्ये कुनदिकामिवतर्तव्यामल्पसलिलां चोदयाश्वानसंभ्रमम्

ato'nyaṃ pṛtanāśeṣaṃ manye kunadikāmivatartavyāmalpasalilāṃ codayāśvānasaṃbhramam

हस्तप्राप्तमहं मन्ये सांप्रतं सव्यसाचिनम्निर्जित्य दुर्धरं द्रोणं सपदानुगमाहवे

hastaprāptamahaṃ manye sāṃprataṃ savyasācinamnirjitya durdharaṃ droṇaṃ sapadānugamāhave

हार्दिक्यं योधवर्यं च प्राप्तं मन्ये धनंजयम्न हि मे जायते त्रासो दृष्ट्वा सैन्यान्यनेकशःवह्नेरिव प्रदीप्तस्य ग्रीष्मे शुष्कं तृणोलपम्

hārdikyaṃ yodhavaryaṃ ca prāptaṃ manye dhanaṃjayamna hi me jāyate trāso dṛṣṭvā sainyānyanekaśaḥvahneriva pradīptasya grīṣme śuṣkaṃ tṛṇolapam

पश्य पाण्डवमुख्येन यातां भूमिं किरीटिनापत्त्यश्वरथनागौघैः पतितैर्विषमीकृताम्

paśya pāṇḍavamukhyena yātāṃ bhūmiṃ kirīṭināpattyaśvarathanāgaughaiḥ patitairviṣamīkṛtām

अभ्याशस्थमहं मन्ये श्वेताश्वं कृष्णसारथिम्स एष श्रूयते शब्दो गाण्डीवस्यामितौजसः

abhyāśasthamahaṃ manye śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathimsa eṣa śrūyate śabdo gāṇḍīvasyāmitaujasaḥ

यादृशानि निमित्तानि मम प्रादुर्भवन्ति वैअनस्तंगत आदित्ये हन्ता सैन्धवमर्जुनः

yādṛśāni nimittāni mama prādurbhavanti vaianastaṃgata āditye hantā saindhavamarjunaḥ

शनैर्विश्रम्भयन्नश्वान्याहि यत्तोऽरिवाहिनीम्यत्रैते सतनुत्राणाः सुयोधनपुरोगमाः

śanairviśrambhayannaśvānyāhi yatto'rivāhinīmyatraite satanutrāṇāḥ suyodhanapurogamāḥ

दंशिताः क्रूरकर्माणः काम्बोजा युद्धदुर्मदाःशरबाणासनधरा यवनाश्च प्रहारिणः

daṃśitāḥ krūrakarmāṇaḥ kāmbojā yuddhadurmadāḥśarabāṇāsanadharā yavanāśca prahāriṇaḥ

शकाः किराता दरदा बर्बरास्ताम्रलिप्तकाःअन्ये च बहवो म्लेच्छा विविधायुधपाणयःमामेवाभिमुखाः सर्वे तिष्ठन्ति समरार्थिनः

śakāḥ kirātā daradā barbarāstāmraliptakāḥanye ca bahavo mlecchā vividhāyudhapāṇayaḥmāmevābhimukhāḥ sarve tiṣṭhanti samarārthinaḥ

एतान्सरथनागाश्वान्निहत्याजौ सपत्तिनःइदं दुर्गं महाघोरं तीर्णमेवोपधारय

etānsarathanāgāśvānnihatyājau sapattinaḥidaṃ durgaṃ mahāghoraṃ tīrṇamevopadhāraya

सूत उवाच · sūta uvāca

न संभ्रमो मे वार्ष्णेय विद्यते सत्यविक्रमयद्यपि स्यात्सुसंक्रुद्धो जामदग्न्योऽग्रतः स्थितः

na saṃbhramo me vārṣṇeya vidyate satyavikramayadyapi syātsusaṃkruddho jāmadagnyo'grataḥ sthitaḥ

द्रोणो वा रथिनां श्रेष्ठः कृपो मद्रेश्वरोऽपि वातथापि संभ्रमो न स्यात्त्वामाश्रित्य महाभुज

droṇo vā rathināṃ śreṣṭhaḥ kṛpo madreśvaro'pi vātathāpi saṃbhramo na syāttvāmāśritya mahābhuja

त्वया सुबहवो युद्धे निर्जिताः शत्रुसूदनन च मे संभ्रमः कश्चिद्भूतपूर्वः कदाचनकिमु चैतत्समासाद्य वीर संयुगगोष्पदम्

tvayā subahavo yuddhe nirjitāḥ śatrusūdanana ca me saṃbhramaḥ kaścidbhūtapūrvaḥ kadācanakimu caitatsamāsādya vīra saṃyugagoṣpadam

आयुष्मन्कतरेण त्वा प्रापयामि धनंजयम्केषां क्रुद्धोऽसि वार्ष्णेय केषां मृत्युरुपस्थितःकेषां संयमनीमद्य गन्तुमुत्सहते मनः

āyuṣmankatareṇa tvā prāpayāmi dhanaṃjayamkeṣāṃ kruddho'si vārṣṇeya keṣāṃ mṛtyurupasthitaḥkeṣāṃ saṃyamanīmadya gantumutsahate manaḥ

के त्वां युधि पराक्रान्तं कालान्तकयमोपमम्दृष्ट्वा विक्रमसंपन्नं विद्रविष्यन्ति संयुगेकेषां वैवस्वतो राजा स्मरतेऽद्य महाभुज

ke tvāṃ yudhi parākrāntaṃ kālāntakayamopamamdṛṣṭvā vikramasaṃpannaṃ vidraviṣyanti saṃyugekeṣāṃ vaivasvato rājā smarate'dya mahābhuja

सात्यकिरुवाचमुण्डानेतान्हनिष्यामि दानवानिव वासवःप्रतिज्ञां पारयिष्यामि काम्बोजानेव मा वहअद्यैषां कदनं कृत्वा क्षिप्रं यास्यामि पाण्डवम्

sātyakiruvācamuṇḍānetānhaniṣyāmi dānavāniva vāsavaḥpratijñāṃ pārayiṣyāmi kāmbojāneva mā vahaadyaiṣāṃ kadanaṃ kṛtvā kṣipraṃ yāsyāmi pāṇḍavam

अद्य द्रक्ष्यन्ति मे वीर्यं कौरवाः ससुयोधनाःमुण्डानीके हते सूत सर्वसैन्येषु चासकृत्

adya drakṣyanti me vīryaṃ kauravāḥ sasuyodhanāḥmuṇḍānīke hate sūta sarvasainyeṣu cāsakṛt

अद्य कौरवसैन्यस्य दीर्यमाणस्य संयुगेश्रुत्वा विरावं बहुधा संतप्स्यति सुयोधनः

adya kauravasainyasya dīryamāṇasya saṃyugeśrutvā virāvaṃ bahudhā saṃtapsyati suyodhanaḥ

अद्य पाण्डवमुख्यस्य श्वेताश्वस्य महात्मनःआचार्यककृतं मार्गं दर्शयिष्यामि संयुगे

adya pāṇḍavamukhyasya śvetāśvasya mahātmanaḥācāryakakṛtaṃ mārgaṃ darśayiṣyāmi saṃyuge

अद्य मद्बाणनिहतान्योधमुख्यान्सहस्रशःदृष्ट्वा दुर्योधनो राजा पश्चात्तापं गमिष्यति

adya madbāṇanihatānyodhamukhyānsahasraśaḥdṛṣṭvā duryodhano rājā paścāttāpaṃ gamiṣyati

अद्य मे क्षिप्रहस्तस्य क्षिपतः सायकोत्तमान्अलातचक्रप्रतिमं धनुर्द्रक्ष्यन्ति कौरवाः

adya me kṣiprahastasya kṣipataḥ sāyakottamānalātacakrapratimaṃ dhanurdrakṣyanti kauravāḥ

मत्सायकचिताङ्गानां रुधिरं स्रवतां बहुसैनिकानां वधं दृष्ट्वा संतप्स्यति सुयोधनः

matsāyakacitāṅgānāṃ rudhiraṃ sravatāṃ bahusainikānāṃ vadhaṃ dṛṣṭvā saṃtapsyati suyodhanaḥ

अद्य मे क्रुद्धरूपस्य निघ्नतश्च वरान्वरान्द्विरर्जुनमिमं लोकं मंस्यते स सुयोधनः

adya me kruddharūpasya nighnataśca varānvarāndvirarjunamimaṃ lokaṃ maṃsyate sa suyodhanaḥ

अद्य राजसहस्राणि निहतानि मया रणेदृष्ट्वा दुर्योधनो राजा संतप्स्यति महामृधे

adya rājasahasrāṇi nihatāni mayā raṇedṛṣṭvā duryodhano rājā saṃtapsyati mahāmṛdhe

अद्य स्नेहं च भक्तिं च पाण्डवेषु महात्मसुहत्वा राजसहस्राणि दर्शयिष्यामि राजसु

adya snehaṃ ca bhaktiṃ ca pāṇḍaveṣu mahātmasuhatvā rājasahasrāṇi darśayiṣyāmi rājasu

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

एवमुक्तस्तदा सूतः शिक्षितान्साधुवाहिनःशशाङ्कसंनिकाशान्वै वाजिनोऽचूचुदद्भृशम्

evamuktastadā sūtaḥ śikṣitānsādhuvāhinaḥśaśāṅkasaṃnikāśānvai vājino'cūcudadbhṛśam

ते पिबन्त इवाकाशं युयुधानं हयोत्तमाःप्रापयन्यवनाञ्शीघ्रं मनःपवनरंहसः

te pibanta ivākāśaṃ yuyudhānaṃ hayottamāḥprāpayanyavanāñśīghraṃ manaḥpavanaraṃhasaḥ

सात्यकिं ते समासाद्य पृतनास्वनिवर्तिनम्बहवो लघुहस्ताश्च शरवर्षैरवाकिरन्

sātyakiṃ te samāsādya pṛtanāsvanivartinambahavo laghuhastāśca śaravarṣairavākiran

तेषामिषूनथास्त्राणि वेगवन्नतपर्वभिःअच्छिनत्सात्यकी राजन्नैनं ते प्राप्नुवञ्शराः

teṣāmiṣūnathāstrāṇi vegavannataparvabhiḥacchinatsātyakī rājannainaṃ te prāpnuvañśarāḥ

रुक्मपुङ्खैः सुनिशितैर्गार्ध्रपत्रैरजिह्मगैःउच्चकर्त शिरांस्युग्रो यवनानां भुजानपि

rukmapuṅkhaiḥ suniśitairgārdhrapatrairajihmagaiḥuccakarta śirāṃsyugro yavanānāṃ bhujānapi

शैक्यायसानि वर्माणि कांस्यानि च समन्ततःभित्त्वा देहांस्तथा तेषां शरा जग्मुर्महीतलम्

śaikyāyasāni varmāṇi kāṃsyāni ca samantataḥbhittvā dehāṃstathā teṣāṃ śarā jagmurmahītalam

ते हन्यमाना वीरेण म्लेच्छाः सात्यकिना रणेशतशो न्यपतंस्तत्र व्यसवो वसुधातले

te hanyamānā vīreṇa mlecchāḥ sātyakinā raṇeśataśo nyapataṃstatra vyasavo vasudhātale

सुपूर्णायतमुक्तैस्तानव्यवच्छिन्नपिण्डितैःपञ्च षट्सप्त चाष्टौ च बिभेद यवनाञ्शरैः

supūrṇāyatamuktaistānavyavacchinnapiṇḍitaiḥpañca ṣaṭsapta cāṣṭau ca bibheda yavanāñśaraiḥ

काम्बोजानां सहस्रैस्तु शकानां च विशां पतेशबराणां किरातानां बर्बराणां तथैव च

kāmbojānāṃ sahasraistu śakānāṃ ca viśāṃ pateśabarāṇāṃ kirātānāṃ barbarāṇāṃ tathaiva ca

अगम्यरूपां पृथिवीं मांसशोणितकर्दमाम्कृतवांस्तत्र शैनेयः क्षपयंस्तावकं बलम्

agamyarūpāṃ pṛthivīṃ māṃsaśoṇitakardamāmkṛtavāṃstatra śaineyaḥ kṣapayaṃstāvakaṃ balam

दस्यूनां सशिरस्त्राणैः शिरोभिर्लूनमूर्धजैःतत्र तत्र मही कीर्णा विबर्हैरण्डजैरिव

dasyūnāṃ saśirastrāṇaiḥ śirobhirlūnamūrdhajaiḥtatra tatra mahī kīrṇā vibarhairaṇḍajairiva

रुधिरोक्षितसर्वाङ्गैस्तैस्तदायोधनं बभौकबन्धैः संवृतं सर्वं ताम्राभ्रैः खमिवावृतम्

rudhirokṣitasarvāṅgaistaistadāyodhanaṃ babhaukabandhaiḥ saṃvṛtaṃ sarvaṃ tāmrābhraiḥ khamivāvṛtam

वज्राशनिसमस्पर्शैः सुपर्वभिरजिह्मगैःते साश्वयाना निहताः समावव्रुर्वसुंधराम्

vajrāśanisamasparśaiḥ suparvabhirajihmagaiḥte sāśvayānā nihatāḥ samāvavrurvasuṃdharām

अल्पावशिष्टाः संभग्नाः कृच्छ्रप्राणा विचेतसःजिताः संख्ये महाराज युयुधानेन दंशिताः

alpāvaśiṣṭāḥ saṃbhagnāḥ kṛcchraprāṇā vicetasaḥjitāḥ saṃkhye mahārāja yuyudhānena daṃśitāḥ

पार्ष्णिभिश्च कशाभिश्च ताडयन्तस्तुरंगमान्जवमुत्तममास्थाय सर्वतः प्राद्रवन्भयात्

pārṣṇibhiśca kaśābhiśca tāḍayantasturaṃgamānjavamuttamamāsthāya sarvataḥ prādravanbhayāt

काम्बोजसैन्यं विद्राव्य दुर्जयं युधि भारतयवनानां च तत्सैन्यं शकानां च महद्बलम्

kāmbojasainyaṃ vidrāvya durjayaṃ yudhi bhāratayavanānāṃ ca tatsainyaṃ śakānāṃ ca mahadbalam

स ततः पुरुषव्याघ्रः सात्यकिः सत्यविक्रमःप्रहृष्टस्तावकाञ्जित्वा सूतं याहीत्यचोदयत्

sa tataḥ puruṣavyāghraḥ sātyakiḥ satyavikramaḥprahṛṣṭastāvakāñjitvā sūtaṃ yāhītyacodayat

तं यान्तं पृष्ठगोप्तारमर्जुनस्य विशां पतेचारणाः प्रेक्ष्य संहृष्टास्त्वदीयाश्चाप्यपूजयन्

taṃ yāntaṃ pṛṣṭhagoptāramarjunasya viśāṃ patecāraṇāḥ prekṣya saṃhṛṣṭāstvadīyāścāpyapūjayan