Parva.Adhyaya 8.67

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

अथाब्रवीद्वासुदेवो रथस्थो; राधेय दिष्ट्या स्मरसीह धर्मम्प्रायेण नीचा व्यसनेषु मग्ना; निन्दन्ति दैवं कुकृतं न तत्तत्

athābravīdvāsudevo rathastho; rādheya diṣṭyā smarasīha dharmamprāyeṇa nīcā vyasaneṣu magnā; nindanti daivaṃ kukṛtaṃ na tattat

यद्द्रौपदीमेकवस्त्रां सभाया;मानाय्य त्वं चैव सुयोधनश्चदुःशासनः शकुनिः सौबलश्च; न ते कर्ण प्रत्यभात्तत्र धर्मः

yaddraupadīmekavastrāṃ sabhāyā;mānāyya tvaṃ caiva suyodhanaścaduḥśāsanaḥ śakuniḥ saubalaśca; na te karṇa pratyabhāttatra dharmaḥ

यदा सभायां कौन्तेयमनक्षज्ञं युधिष्ठिरम्अक्षज्ञः शकुनिर्जेता तदा धर्मः क्व ते गतः

yadā sabhāyāṃ kaunteyamanakṣajñaṃ yudhiṣṭhiramakṣajñaḥ śakunirjetā tadā dharmaḥ kva te gataḥ

यदा रजस्वलां कृष्णां दुःशासनवशे स्थिताम्सभायां प्राहसः कर्ण क्व ते धर्मस्तदा गतः

yadā rajasvalāṃ kṛṣṇāṃ duḥśāsanavaśe sthitāmsabhāyāṃ prāhasaḥ karṇa kva te dharmastadā gataḥ

राज्यलुब्धः पुनः कर्ण समाह्वयसि पाण्डवम्गान्धारराजमाश्रित्य क्व ते धर्मस्तदा गतः

rājyalubdhaḥ punaḥ karṇa samāhvayasi pāṇḍavamgāndhārarājamāśritya kva te dharmastadā gataḥ

एवमुक्ते तु राधेये वासुदेवेन पाण्डवम्मन्युरभ्याविशत्तीव्रः स्मृत्वा तत्तद्धनंजयम्

evamukte tu rādheye vāsudevena pāṇḍavammanyurabhyāviśattīvraḥ smṛtvā tattaddhanaṃjayam

तस्य क्रोधेन सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यस्तेजसोऽर्चिषःप्रादुरासन्महाराज तदद्भुतमिवाभवत्

tasya krodhena sarvebhyaḥ srotobhyastejaso'rciṣaḥprādurāsanmahārāja tadadbhutamivābhavat

तं समीक्ष्य ततः कर्णो ब्रह्मास्त्रेण धनंजयम्अभ्यवर्षत्पुनर्यत्नमकरोद्रथसर्जनेतदस्त्रमस्त्रेणावार्य प्रजहारास्य पाण्डवः

taṃ samīkṣya tataḥ karṇo brahmāstreṇa dhanaṃjayamabhyavarṣatpunaryatnamakarodrathasarjanetadastramastreṇāvārya prajahārāsya pāṇḍavaḥ

ततोऽन्यदस्त्रं कौन्तेयो दयितं जातवेदसःमुमोच कर्णमुद्दिश्य तत्प्रजज्वाल वै भृशम्

tato'nyadastraṃ kaunteyo dayitaṃ jātavedasaḥmumoca karṇamuddiśya tatprajajvāla vai bhṛśam

वारुणेन ततः कर्णः शमयामास पावकम्जीमूतैश्च दिशः सर्वाश्चक्रे तिमिरदुर्दिनाः

vāruṇena tataḥ karṇaḥ śamayāmāsa pāvakamjīmūtaiśca diśaḥ sarvāścakre timiradurdināḥ

पाण्डवेयस्त्वसंभ्रान्तो वायव्यास्त्रेण वीर्यवान्अपोवाह तदाभ्राणि राधेयस्य प्रपश्यतः

pāṇḍaveyastvasaṃbhrānto vāyavyāstreṇa vīryavānapovāha tadābhrāṇi rādheyasya prapaśyataḥ

तं हस्तिकक्ष्याप्रवरं च बाणैः; सुवर्णमुक्तामणिवज्रमृष्टम्कालप्रयत्नोत्तमशिल्पियत्नैः; कृतं सुरूपं वितमस्कमुच्चैः

taṃ hastikakṣyāpravaraṃ ca bāṇaiḥ; suvarṇamuktāmaṇivajramṛṣṭamkālaprayatnottamaśilpiyatnaiḥ; kṛtaṃ surūpaṃ vitamaskamuccaiḥ

ऊर्जस्करं तव सैन्यस्य नित्य;ममित्रवित्रासनमीड्यरूपम्विख्यातमादित्यसमस्य लोके; त्विषा समं पावकभानुचन्द्रैः

ūrjaskaraṃ tava sainyasya nitya;mamitravitrāsanamīḍyarūpamvikhyātamādityasamasya loke; tviṣā samaṃ pāvakabhānucandraiḥ

ततः क्षुरेणाधिरथेः किरीटी; सुवर्णपुङ्खेन शितेन यत्तःश्रिया ज्वलन्तं ध्वजमुन्ममाथ; महारथस्याधिरथेर्महात्मा

tataḥ kṣureṇādhiratheḥ kirīṭī; suvarṇapuṅkhena śitena yattaḥśriyā jvalantaṃ dhvajamunmamātha; mahārathasyādhirathermahātmā

यशश्च धर्मश्च जयश्च मारिष; प्रियाणि सर्वाणि च तेन केतुनातदा कुरूणां हृदयानि चापत;न्बभूव हाहेति च निस्वनो महान्

yaśaśca dharmaśca jayaśca māriṣa; priyāṇi sarvāṇi ca tena ketunātadā kurūṇāṃ hṛdayāni cāpata;nbabhūva hāheti ca nisvano mahān

अथ त्वरन्कर्णवधाय पाण्डवो; महेन्द्रवज्रानलदण्डसंनिभम्आदत्त पार्थोऽञ्जलिकं निषङ्गा;त्सहस्ररश्मेरिव रश्मिमुत्तमम्

atha tvarankarṇavadhāya pāṇḍavo; mahendravajrānaladaṇḍasaṃnibhamādatta pārtho'ñjalikaṃ niṣaṅgā;tsahasraraśmeriva raśmimuttamam

मर्मच्छिदं शोणितमांसदिग्धं; वैश्वानरार्कप्रतिमं महार्हम्नराश्वनागासुहरं त्र्यरत्निं; षड्वाजमञ्जोगतिमुग्रवेगम्

marmacchidaṃ śoṇitamāṃsadigdhaṃ; vaiśvānarārkapratimaṃ mahārhamnarāśvanāgāsuharaṃ tryaratniṃ; ṣaḍvājamañjogatimugravegam

सहस्रनेत्राशनितुल्यतेजसं; समानक्रव्यादमिवातिदुःसहम्पिनाकनारायणचक्रसंनिभं; भयंकरं प्राणभृतां विनाशनम्

sahasranetrāśanitulyatejasaṃ; samānakravyādamivātiduḥsahampinākanārāyaṇacakrasaṃnibhaṃ; bhayaṃkaraṃ prāṇabhṛtāṃ vināśanam

युक्त्वा महास्त्रेण परेण मन्त्रवि;द्विकृष्य गाण्डीवमुवाच सस्वनम्अयं महास्त्रोऽप्रतिमो धृतः शरः; शरीरभिच्चासुहरश्च दुर्हृदः

yuktvā mahāstreṇa pareṇa mantravi;dvikṛṣya gāṇḍīvamuvāca sasvanamayaṃ mahāstro'pratimo dhṛtaḥ śaraḥ; śarīrabhiccāsuharaśca durhṛdaḥ

तपोऽस्ति तप्तं गुरवश्च तोषिता; मया यदिष्टं सुहृदां तथा श्रुतम्अनेन सत्येन निहन्त्वयं शरः; सुदंशितः कर्णमरिं ममाजितः

tapo'sti taptaṃ guravaśca toṣitā; mayā yadiṣṭaṃ suhṛdāṃ tathā śrutamanena satyena nihantvayaṃ śaraḥ; sudaṃśitaḥ karṇamariṃ mamājitaḥ

इत्यूचिवांस्तं स मुमोच बाणं; धनंजयः कर्णवधाय घोरम्कृत्यामथर्वाङ्गिरसीमिवोग्रां; दीप्तामसह्यां युधि मृत्युनापि

ityūcivāṃstaṃ sa mumoca bāṇaṃ; dhanaṃjayaḥ karṇavadhāya ghoramkṛtyāmatharvāṅgirasīmivogrāṃ; dīptāmasahyāṃ yudhi mṛtyunāpi

ब्रुवन्किरीटी तमतिप्रहृष्टो; अयं शरो मे विजयावहोऽस्तुजिघांसुरर्केन्दुसमप्रभावः; कर्णं समाप्तिं नयतां यमाय

bruvankirīṭī tamatiprahṛṣṭo; ayaṃ śaro me vijayāvaho'stujighāṃsurarkendusamaprabhāvaḥ; karṇaṃ samāptiṃ nayatāṃ yamāya

तेनेषुवर्येण किरीटमाली; प्रहृष्टरूपो विजयावहेनजिघांसुरर्केन्दुसमप्रभेण; चक्रे विषक्तं रिपुमाततायी

teneṣuvaryeṇa kirīṭamālī; prahṛṣṭarūpo vijayāvahenajighāṃsurarkendusamaprabheṇa; cakre viṣaktaṃ ripumātatāyī

तदुद्यतादित्यसमानवर्चसं; शरन्नभोमध्यगभास्करोपमम्वराङ्गमुर्व्यामपतच्चमूपते;र्दिवाकरोऽस्तादिव रक्तमण्डलः

tadudyatādityasamānavarcasaṃ; śarannabhomadhyagabhāskaropamamvarāṅgamurvyāmapataccamūpate;rdivākaro'stādiva raktamaṇḍalaḥ

तदस्य देही सततं सुखोदितं; स्वरूपमत्यर्थमुदारकर्मणःपरेण कृच्छ्रेण शरीरमत्यज;द्गृहं महर्द्धीव ससङ्गमीश्वरः

tadasya dehī satataṃ sukhoditaṃ; svarūpamatyarthamudārakarmaṇaḥpareṇa kṛcchreṇa śarīramatyaja;dgṛhaṃ maharddhīva sasaṅgamīśvaraḥ

शरैर्विभुग्नं व्यसु तद्विवर्मणः; पपात कर्णस्य शरीरमुच्छ्रितम्स्रवद्व्रणं गैरिकतोयविस्रवं; गिरेर्यथा वज्रहतं शिरस्तथा

śarairvibhugnaṃ vyasu tadvivarmaṇaḥ; papāta karṇasya śarīramucchritamsravadvraṇaṃ gairikatoyavisravaṃ; gireryathā vajrahataṃ śirastathā

देहात्तु कर्णस्य निपातितस्य; तेजो दीप्तं खं विगाह्याचिरेणतदद्भुतं सर्वमनुष्ययोधाः; पश्यन्ति राजन्निहते स्म कर्णे

dehāttu karṇasya nipātitasya; tejo dīptaṃ khaṃ vigāhyācireṇatadadbhutaṃ sarvamanuṣyayodhāḥ; paśyanti rājannihate sma karṇe

तं सोमकाः प्रेक्ष्य हतं शयानं; प्रीता नादं सह सैन्यैरकुर्वन्तूर्याणि चाजघ्नुरतीव हृष्टा; वासांसि चैवादुधुवुर्भुजांश्चबलान्विताश्चाप्यपरे ह्यनृत्य;न्नन्योन्यमाश्लिष्य नदन्त ऊचुः

taṃ somakāḥ prekṣya hataṃ śayānaṃ; prītā nādaṃ saha sainyairakurvantūryāṇi cājaghnuratīva hṛṣṭā; vāsāṃsi caivādudhuvurbhujāṃścabalānvitāścāpyapare hyanṛtya;nnanyonyamāśliṣya nadanta ūcuḥ

दृष्ट्वा तु कर्णं भुवि निष्टनन्तं; हतं रथात्सायकेनावभिन्नम्महानिलेनाग्निमिवापविद्धं; यज्ञावसाने शयने निशान्ते

dṛṣṭvā tu karṇaṃ bhuvi niṣṭanantaṃ; hataṃ rathātsāyakenāvabhinnammahānilenāgnimivāpaviddhaṃ; yajñāvasāne śayane niśānte

शरैराचितसर्वाङ्गः शोणितौघपरिप्लुतःविभाति देहः कर्णस्य स्वरश्मिभिरिवांशुमान्

śarairācitasarvāṅgaḥ śoṇitaughapariplutaḥvibhāti dehaḥ karṇasya svaraśmibhirivāṃśumān

प्रताप्य सेनामामित्रीं दीप्तैः शरगभस्तिभिःबलिनार्जुनकालेन नीतोऽस्तं कर्णभास्करः

pratāpya senāmāmitrīṃ dīptaiḥ śaragabhastibhiḥbalinārjunakālena nīto'staṃ karṇabhāskaraḥ

अस्तं गच्छन्यथादित्यः प्रभामादाय गच्छतिएवं जीवितमादाय कर्णस्येषुर्जगाम ह

astaṃ gacchanyathādityaḥ prabhāmādāya gacchatievaṃ jīvitamādāya karṇasyeṣurjagāma ha

अपराह्णे पराह्णस्य सूतपुत्रस्य मारिषछिन्नमञ्जलिकेनाजौ सोत्सेधमपतच्छिरः

aparāhṇe parāhṇasya sūtaputrasya māriṣachinnamañjalikenājau sotsedhamapatacchiraḥ

उपर्युपरि सैन्यानां तस्य शत्रोस्तदञ्जसाशिरः कर्णस्य सोत्सेधमिषुः सोऽपाहरद्द्रुतम्

uparyupari sainyānāṃ tasya śatrostadañjasāśiraḥ karṇasya sotsedhamiṣuḥ so'pāharaddrutam

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

कर्णं तु शूरं पतितं पृथिव्यां; शराचितं शोणितदिग्धगात्रम्दृष्ट्वा शयानं भुवि मद्रराज;श्छिन्नध्वजेनापययौ रथेन

karṇaṃ tu śūraṃ patitaṃ pṛthivyāṃ; śarācitaṃ śoṇitadigdhagātramdṛṣṭvā śayānaṃ bhuvi madrarāja;śchinnadhvajenāpayayau rathena

कर्णे हते कुरवः प्राद्रवन्त; भयार्दिता गाढविद्धाश्च संख्येअवेक्षमाणा मुहुरर्जुनस्य; ध्वजं महान्तं वपुषा ज्वलन्तम्

karṇe hate kuravaḥ prādravanta; bhayārditā gāḍhaviddhāśca saṃkhyeavekṣamāṇā muhurarjunasya; dhvajaṃ mahāntaṃ vapuṣā jvalantam

सहस्रनेत्रप्रतिमानकर्मणः; सहस्रपत्रप्रतिमाननं शुभम्सहस्ररश्मिर्दिनसंक्षये यथा; तथापतत्तस्य शिरो वसुंधराम्

sahasranetrapratimānakarmaṇaḥ; sahasrapatrapratimānanaṃ śubhamsahasraraśmirdinasaṃkṣaye yathā; tathāpatattasya śiro vasuṃdharām