Parva.Adhyaya 9.34

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

पूर्वमेव यदा रामस्तस्मिन्युद्ध उपस्थितेआमन्त्र्य केशवं यातो वृष्णिभिः सहितः प्रभुः

pūrvameva yadā rāmastasminyuddha upasthiteāmantrya keśavaṃ yāto vṛṣṇibhiḥ sahitaḥ prabhuḥ

साहाय्यं धार्तराष्ट्रस्य न च कर्तास्मि केशवन चैव पाण्डुपुत्राणां गमिष्यामि यथागतम्

sāhāyyaṃ dhārtarāṣṭrasya na ca kartāsmi keśavana caiva pāṇḍuputrāṇāṃ gamiṣyāmi yathāgatam

एवमुक्त्वा तदा रामो यातः शत्रुनिबर्हणःतस्य चागमनं भूयो ब्रह्मञ्शंसितुमर्हसि

evamuktvā tadā rāmo yātaḥ śatrunibarhaṇaḥtasya cāgamanaṃ bhūyo brahmañśaṃsitumarhasi

आख्याहि मे विस्तरतः कथं राम उपस्थितःकथं च दृष्टवान्युद्धं कुशलो ह्यसि सत्तम

ākhyāhi me vistarataḥ kathaṃ rāma upasthitaḥkathaṃ ca dṛṣṭavānyuddhaṃ kuśalo hyasi sattama

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

उपप्लव्ये निविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसुप्रेषितो धृतराष्ट्रस्य समीपं मधुसूदनःशमं प्रति महाबाहो हितार्थं सर्वदेहिनाम्

upaplavye niviṣṭeṣu pāṇḍaveṣu mahātmasupreṣito dhṛtarāṣṭrasya samīpaṃ madhusūdanaḥśamaṃ prati mahābāho hitārthaṃ sarvadehinām

स गत्वा हास्तिनपुरं धृतराष्ट्रं समेत्य चउक्तवान्वचनं तथ्यं हितं चैव विशेषतःन च तत्कृतवान्राजा यथाख्यातं हि ते पुरा

sa gatvā hāstinapuraṃ dhṛtarāṣṭraṃ sametya cauktavānvacanaṃ tathyaṃ hitaṃ caiva viśeṣataḥna ca tatkṛtavānrājā yathākhyātaṃ hi te purā

अनवाप्य शमं तत्र कृष्णः पुरुषसत्तमःआगच्छत महाबाहुरुपप्लव्यं जनाधिप

anavāpya śamaṃ tatra kṛṣṇaḥ puruṣasattamaḥāgacchata mahābāhurupaplavyaṃ janādhipa

ततः प्रत्यागतः कृष्णो धार्तराष्ट्रविसर्जितःअक्रियायां नरव्याघ्र पाण्डवानिदमब्रवीत्

tataḥ pratyāgataḥ kṛṣṇo dhārtarāṣṭravisarjitaḥakriyāyāṃ naravyāghra pāṇḍavānidamabravīt

न कुर्वन्ति वचो मह्यं कुरवः कालचोदिताःनिर्गच्छध्वं पाण्डवेयाः पुष्येण सहिता मया

na kurvanti vaco mahyaṃ kuravaḥ kālacoditāḥnirgacchadhvaṃ pāṇḍaveyāḥ puṣyeṇa sahitā mayā

ततो विभज्यमानेषु बलेषु बलिनां वरःप्रोवाच भ्रातरं कृष्णं रौहिणेयो महामनाः

tato vibhajyamāneṣu baleṣu balināṃ varaḥprovāca bhrātaraṃ kṛṣṇaṃ rauhiṇeyo mahāmanāḥ

तेषामपि महाबाहो साहाय्यं मधुसूदनक्रियतामिति तत्कृष्णो नास्य चक्रे वचस्तदा

teṣāmapi mahābāho sāhāyyaṃ madhusūdanakriyatāmiti tatkṛṣṇo nāsya cakre vacastadā

ततो मन्युपरीतात्मा जगाम यदुनन्दनःतीर्थयात्रां हलधरः सरस्वत्यां महायशाःमैत्रे नक्षत्रयोगे स्म सहितः सर्वयादवैः

tato manyuparītātmā jagāma yadunandanaḥtīrthayātrāṃ haladharaḥ sarasvatyāṃ mahāyaśāḥmaitre nakṣatrayoge sma sahitaḥ sarvayādavaiḥ

आश्रयामास भोजस्तु दुर्योधनमरिंदमःयुयुधानेन सहितो वासुदेवस्तु पाण्डवान्

āśrayāmāsa bhojastu duryodhanamariṃdamaḥyuyudhānena sahito vāsudevastu pāṇḍavān

रौहिणेये गते शूरे पुष्येण मधुसूदनःपाण्डवेयान्पुरस्कृत्य ययावभिमुखः कुरून्

rauhiṇeye gate śūre puṣyeṇa madhusūdanaḥpāṇḍaveyānpuraskṛtya yayāvabhimukhaḥ kurūn

गच्छन्नेव पथिस्थस्तु रामः प्रेष्यानुवाच हसंभारांस्तीर्थयात्रायां सर्वोपकरणानि चआनयध्वं द्वारकाया अग्नीन्वै याजकांस्तथा

gacchanneva pathisthastu rāmaḥ preṣyānuvāca hasaṃbhārāṃstīrthayātrāyāṃ sarvopakaraṇāni caānayadhvaṃ dvārakāyā agnīnvai yājakāṃstathā

सुवर्णं रजतं चैव धेनूर्वासांसि वाजिनःकुञ्जरांश्च रथांश्चैव खरोष्ट्रं वाहनानि चक्षिप्रमानीयतां सर्वं तीर्थहेतोः परिच्छदम्

suvarṇaṃ rajataṃ caiva dhenūrvāsāṃsi vājinaḥkuñjarāṃśca rathāṃścaiva kharoṣṭraṃ vāhanāni cakṣipramānīyatāṃ sarvaṃ tīrthahetoḥ paricchadam

प्रतिस्रोतः सरस्वत्या गच्छध्वं शीघ्रगामिनःऋत्विजश्चानयध्वं वै शतशश्च द्विजर्षभान्

pratisrotaḥ sarasvatyā gacchadhvaṃ śīghragāminaḥṛtvijaścānayadhvaṃ vai śataśaśca dvijarṣabhān

एवं संदिश्य तु प्रेष्यान्बलदेवो महाबलःतीर्थयात्रां ययौ राजन्कुरूणां वैशसे तदासरस्वतीं प्रतिस्रोतः समुद्रादभिजग्मिवान्

evaṃ saṃdiśya tu preṣyānbaladevo mahābalaḥtīrthayātrāṃ yayau rājankurūṇāṃ vaiśase tadāsarasvatīṃ pratisrotaḥ samudrādabhijagmivān

ऋत्विग्भिश्च सुहृद्भिश्च तथान्यैर्द्विजसत्तमैःरथैर्गजैस्तथाश्वैश्च प्रेष्यैश्च भरतर्षभगोखरोष्ट्रप्रयुक्तैश्च यानैश्च बहुभिर्वृतः

ṛtvigbhiśca suhṛdbhiśca tathānyairdvijasattamaiḥrathairgajaistathāśvaiśca preṣyaiśca bharatarṣabhagokharoṣṭraprayuktaiśca yānaiśca bahubhirvṛtaḥ

श्रान्तानां क्लान्तवपुषां शिशूनां विपुलायुषाम्तानि यानानि देशेषु प्रतीक्ष्यन्ते स्म भारतबुभुक्षितानामर्थाय कॢप्तमन्नं समन्ततः

śrāntānāṃ klāntavapuṣāṃ śiśūnāṃ vipulāyuṣāmtāni yānāni deśeṣu pratīkṣyante sma bhāratabubhukṣitānāmarthāya kḷptamannaṃ samantataḥ

यो यो यत्र द्विजो भोक्तुं कामं कामयते तदातस्य तस्य तु तत्रैवमुपजह्रुस्तदा नृप

yo yo yatra dvijo bhoktuṃ kāmaṃ kāmayate tadātasya tasya tu tatraivamupajahrustadā nṛpa

तत्र स्थिता नरा राजन्रौहिणेयस्य शासनात्भक्ष्यपेयस्य कुर्वन्ति राशींस्तत्र समन्ततः

tatra sthitā narā rājanrauhiṇeyasya śāsanātbhakṣyapeyasya kurvanti rāśīṃstatra samantataḥ

वासांसि च महार्हाणि पर्यङ्कास्तरणानि चपूजार्थं तत्र कॢप्तानि विप्राणां सुखमिच्छताम्

vāsāṃsi ca mahārhāṇi paryaṅkāstaraṇāni capūjārthaṃ tatra kḷptāni viprāṇāṃ sukhamicchatām

यत्र यः स्वपते विप्रः क्षत्रियो वापि भारततत्र तत्र तु तस्यैव सर्वं कॢप्तमदृश्यत

yatra yaḥ svapate vipraḥ kṣatriyo vāpi bhāratatatra tatra tu tasyaiva sarvaṃ kḷptamadṛśyata

यथासुखं जनः सर्वस्तिष्ठते याति वा तदायातुकामस्य यानानि पानानि तृषितस्य च

yathāsukhaṃ janaḥ sarvastiṣṭhate yāti vā tadāyātukāmasya yānāni pānāni tṛṣitasya ca

बुभुक्षितस्य चान्नानि स्वादूनि भरतर्षभउपजह्रुर्नरास्तत्र वस्त्राण्याभरणानि च

bubhukṣitasya cānnāni svādūni bharatarṣabhaupajahrurnarāstatra vastrāṇyābharaṇāni ca

स पन्थाः प्रबभौ राजन्सर्वस्यैव सुखावहःस्वर्गोपमस्तदा वीर नराणां तत्र गच्छताम्

sa panthāḥ prababhau rājansarvasyaiva sukhāvahaḥsvargopamastadā vīra narāṇāṃ tatra gacchatām

नित्यप्रमुदितोपेतः स्वादुभक्षः शुभान्वितःविपण्यापणपण्यानां नानाजनशतैर्वृतःनानाद्रुमलतोपेतो नानारत्नविभूषितः

nityapramuditopetaḥ svādubhakṣaḥ śubhānvitaḥvipaṇyāpaṇapaṇyānāṃ nānājanaśatairvṛtaḥnānādrumalatopeto nānāratnavibhūṣitaḥ

ततो महात्मा नियमे स्थितात्मा; पुण्येषु तीर्थेषु वसूनि राजन्ददौ द्विजेभ्यः क्रतुदक्षिणाश्च; यदुप्रवीरो हलभृत्प्रतीतः

tato mahātmā niyame sthitātmā; puṇyeṣu tīrtheṣu vasūni rājandadau dvijebhyaḥ kratudakṣiṇāśca; yadupravīro halabhṛtpratītaḥ

दोग्ध्रीश्च धेनूश्च सहस्रशो वै; सुवाससः काञ्चनबद्धशृङ्गीःहयांश्च नानाविधदेशजाता;न्यानानि दासीश्च तथा द्विजेभ्यः

dogdhrīśca dhenūśca sahasraśo vai; suvāsasaḥ kāñcanabaddhaśṛṅgīḥhayāṃśca nānāvidhadeśajātā;nyānāni dāsīśca tathā dvijebhyaḥ

रत्नानि मुक्तामणिविद्रुमं च; शृङ्गीसुवर्णं रजतं च शुभ्रम्अयस्मयं ताम्रमयं च भाण्डं; ददौ द्विजातिप्रवरेषु रामः

ratnāni muktāmaṇividrumaṃ ca; śṛṅgīsuvarṇaṃ rajataṃ ca śubhramayasmayaṃ tāmramayaṃ ca bhāṇḍaṃ; dadau dvijātipravareṣu rāmaḥ

एवं स वित्तं प्रददौ महात्मा; सरस्वतीतीर्थवरेषु भूरिययौ क्रमेणाप्रतिमप्रभाव;स्ततः कुरुक्षेत्रमुदारवृत्तः

evaṃ sa vittaṃ pradadau mahātmā; sarasvatītīrthavareṣu bhūriyayau krameṇāpratimaprabhāva;stataḥ kurukṣetramudāravṛttaḥ

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

सारस्वतानां तीर्थानां गुणोत्पत्तिं वदस्व मेफलं च द्विपदां श्रेष्ठ कर्मनिर्वृत्तिमेव च

sārasvatānāṃ tīrthānāṃ guṇotpattiṃ vadasva mephalaṃ ca dvipadāṃ śreṣṭha karmanirvṛttimeva ca

यथाक्रमं च भगवंस्तीर्थानामनुपूर्वशःब्रह्मन्ब्रह्मविदां श्रेष्ठ परं कौतूहलं हि मे

yathākramaṃ ca bhagavaṃstīrthānāmanupūrvaśaḥbrahmanbrahmavidāṃ śreṣṭha paraṃ kautūhalaṃ hi me

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तीर्थानां विस्तरं राजन्गुणोत्पत्तिं च सर्वशःमयोच्यमानां शृणु वै पुण्यां राजेन्द्र कृत्स्नशः

tīrthānāṃ vistaraṃ rājanguṇotpattiṃ ca sarvaśaḥmayocyamānāṃ śṛṇu vai puṇyāṃ rājendra kṛtsnaśaḥ

पूर्वं महाराज यदुप्रवीर; ऋत्विक्सुहृद्विप्रगणैश्च सार्धम्पुण्यं प्रभासं समुपाजगाम; यत्रोडुराड्यक्ष्मणा क्लिश्यमानः

pūrvaṃ mahārāja yadupravīra; ṛtviksuhṛdvipragaṇaiśca sārdhampuṇyaṃ prabhāsaṃ samupājagāma; yatroḍurāḍyakṣmaṇā kliśyamānaḥ

विमुक्तशापः पुनराप्य तेजः; सर्वं जगद्भासयते नरेन्द्रएवं तु तीर्थप्रवरं पृथिव्यां; प्रभासनात्तस्य ततः प्रभासः

vimuktaśāpaḥ punarāpya tejaḥ; sarvaṃ jagadbhāsayate narendraevaṃ tu tīrthapravaraṃ pṛthivyāṃ; prabhāsanāttasya tataḥ prabhāsaḥ

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

किमर्थं भगवान्सोमो यक्ष्मणा समगृह्यतकथं च तीर्थप्रवरे तस्मिंश्चन्द्रो न्यमज्जत

kimarthaṃ bhagavānsomo yakṣmaṇā samagṛhyatakathaṃ ca tīrthapravare tasmiṃścandro nyamajjata

कथमाप्लुत्य तस्मिंस्तु पुनराप्यायितः शशीएतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामुने

kathamāplutya tasmiṃstu punarāpyāyitaḥ śaśīetanme sarvamācakṣva vistareṇa mahāmune

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

दक्षस्य तनया यास्ताः प्रादुरासन्विशां पतेस सप्तविंशतिं कन्या दक्षः सोमाय वै ददौ

dakṣasya tanayā yāstāḥ prādurāsanviśāṃ patesa saptaviṃśatiṃ kanyā dakṣaḥ somāya vai dadau

नक्षत्रयोगनिरताः संख्यानार्थं च भारतपत्न्यो वै तस्य राजेन्द्र सोमस्य शुभलक्षणाः

nakṣatrayoganiratāḥ saṃkhyānārthaṃ ca bhāratapatnyo vai tasya rājendra somasya śubhalakṣaṇāḥ

तास्तु सर्वा विशालाक्ष्यो रूपेणाप्रतिमा भुविअत्यरिच्यत तासां तु रोहिणी रूपसंपदा

tāstu sarvā viśālākṣyo rūpeṇāpratimā bhuviatyaricyata tāsāṃ tu rohiṇī rūpasaṃpadā

ततस्तस्यां स भगवान्प्रीतिं चक्रे निशाकरःसास्य हृद्या बभूवाथ तस्मात्तां बुभुजे सदा

tatastasyāṃ sa bhagavānprītiṃ cakre niśākaraḥsāsya hṛdyā babhūvātha tasmāttāṃ bubhuje sadā

पुरा हि सोमो राजेन्द्र रोहिण्यामवसच्चिरम्ततोऽस्य कुपितान्यासन्नक्षत्राणि महात्मनः

purā hi somo rājendra rohiṇyāmavasacciramtato'sya kupitānyāsannakṣatrāṇi mahātmanaḥ

ता गत्वा पितरं प्राहुः प्रजापतिमतन्द्रिताःसोमो वसति नास्मासु रोहिणीं भजते सदा

tā gatvā pitaraṃ prāhuḥ prajāpatimatandritāḥsomo vasati nāsmāsu rohiṇīṃ bhajate sadā

ता वयं सहिताः सर्वास्त्वत्सकाशे प्रजेश्वरवत्स्यामो नियताहारास्तपश्चरणतत्पराः

tā vayaṃ sahitāḥ sarvāstvatsakāśe prajeśvaravatsyāmo niyatāhārāstapaścaraṇatatparāḥ

श्रुत्वा तासां तु वचनं दक्षः सोममथाब्रवीत्समं वर्तस्व भार्यासु मा त्वाधर्मो महान्स्पृशेत्

śrutvā tāsāṃ tu vacanaṃ dakṣaḥ somamathābravītsamaṃ vartasva bhāryāsu mā tvādharmo mahānspṛśet

ताश्च सर्वाब्रवीद्दक्षो गच्छध्वं सोममन्तिकात्समं वत्स्यति सर्वासु चन्द्रमा मम शासनात्

tāśca sarvābravīddakṣo gacchadhvaṃ somamantikātsamaṃ vatsyati sarvāsu candramā mama śāsanāt

विसृष्टास्तास्तदा जग्मुः शीतांशुभवनं तदातथापि सोमो भगवान्पुनरेव महीपतेरोहिणीं निवसत्येव प्रीयमाणो मुहुर्मुहुः

visṛṣṭāstāstadā jagmuḥ śītāṃśubhavanaṃ tadātathāpi somo bhagavānpunareva mahīpaterohiṇīṃ nivasatyeva prīyamāṇo muhurmuhuḥ

ततस्ताः सहिताः सर्वा भूयः पितरमब्रुवन्तव शुश्रूषणे युक्ता वत्स्यामो हि तवाश्रमेसोमो वसति नास्मासु नाकरोद्वचनं तव

tatastāḥ sahitāḥ sarvā bhūyaḥ pitaramabruvantava śuśrūṣaṇe yuktā vatsyāmo hi tavāśramesomo vasati nāsmāsu nākarodvacanaṃ tava

तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः सोममथाब्रवीत्समं वर्तस्व भार्यासु मा त्वां शप्स्ये विरोचन

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā dakṣaḥ somamathābravītsamaṃ vartasva bhāryāsu mā tvāṃ śapsye virocana

अनादृत्य तु तद्वाक्यं दक्षस्य भगवाञ्शशीरोहिण्या सार्धमवसत्ततस्ताः कुपिताः पुनः

anādṛtya tu tadvākyaṃ dakṣasya bhagavāñśaśīrohiṇyā sārdhamavasattatastāḥ kupitāḥ punaḥ

गत्वा च पितरं प्राहुः प्रणम्य शिरसा तदासोमो वसति नास्मासु तस्मान्नः शरणं भव

gatvā ca pitaraṃ prāhuḥ praṇamya śirasā tadāsomo vasati nāsmāsu tasmānnaḥ śaraṇaṃ bhava

रोहिण्यामेव भगवन्सदा वसति चन्द्रमाःतस्मान्नस्त्राहि सर्वा वै यथा नः सोम आविशेत्

rohiṇyāmeva bhagavansadā vasati candramāḥtasmānnastrāhi sarvā vai yathā naḥ soma āviśet

तच्छ्रुत्वा भगवान्क्रुद्धो यक्ष्माणं पृथिवीपतेससर्ज रोषात्सोमाय स चोडुपतिमाविशत्

tacchrutvā bhagavānkruddho yakṣmāṇaṃ pṛthivīpatesasarja roṣātsomāya sa coḍupatimāviśat

स यक्ष्मणाभिभूतात्माक्षीयताहरहः शशीयत्नं चाप्यकरोद्राजन्मोक्षार्थं तस्य यक्ष्मणः

sa yakṣmaṇābhibhūtātmākṣīyatāharahaḥ śaśīyatnaṃ cāpyakarodrājanmokṣārthaṃ tasya yakṣmaṇaḥ

इष्ट्वेष्टिभिर्महाराज विविधाभिर्निशाकरःन चामुच्यत शापाद्वै क्षयं चैवाभ्यगच्छत

iṣṭveṣṭibhirmahārāja vividhābhirniśākaraḥna cāmucyata śāpādvai kṣayaṃ caivābhyagacchata

क्षीयमाणे ततः सोमे ओषध्यो न प्रजज्ञिरेनिरास्वादरसाः सर्वा हतवीर्याश्च सर्वशः

kṣīyamāṇe tataḥ some oṣadhyo na prajajñirenirāsvādarasāḥ sarvā hatavīryāśca sarvaśaḥ

ओषधीनां क्षये जाते प्राणिनामपि संक्षयःकृशाश्चासन्प्रजाः सर्वाः क्षीयमाणे निशाकरे

oṣadhīnāṃ kṣaye jāte prāṇināmapi saṃkṣayaḥkṛśāścāsanprajāḥ sarvāḥ kṣīyamāṇe niśākare

ततो देवाः समागम्य सोममूचुर्महीपतेकिमिदं भवतो रूपमीदृशं न प्रकाशते

tato devāḥ samāgamya somamūcurmahīpatekimidaṃ bhavato rūpamīdṛśaṃ na prakāśate

कारणं ब्रूहि नः सर्वं येनेदं ते महद्भयम्श्रुत्वा तु वचनं त्वत्तो विधास्यामस्ततो वयम्

kāraṇaṃ brūhi naḥ sarvaṃ yenedaṃ te mahadbhayamśrutvā tu vacanaṃ tvatto vidhāsyāmastato vayam

एवमुक्तः प्रत्युवाच सर्वांस्ताञ्शशलक्षणःशापं च कारणं चैव यक्ष्माणं च तथात्मनः

evamuktaḥ pratyuvāca sarvāṃstāñśaśalakṣaṇaḥśāpaṃ ca kāraṇaṃ caiva yakṣmāṇaṃ ca tathātmanaḥ

देवास्तस्य वचः श्रुत्वा गत्वा दक्षमथाब्रुवन्प्रसीद भगवन्सोमे शापश्चैष निवर्त्यताम्

devāstasya vacaḥ śrutvā gatvā dakṣamathābruvanprasīda bhagavansome śāpaścaiṣa nivartyatām

असौ हि चन्द्रमाः क्षीणः किंचिच्छेषो हि लक्ष्यतेक्षयाच्चैवास्य देवेश प्रजाश्चापि गताः क्षयम्

asau hi candramāḥ kṣīṇaḥ kiṃciccheṣo hi lakṣyatekṣayāccaivāsya deveśa prajāścāpi gatāḥ kṣayam

वीरुदोषधयश्चैव बीजानि विविधानि चतथा वयं लोकगुरो प्रसादं कर्तुमर्हसि

vīrudoṣadhayaścaiva bījāni vividhāni catathā vayaṃ lokaguro prasādaṃ kartumarhasi

एवमुक्तस्तदा चिन्त्य प्राह वाक्यं प्रजापतिःनैतच्छक्यं मम वचो व्यावर्तयितुमन्यथाहेतुना तु महाभागा निवर्तिष्यति केनचित्

evamuktastadā cintya prāha vākyaṃ prajāpatiḥnaitacchakyaṃ mama vaco vyāvartayitumanyathāhetunā tu mahābhāgā nivartiṣyati kenacit

समं वर्ततु सर्वासु शशी भार्यासु नित्यशःसरस्वत्या वरे तीर्थे उन्मज्जञ्शशलक्षणःपुनर्वर्धिष्यते देवास्तद्वै सत्यं वचो मम

samaṃ vartatu sarvāsu śaśī bhāryāsu nityaśaḥsarasvatyā vare tīrthe unmajjañśaśalakṣaṇaḥpunarvardhiṣyate devāstadvai satyaṃ vaco mama

मासार्धं च क्षयं सोमो नित्यमेव गमिष्यतिमासार्धं च सदा वृद्धिं सत्यमेतद्वचो मम

māsārdhaṃ ca kṣayaṃ somo nityameva gamiṣyatimāsārdhaṃ ca sadā vṛddhiṃ satyametadvaco mama

सरस्वतीं ततः सोमो जगाम ऋषिशासनात्प्रभासं परमं तीर्थं सरस्वत्या जगाम ह

sarasvatīṃ tataḥ somo jagāma ṛṣiśāsanātprabhāsaṃ paramaṃ tīrthaṃ sarasvatyā jagāma ha

अमावास्यां महातेजास्तत्रोन्मज्जन्महाद्युतिःलोकान्प्रभासयामास शीतांशुत्वमवाप च

amāvāsyāṃ mahātejāstatronmajjanmahādyutiḥlokānprabhāsayāmāsa śītāṃśutvamavāpa ca

देवाश्च सर्वे राजेन्द्र प्रभासं प्राप्य पुष्कलम्सोमेन सहिता भूत्वा दक्षस्य प्रमुखेऽभवन्

devāśca sarve rājendra prabhāsaṃ prāpya puṣkalamsomena sahitā bhūtvā dakṣasya pramukhe'bhavan

ततः प्रजापतिः सर्वा विससर्जाथ देवताःसोमं च भगवान्प्रीतो भूयो वचनमब्रवीत्

tataḥ prajāpatiḥ sarvā visasarjātha devatāḥsomaṃ ca bhagavānprīto bhūyo vacanamabravīt

मावमंस्थाः स्त्रियः पुत्र मा च विप्रान्कदाचनगच्छ युक्तः सदा भूत्वा कुरु वै शासनं मम

māvamaṃsthāḥ striyaḥ putra mā ca viprānkadācanagaccha yuktaḥ sadā bhūtvā kuru vai śāsanaṃ mama

स विसृष्टो महाराज जगामाथ स्वमालयम्प्रजाश्च मुदिता भूत्वा भोजने च यथा पुरा

sa visṛṣṭo mahārāja jagāmātha svamālayamprajāśca muditā bhūtvā bhojane ca yathā purā

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा शप्तो निशाकरःप्रभासं च यथा तीर्थं तीर्थानां प्रवरं ह्यभूत्

etatte sarvamākhyātaṃ yathā śapto niśākaraḥprabhāsaṃ ca yathā tīrthaṃ tīrthānāṃ pravaraṃ hyabhūt

अमावास्यां महाराज नित्यशः शशलक्षणःस्नात्वा ह्याप्यायते श्रीमान्प्रभासे तीर्थ उत्तमे

amāvāsyāṃ mahārāja nityaśaḥ śaśalakṣaṇaḥsnātvā hyāpyāyate śrīmānprabhāse tīrtha uttame

अतश्चैनं प्रजानन्ति प्रभासमिति भूमिपप्रभां हि परमां लेभे तस्मिन्नुन्मज्ज्य चन्द्रमाः

ataścainaṃ prajānanti prabhāsamiti bhūmipaprabhāṃ hi paramāṃ lebhe tasminnunmajjya candramāḥ

ततस्तु चमसोद्भेदमच्युतस्त्वगमद्बलीचमसोद्भेद इत्येवं यं जनाः कथयन्त्युत

tatastu camasodbhedamacyutastvagamadbalīcamasodbheda ityevaṃ yaṃ janāḥ kathayantyuta

तत्र दत्त्वा च दानानि विशिष्टानि हलायुधःउषित्वा रजनीमेकां स्नात्वा च विधिवत्तदा

tatra dattvā ca dānāni viśiṣṭāni halāyudhaḥuṣitvā rajanīmekāṃ snātvā ca vidhivattadā

उदपानमथागच्छत्त्वरावान्केशवाग्रजःआद्यं स्वस्त्ययनं चैव तत्रावाप्य महत्फलम्

udapānamathāgacchattvarāvānkeśavāgrajaḥādyaṃ svastyayanaṃ caiva tatrāvāpya mahatphalam

स्निग्धत्वादोषधीनां च भूमेश्च जनमेजयजानन्ति सिद्धा राजेन्द्र नष्टामपि सरस्वतीम्

snigdhatvādoṣadhīnāṃ ca bhūmeśca janamejayajānanti siddhā rājendra naṣṭāmapi sarasvatīm