Parva.Adhyaya 9.46

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मञ्श्रुतवानस्मि तत्त्वतःअभिषेकं कुमारस्य विस्तरेण यथाविधि

atyadbhutamidaṃ brahmañśrutavānasmi tattvataḥabhiṣekaṃ kumārasya vistareṇa yathāvidhi

यच्छ्रुत्वा पूतमात्मानं विजानामि तपोधनप्रहृष्टानि च रोमाणि प्रसन्नं च मनो मम

yacchrutvā pūtamātmānaṃ vijānāmi tapodhanaprahṛṣṭāni ca romāṇi prasannaṃ ca mano mama

अभिषेकं कुमारस्य दैत्यानां च वधं तथाश्रुत्वा मे परमा प्रीतिर्भूयः कौतूहलं हि मे

abhiṣekaṃ kumārasya daityānāṃ ca vadhaṃ tathāśrutvā me paramā prītirbhūyaḥ kautūhalaṃ hi me

अपां पतिः कथं ह्यस्मिन्नभिषिक्तः सुरासुरैःतन्मे ब्रूहि महाप्राज्ञ कुशलो ह्यसि सत्तम

apāṃ patiḥ kathaṃ hyasminnabhiṣiktaḥ surāsuraiḥtanme brūhi mahāprājña kuśalo hyasi sattama

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

शृणु राजन्निदं चित्रं पूर्वकल्पे यथातथम्आदौ कृतयुगे तस्मिन्वर्तमाने यथाविधिवरुणं देवताः सर्वाः समेत्येदमथाब्रुवन्

śṛṇu rājannidaṃ citraṃ pūrvakalpe yathātathamādau kṛtayuge tasminvartamāne yathāvidhivaruṇaṃ devatāḥ sarvāḥ sametyedamathābruvan

यथास्मान्सुरराट्शक्रो भयेभ्यः पाति सर्वदातथा त्वमपि सर्वासां सरितां वै पतिर्भव

yathāsmānsurarāṭśakro bhayebhyaḥ pāti sarvadātathā tvamapi sarvāsāṃ saritāṃ vai patirbhava

वासश्च ते सदा देव सागरे मकरालयेसमुद्रोऽयं तव वशे भविष्यति नदीपतिः

vāsaśca te sadā deva sāgare makarālayesamudro'yaṃ tava vaśe bhaviṣyati nadīpatiḥ

सोमेन सार्धं च तव हानिवृद्धी भविष्यतःएवमस्त्विति तान्देवान्वरुणो वाक्यमब्रवीत्

somena sārdhaṃ ca tava hānivṛddhī bhaviṣyataḥevamastviti tāndevānvaruṇo vākyamabravīt

समागम्य ततः सर्वे वरुणं सागरालयम्अपां पतिं प्रचक्रुर्हि विधिदृष्टेन कर्मणा

samāgamya tataḥ sarve varuṇaṃ sāgarālayamapāṃ patiṃ pracakrurhi vidhidṛṣṭena karmaṇā

अभिषिच्य ततो देवा वरुणं यादसां पतिम्जग्मुः स्वान्येव स्थानानि पूजयित्वा जलेश्वरम्

abhiṣicya tato devā varuṇaṃ yādasāṃ patimjagmuḥ svānyeva sthānāni pūjayitvā jaleśvaram

अभिषिक्तस्ततो देवैर्वरुणोऽपि महायशाःसरितः सागरांश्चैव नदांश्चैव सरांसि चपालयामास विधिना यथा देवाञ्शतक्रतुः

abhiṣiktastato devairvaruṇo'pi mahāyaśāḥsaritaḥ sāgarāṃścaiva nadāṃścaiva sarāṃsi capālayāmāsa vidhinā yathā devāñśatakratuḥ

ततस्तत्राप्युपस्पृश्य दत्त्वा च विविधं वसुअग्नितीर्थं महाप्राज्ञः स जगाम प्रलम्बहानष्टो न दृश्यते यत्र शमीगर्भे हुताशनः

tatastatrāpyupaspṛśya dattvā ca vividhaṃ vasuagnitīrthaṃ mahāprājñaḥ sa jagāma pralambahānaṣṭo na dṛśyate yatra śamīgarbhe hutāśanaḥ

लोकालोकविनाशे च प्रादुर्भूते तदानघउपतस्थुर्महात्मानं सर्वलोकपितामहम्

lokālokavināśe ca prādurbhūte tadānaghaupatasthurmahātmānaṃ sarvalokapitāmaham

अग्निः प्रनष्टो भगवान्कारणं च न विद्महेसर्वलोकक्षयो मा भूत्संपादयतु नोऽनलम्

agniḥ pranaṣṭo bhagavānkāraṇaṃ ca na vidmahesarvalokakṣayo mā bhūtsaṃpādayatu no'nalam

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

किमर्थं भगवानग्निः प्रनष्टो लोकभावनःविज्ञातश्च कथं देवैस्तन्ममाचक्ष्व तत्त्वतः

kimarthaṃ bhagavānagniḥ pranaṣṭo lokabhāvanaḥvijñātaśca kathaṃ devaistanmamācakṣva tattvataḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

भृगोः शापाद्भृशं भीतो जातवेदाः प्रतापवान्शमीगर्भमथासाद्य ननाश भगवांस्ततः

bhṛgoḥ śāpādbhṛśaṃ bhīto jātavedāḥ pratāpavānśamīgarbhamathāsādya nanāśa bhagavāṃstataḥ

प्रनष्टे तु तदा वह्नौ देवाः सर्वे सवासवाःअन्वेषन्त तदा नष्टं ज्वलनं भृशदुःखिताः

pranaṣṭe tu tadā vahnau devāḥ sarve savāsavāḥanveṣanta tadā naṣṭaṃ jvalanaṃ bhṛśaduḥkhitāḥ

ततोऽग्नितीर्थमासाद्य शमीगर्भस्थमेव हिददृशुर्ज्वलनं तत्र वसमानं यथाविधि

tato'gnitīrthamāsādya śamīgarbhasthameva hidadṛśurjvalanaṃ tatra vasamānaṃ yathāvidhi

देवाः सर्वे नरव्याघ्र बृहस्पतिपुरोगमाःज्वलनं तं समासाद्य प्रीताभूवन्सवासवाःपुनर्यथागतं जग्मुः सर्वभक्षश्च सोऽभवत्

devāḥ sarve naravyāghra bṛhaspatipurogamāḥjvalanaṃ taṃ samāsādya prītābhūvansavāsavāḥpunaryathāgataṃ jagmuḥ sarvabhakṣaśca so'bhavat

भृगोः शापान्महीपाल यदुक्तं ब्रह्मवादिनातत्राप्याप्लुत्य मतिमान्ब्रह्मयोनिं जगाम ह

bhṛgoḥ śāpānmahīpāla yaduktaṃ brahmavādinātatrāpyāplutya matimānbrahmayoniṃ jagāma ha

ससर्ज भगवान्यत्र सर्वलोकपितामहःतत्राप्लुत्य ततो ब्रह्मा सह देवैः प्रभुः पुराससर्ज चान्नानि तथा देवतानां यथाविधि

sasarja bhagavānyatra sarvalokapitāmahaḥtatrāplutya tato brahmā saha devaiḥ prabhuḥ purāsasarja cānnāni tathā devatānāṃ yathāvidhi

तत्र स्नात्वा च दत्त्वा च वसूनि विविधानि चकौबेरं प्रययौ तीर्थं तत्र तप्त्वा महत्तपःधनाधिपत्यं संप्राप्तो राजन्नैलबिलः प्रभुः

tatra snātvā ca dattvā ca vasūni vividhāni cakauberaṃ prayayau tīrthaṃ tatra taptvā mahattapaḥdhanādhipatyaṃ saṃprāpto rājannailabilaḥ prabhuḥ

तत्रस्थमेव तं राजन्धनानि निधयस्तथाउपतस्थुर्नरश्रेष्ठ तत्तीर्थं लाङ्गली ततःगत्वा स्नात्वा च विधिवद्ब्राह्मणेभ्यो धनं ददौ

tatrasthameva taṃ rājandhanāni nidhayastathāupatasthurnaraśreṣṭha tattīrthaṃ lāṅgalī tataḥgatvā snātvā ca vidhivadbrāhmaṇebhyo dhanaṃ dadau

ददृशे तत्र तत्स्थानं कौबेरे काननोत्तमेपुरा यत्र तपस्तप्तं विपुलं सुमहात्मना

dadṛśe tatra tatsthānaṃ kaubere kānanottamepurā yatra tapastaptaṃ vipulaṃ sumahātmanā

यत्र राज्ञा कुबेरेण वरा लब्धाश्च पुष्कलाःधनाधिपत्यं सख्यं च रुद्रेणामिततेजसा

yatra rājñā kubereṇa varā labdhāśca puṣkalāḥdhanādhipatyaṃ sakhyaṃ ca rudreṇāmitatejasā

सुरत्वं लोकपालत्वं पुत्रं च नलकूबरम्यत्र लेभे महाबाहो धनाधिपतिरञ्जसा

suratvaṃ lokapālatvaṃ putraṃ ca nalakūbaramyatra lebhe mahābāho dhanādhipatirañjasā

अभिषिक्तश्च तत्रैव समागम्य मरुद्गणैःवाहनं चास्य तद्दत्तं हंसयुक्तं मनोरमम्विमानं पुष्पकं दिव्यं नैरृतैश्वर्यमेव च

abhiṣiktaśca tatraiva samāgamya marudgaṇaiḥvāhanaṃ cāsya taddattaṃ haṃsayuktaṃ manoramamvimānaṃ puṣpakaṃ divyaṃ nairṛtaiśvaryameva ca

तत्राप्लुत्य बलो राजन्दत्त्वा दायांश्च पुष्कलान्जगाम त्वरितो रामस्तीर्थं श्वेतानुलेपनः

tatrāplutya balo rājandattvā dāyāṃśca puṣkalānjagāma tvarito rāmastīrthaṃ śvetānulepanaḥ

निषेवितं सर्वसत्त्वैर्नाम्ना बदरपाचनम्नानर्तुकवनोपेतं सदापुष्पफलं शुभम्

niṣevitaṃ sarvasattvairnāmnā badarapācanamnānartukavanopetaṃ sadāpuṣpaphalaṃ śubham