Parva.Adhyaya 9.45

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

शृणु मातृगणान्राजन्कुमारानुचरानिमान्कीर्त्यमानान्मया वीर सपत्नगणसूदनान्

śṛṇu mātṛgaṇānrājankumārānucarānimānkīrtyamānānmayā vīra sapatnagaṇasūdanān

यशस्विनीनां मातॄणां शृणु नामानि भारतयाभिर्व्याप्तास्त्रयो लोकाः कल्याणीभिश्चराचराः

yaśasvinīnāṃ mātṝṇāṃ śṛṇu nāmāni bhāratayābhirvyāptāstrayo lokāḥ kalyāṇībhiścarācarāḥ

प्रभावती विशालाक्षी पलिता गोनसी तथाश्रीमती बहुला चैव तथैव बहुपुत्रिका

prabhāvatī viśālākṣī palitā gonasī tathāśrīmatī bahulā caiva tathaiva bahuputrikā

अप्सुजाता च गोपाली बृहदम्बालिका तथाजयावती मालतिका ध्रुवरत्ना भयंकरी

apsujātā ca gopālī bṛhadambālikā tathājayāvatī mālatikā dhruvaratnā bhayaṃkarī

वसुदामा सुदामा च विशोका नन्दिनी तथाएकचूडा महाचूडा चक्रनेमिश्च भारत

vasudāmā sudāmā ca viśokā nandinī tathāekacūḍā mahācūḍā cakranemiśca bhārata

उत्तेजनी जयत्सेना कमलाक्ष्यथ शोभनाशत्रुंजया तथा चैव क्रोधना शलभी खरी

uttejanī jayatsenā kamalākṣyatha śobhanāśatruṃjayā tathā caiva krodhanā śalabhī kharī

माधवी शुभवक्त्रा च तीर्थनेमिश्च भारतगीतप्रिया च कल्याणी कद्रुला चामिताशना

mādhavī śubhavaktrā ca tīrthanemiśca bhāratagītapriyā ca kalyāṇī kadrulā cāmitāśanā

मेघस्वना भोगवती सुभ्रूश्च कनकावतीअलाताक्षी वीर्यवती विद्युज्जिह्वा च भारत

meghasvanā bhogavatī subhrūśca kanakāvatīalātākṣī vīryavatī vidyujjihvā ca bhārata

पद्मावती सुनक्षत्रा कन्दरा बहुयोजनासंतानिका च कौरव्य कमला च महाबला

padmāvatī sunakṣatrā kandarā bahuyojanāsaṃtānikā ca kauravya kamalā ca mahābalā

सुदामा बहुदामा च सुप्रभा च यशस्विनीनृत्यप्रिया च राजेन्द्र शतोलूखलमेखला

sudāmā bahudāmā ca suprabhā ca yaśasvinīnṛtyapriyā ca rājendra śatolūkhalamekhalā

शतघण्टा शतानन्दा भगनन्दा च भामिनीवपुष्मती चन्द्रशीता भद्रकाली च भारत

śataghaṇṭā śatānandā bhaganandā ca bhāminīvapuṣmatī candraśītā bhadrakālī ca bhārata

संकारिका निष्कुटिका भ्रमा चत्वरवासिनीसुमङ्गला स्वस्तिमती वृद्धिकामा जयप्रिया

saṃkārikā niṣkuṭikā bhramā catvaravāsinīsumaṅgalā svastimatī vṛddhikāmā jayapriyā

धनदा सुप्रसादा च भवदा च जलेश्वरीएडी भेडी समेडी च वेतालजननी तथाकण्डूतिः कालिका चैव देवमित्रा च भारत

dhanadā suprasādā ca bhavadā ca jaleśvarīeḍī bheḍī sameḍī ca vetālajananī tathākaṇḍūtiḥ kālikā caiva devamitrā ca bhārata

लम्बसी केतकी चैव चित्रसेना तथा बलाकुक्कुटिका शङ्खनिका तथा जर्जरिका नृप

lambasī ketakī caiva citrasenā tathā balākukkuṭikā śaṅkhanikā tathā jarjarikā nṛpa

कुण्डारिका कोकलिका कण्डरा च शतोदरीउत्क्राथिनी जरेणा च महावेगा च कङ्कणा

kuṇḍārikā kokalikā kaṇḍarā ca śatodarīutkrāthinī jareṇā ca mahāvegā ca kaṅkaṇā

मनोजवा कण्टकिनी प्रघसा पूतना तथाखशया चुर्व्युटिर्वामा क्रोशनाथ तडित्प्रभा

manojavā kaṇṭakinī praghasā pūtanā tathākhaśayā curvyuṭirvāmā krośanātha taḍitprabhā

मण्डोदरी च तुण्डा च कोटरा मेघवासिनीसुभगा लम्बिनी लम्बा वसुचूडा विकत्थनी

maṇḍodarī ca tuṇḍā ca koṭarā meghavāsinīsubhagā lambinī lambā vasucūḍā vikatthanī

ऊर्ध्ववेणीधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखलापृथुवक्त्रा मधुरिका मधुकुम्भा तथैव च

ūrdhvaveṇīdharā caiva piṅgākṣī lohamekhalāpṛthuvaktrā madhurikā madhukumbhā tathaiva ca

पक्षालिका मन्थनिका जरायुर्जर्जराननाख्याता दहदहा चैव तथा धमधमा नृप

pakṣālikā manthanikā jarāyurjarjarānanākhyātā dahadahā caiva tathā dhamadhamā nṛpa

खण्डखण्डा च राजेन्द्र पूषणा मणिकुण्डलाअमोचा चैव कौरव्य तथा लम्बपयोधरा

khaṇḍakhaṇḍā ca rājendra pūṣaṇā maṇikuṇḍalāamocā caiva kauravya tathā lambapayodharā

वेणुवीणाधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखलाशशोलूकमुखी कृष्णा खरजङ्घा महाजवा

veṇuvīṇādharā caiva piṅgākṣī lohamekhalāśaśolūkamukhī kṛṣṇā kharajaṅghā mahājavā

शिशुमारमुखी श्वेता लोहिताक्षी विभीषणाजटालिका कामचरी दीर्घजिह्वा बलोत्कटा

śiśumāramukhī śvetā lohitākṣī vibhīṣaṇājaṭālikā kāmacarī dīrghajihvā balotkaṭā

कालेडिका वामनिका मुकुटा चैव भारतलोहिताक्षी महाकाया हरिपिण्डी च भूमिप

kāleḍikā vāmanikā mukuṭā caiva bhāratalohitākṣī mahākāyā haripiṇḍī ca bhūmipa

एकाक्षरा सुकुसुमा कृष्णकर्णी च भारतक्षुरकर्णी चतुष्कर्णी कर्णप्रावरणा तथा

ekākṣarā sukusumā kṛṣṇakarṇī ca bhāratakṣurakarṇī catuṣkarṇī karṇaprāvaraṇā tathā

चतुष्पथनिकेता च गोकर्णी महिषाननाखरकर्णी महाकर्णी भेरीस्वनमहास्वना

catuṣpathaniketā ca gokarṇī mahiṣānanākharakarṇī mahākarṇī bherīsvanamahāsvanā

शङ्खकुम्भस्वना चैव भङ्गदा च महाबलागणा च सुगणा चैव तथाभीत्यथ कामदा

śaṅkhakumbhasvanā caiva bhaṅgadā ca mahābalāgaṇā ca sugaṇā caiva tathābhītyatha kāmadā

चतुष्पथरता चैव भूतितीर्थान्यगोचरापशुदा वित्तदा चैव सुखदा च महायशाःपयोदा गोमहिषदा सुविषाणा च भारत

catuṣpatharatā caiva bhūtitīrthānyagocarāpaśudā vittadā caiva sukhadā ca mahāyaśāḥpayodā gomahiṣadā suviṣāṇā ca bhārata

प्रतिष्ठा सुप्रतिष्ठा च रोचमाना सुरोचनागोकर्णी च सुकर्णी च ससिरा स्थेरिका तथाएकचक्रा मेघरवा मेघमाला विरोचना

pratiṣṭhā supratiṣṭhā ca rocamānā surocanāgokarṇī ca sukarṇī ca sasirā stherikā tathāekacakrā megharavā meghamālā virocanā

एताश्चान्याश्च बहवो मातरो भरतर्षभकार्त्तिकेयानुयायिन्यो नानारूपाः सहस्रशः

etāścānyāśca bahavo mātaro bharatarṣabhakārttikeyānuyāyinyo nānārūpāḥ sahasraśaḥ

दीर्घनख्यो दीर्घदन्त्यो दीर्घतुण्ड्यश्च भारतसरला मधुराश्चैव यौवनस्थाः स्वलंकृताः

dīrghanakhyo dīrghadantyo dīrghatuṇḍyaśca bhāratasaralā madhurāścaiva yauvanasthāḥ svalaṃkṛtāḥ

माहात्म्येन च संयुक्ताः कामरूपधरास्तथानिर्मांसगात्र्यः श्वेताश्च तथा काञ्चनसंनिभाः

māhātmyena ca saṃyuktāḥ kāmarūpadharāstathānirmāṃsagātryaḥ śvetāśca tathā kāñcanasaṃnibhāḥ

कृष्णमेघनिभाश्चान्या धूम्राश्च भरतर्षभअरुणाभा महाभागा दीर्घकेश्यः सिताम्बराः

kṛṣṇameghanibhāścānyā dhūmrāśca bharatarṣabhaaruṇābhā mahābhāgā dīrghakeśyaḥ sitāmbarāḥ

ऊर्ध्ववेणीधराश्चैव पिङ्गाक्ष्यो लम्बमेखलाःलम्बोदर्यो लम्बकर्णास्तथा लम्बपयोधराः

ūrdhvaveṇīdharāścaiva piṅgākṣyo lambamekhalāḥlambodaryo lambakarṇāstathā lambapayodharāḥ

ताम्राक्ष्यस्ताम्रवर्णाश्च हर्यक्ष्यश्च तथापराःवरदाः कामचारिण्यो नित्यप्रमुदितास्तथा

tāmrākṣyastāmravarṇāśca haryakṣyaśca tathāparāḥvaradāḥ kāmacāriṇyo nityapramuditāstathā

याम्यो रौद्र्यस्तथा सौम्याः कौबेर्योऽथ महाबलाःवारुण्योऽथ च माहेन्द्र्यस्तथाग्नेय्यः परंतप

yāmyo raudryastathā saumyāḥ kauberyo'tha mahābalāḥvāruṇyo'tha ca māhendryastathāgneyyaḥ paraṃtapa

वायव्यश्चाथ कौमार्यो ब्राह्म्यश्च भरतर्षभरूपेणाप्सरसां तुल्या जवे वायुसमास्तथा

vāyavyaścātha kaumāryo brāhmyaśca bharatarṣabharūpeṇāpsarasāṃ tulyā jave vāyusamāstathā

परपुष्टोपमा वाक्ये तथर्द्ध्या धनदोपमाःशक्रवीर्योपमाश्चैव दीप्त्या वह्निसमास्तथा

parapuṣṭopamā vākye tatharddhyā dhanadopamāḥśakravīryopamāścaiva dīptyā vahnisamāstathā

वृक्षचत्वरवासिन्यश्चतुष्पथनिकेतनाःगुहाश्मशानवासिन्यः शैलप्रस्रवणालयाः

vṛkṣacatvaravāsinyaścatuṣpathaniketanāḥguhāśmaśānavāsinyaḥ śailaprasravaṇālayāḥ

नानाभरणधारिण्यो नानामाल्याम्बरास्तथानानाविचित्रवेषाश्च नानाभाषास्तथैव च

nānābharaṇadhāriṇyo nānāmālyāmbarāstathānānāvicitraveṣāśca nānābhāṣāstathaiva ca

एते चान्ये च बहवो गणाः शत्रुभयंकराःअनुजग्मुर्महात्मानं त्रिदशेन्द्रस्य संमते

ete cānye ca bahavo gaṇāḥ śatrubhayaṃkarāḥanujagmurmahātmānaṃ tridaśendrasya saṃmate

ततः शक्त्यस्त्रमददद्भगवान्पाकशासनःगुहाय राजशार्दूल विनाशाय सुरद्विषाम्

tataḥ śaktyastramadadadbhagavānpākaśāsanaḥguhāya rājaśārdūla vināśāya suradviṣām

महास्वनां महाघण्टां द्योतमानां सितप्रभाम्तरुणादित्यवर्णां च पताकां भरतर्षभ

mahāsvanāṃ mahāghaṇṭāṃ dyotamānāṃ sitaprabhāmtaruṇādityavarṇāṃ ca patākāṃ bharatarṣabha

ददौ पशुपतिस्तस्मै सर्वभूतमहाचमूम्उग्रां नानाप्रहरणां तपोवीर्यबलान्विताम्

dadau paśupatistasmai sarvabhūtamahācamūmugrāṃ nānāpraharaṇāṃ tapovīryabalānvitām

विष्णुर्ददौ वैजयन्तीं मालां बलविवर्धिनीम्उमा ददौ चारजसी वाससी सूर्यसप्रभे

viṣṇurdadau vaijayantīṃ mālāṃ balavivardhinīmumā dadau cārajasī vāsasī sūryasaprabhe

गङ्गा कमण्डलुं दिव्यममृतोद्भवमुत्तमम्ददौ प्रीत्या कुमाराय दण्डं चैव बृहस्पतिः

gaṅgā kamaṇḍaluṃ divyamamṛtodbhavamuttamamdadau prītyā kumārāya daṇḍaṃ caiva bṛhaspatiḥ

गरुडो दयितं पुत्रं मयूरं चित्रबर्हिणम्अरुणस्ताम्रचूडं च प्रददौ चरणायुधम्

garuḍo dayitaṃ putraṃ mayūraṃ citrabarhiṇamaruṇastāmracūḍaṃ ca pradadau caraṇāyudham

पाशं तु वरुणो राजा बलवीर्यसमन्वितम्कृष्णाजिनं तथा ब्रह्मा ब्रह्मण्याय ददौ प्रभुःसमरेषु जयं चैव प्रददौ लोकभावनः

pāśaṃ tu varuṇo rājā balavīryasamanvitamkṛṣṇājinaṃ tathā brahmā brahmaṇyāya dadau prabhuḥsamareṣu jayaṃ caiva pradadau lokabhāvanaḥ

सेनापत्यमनुप्राप्य स्कन्दो देवगणस्य हशुशुभे ज्वलितोऽर्चिष्मान्द्वितीय इव पावकःततः पारिषदैश्चैव मातृभिश्च समन्वितः

senāpatyamanuprāpya skando devagaṇasya haśuśubhe jvalito'rciṣmāndvitīya iva pāvakaḥtataḥ pāriṣadaiścaiva mātṛbhiśca samanvitaḥ

सा सेना नैरृती भीमा सघण्टोच्छ्रितकेतनासभेरीशङ्खमुरजा सायुधा सपताकिनीशारदी द्यौरिवाभाति ज्योतिर्भिरुपशोभिता

sā senā nairṛtī bhīmā saghaṇṭocchritaketanāsabherīśaṅkhamurajā sāyudhā sapatākinīśāradī dyaurivābhāti jyotirbhirupaśobhitā

ततो देवनिकायास्ते भूतसेनागणास्तथावादयामासुरव्यग्रा भेरीशङ्खांश्च पुष्कलान्

tato devanikāyāste bhūtasenāgaṇāstathāvādayāmāsuravyagrā bherīśaṅkhāṃśca puṣkalān

पटहाञ्झर्झरांश्चैव कृकचान्गोविषाणिकान्आडम्बरान्गोमुखांश्च डिण्डिमांश्च महास्वनान्

paṭahāñjharjharāṃścaiva kṛkacāngoviṣāṇikānāḍambarāngomukhāṃśca ḍiṇḍimāṃśca mahāsvanān

तुष्टुवुस्ते कुमारं च सर्वे देवाः सवासवाःजगुश्च देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

tuṣṭuvuste kumāraṃ ca sarve devāḥ savāsavāḥjaguśca devagandharvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ

ततः प्रीतो महासेनस्त्रिदशेभ्यो वरं ददौरिपून्हन्तास्मि समरे ये वो वधचिकीर्षवः

tataḥ prīto mahāsenastridaśebhyo varaṃ dadauripūnhantāsmi samare ye vo vadhacikīrṣavaḥ

प्रतिगृह्य वरं देवास्तस्माद्विबुधसत्तमात्प्रीतात्मानो महात्मानो मेनिरे निहतान्रिपून्

pratigṛhya varaṃ devāstasmādvibudhasattamātprītātmāno mahātmāno menire nihatānripūn

सर्वेषां भूतसंघानां हर्षान्नादः समुत्थितःअपूरयत लोकांस्त्रीन्वरे दत्ते महात्मना

sarveṣāṃ bhūtasaṃghānāṃ harṣānnādaḥ samutthitaḥapūrayata lokāṃstrīnvare datte mahātmanā

स निर्ययौ महासेनो महत्या सेनया वृतःवधाय युधि दैत्यानां रक्षार्थं च दिवौकसाम्

sa niryayau mahāseno mahatyā senayā vṛtaḥvadhāya yudhi daityānāṃ rakṣārthaṃ ca divaukasām

व्यवसायो जयो धर्मः सिद्धिर्लक्ष्मीर्धृतिः स्मृतिःमहासेनस्य सैन्यानामग्रे जग्मुर्नराधिप

vyavasāyo jayo dharmaḥ siddhirlakṣmīrdhṛtiḥ smṛtiḥmahāsenasya sainyānāmagre jagmurnarādhipa

स तया भीमया देवः शूलमुद्गरहस्तयागदामुसलनाराचशक्तितोमरहस्तयादृप्तसिंहनिनादिन्या विनद्य प्रययौ गुहः

sa tayā bhīmayā devaḥ śūlamudgarahastayāgadāmusalanārācaśaktitomarahastayādṛptasiṃhaninādinyā vinadya prayayau guhaḥ

तं दृष्ट्वा सर्वदैतेया राक्षसा दानवास्तथाव्यद्रवन्त दिशः सर्वा भयोद्विग्नाः समन्ततःअभ्यद्रवन्त देवास्तान्विविधायुधपाणयः

taṃ dṛṣṭvā sarvadaiteyā rākṣasā dānavāstathāvyadravanta diśaḥ sarvā bhayodvignāḥ samantataḥabhyadravanta devāstānvividhāyudhapāṇayaḥ

दृष्ट्वा च स ततः क्रुद्धः स्कन्दस्तेजोबलान्वितःशक्त्यस्त्रं भगवान्भीमं पुनः पुनरवासृजत्आदधच्चात्मनस्तेजो हविषेद्ध इवानलः

dṛṣṭvā ca sa tataḥ kruddhaḥ skandastejobalānvitaḥśaktyastraṃ bhagavānbhīmaṃ punaḥ punaravāsṛjatādadhaccātmanastejo haviṣeddha ivānalaḥ

अभ्यस्यमाने शक्त्यस्त्रे स्कन्देनामिततेजसाउल्काज्वाला महाराज पपात वसुधातले

abhyasyamāne śaktyastre skandenāmitatejasāulkājvālā mahārāja papāta vasudhātale

संह्रादयन्तश्च तथा निर्घाताश्चापतन्क्षितौयथान्तकालसमये सुघोराः स्युस्तथा नृप

saṃhrādayantaśca tathā nirghātāścāpatankṣitauyathāntakālasamaye sughorāḥ syustathā nṛpa

क्षिप्ता ह्येका तथा शक्तिः सुघोरानलसूनुनाततः कोट्यो विनिष्पेतुः शक्तीनां भरतर्षभ

kṣiptā hyekā tathā śaktiḥ sughorānalasūnunātataḥ koṭyo viniṣpetuḥ śaktīnāṃ bharatarṣabha

स शक्त्यस्त्रेण संग्रामे जघान भगवान्प्रभुःदैत्येन्द्रं तारकं नाम महाबलपराक्रमम्वृतं दैत्यायुतैर्वीरैर्बलिभिर्दशभिर्नृप

sa śaktyastreṇa saṃgrāme jaghāna bhagavānprabhuḥdaityendraṃ tārakaṃ nāma mahābalaparākramamvṛtaṃ daityāyutairvīrairbalibhirdaśabhirnṛpa

महिषं चाष्टभिः पद्मैर्वृतं संख्ये निजघ्निवान्त्रिपादं चायुतशतैर्जघान दशभिर्वृतम्

mahiṣaṃ cāṣṭabhiḥ padmairvṛtaṃ saṃkhye nijaghnivāntripādaṃ cāyutaśatairjaghāna daśabhirvṛtam

ह्रदोदरं निखर्वैश्च वृतं दशभिरीश्वरःजघानानुचरैः सार्धं विविधायुधपाणिभिः

hradodaraṃ nikharvaiśca vṛtaṃ daśabhirīśvaraḥjaghānānucaraiḥ sārdhaṃ vividhāyudhapāṇibhiḥ

तत्राकुर्वन्त विपुलं नादं वध्यत्सु शत्रुषुकुमारानुचरा राजन्पूरयन्तो दिशो दश

tatrākurvanta vipulaṃ nādaṃ vadhyatsu śatruṣukumārānucarā rājanpūrayanto diśo daśa

शक्त्यस्त्रस्य तु राजेन्द्र ततोऽर्चिर्भिः समन्ततःदग्धाः सहस्रशो दैत्या नादैः स्कन्दस्य चापरे

śaktyastrasya tu rājendra tato'rcirbhiḥ samantataḥdagdhāḥ sahasraśo daityā nādaiḥ skandasya cāpare

पताकयावधूताश्च हताः केचित्सुरद्विषःकेचिद्घण्टारवत्रस्ता निपेतुर्वसुधातलेकेचित्प्रहरणैश्छिन्ना विनिपेतुर्गतासवः

patākayāvadhūtāśca hatāḥ kecitsuradviṣaḥkecidghaṇṭāravatrastā nipeturvasudhātalekecitpraharaṇaiśchinnā vinipeturgatāsavaḥ

एवं सुरद्विषोऽनेकान्बलवानाततायिनःजघान समरे वीरः कार्त्तिकेयो महाबलः

evaṃ suradviṣo'nekānbalavānātatāyinaḥjaghāna samare vīraḥ kārttikeyo mahābalaḥ

बाणो नामाथ दैतेयो बलेः पुत्रो महाबलःक्रौञ्चं पर्वतमासाद्य देवसंघानबाधत

bāṇo nāmātha daiteyo baleḥ putro mahābalaḥkrauñcaṃ parvatamāsādya devasaṃghānabādhata

तमभ्ययान्महासेनः सुरशत्रुमुदारधीःस कार्त्तिकेयस्य भयात्क्रौञ्चं शरणमेयिवान्

tamabhyayānmahāsenaḥ suraśatrumudāradhīḥsa kārttikeyasya bhayātkrauñcaṃ śaraṇameyivān

ततः क्रौञ्चं महामन्युः क्रौञ्चनादनिनादितम्शक्त्या बिभेद भगवान्कार्त्तिकेयोऽग्निदत्तया

tataḥ krauñcaṃ mahāmanyuḥ krauñcanādanināditamśaktyā bibheda bhagavānkārttikeyo'gnidattayā

सशालस्कन्धसरलं त्रस्तवानरवारणम्पुलिनत्रस्तविहगं विनिष्पतितपन्नगम्

saśālaskandhasaralaṃ trastavānaravāraṇampulinatrastavihagaṃ viniṣpatitapannagam

गोलाङ्गूलर्क्षसंघैश्च द्रवद्भिरनुनादितम्कुरङ्गगतिनिर्घोषमुद्भ्रान्तसृमराचितम्

golāṅgūlarkṣasaṃghaiśca dravadbhiranunāditamkuraṅgagatinirghoṣamudbhrāntasṛmarācitam

विनिष्पतद्भिः शरभैः सिंहैश्च सहसा द्रुतैःशोच्यामपि दशां प्राप्तो रराजैव स पर्वतः

viniṣpatadbhiḥ śarabhaiḥ siṃhaiśca sahasā drutaiḥśocyāmapi daśāṃ prāpto rarājaiva sa parvataḥ

विद्याधराः समुत्पेतुस्तस्य शृङ्गनिवासिनःकिंनराश्च समुद्विग्नाः शक्तिपातरवोद्धताः

vidyādharāḥ samutpetustasya śṛṅganivāsinaḥkiṃnarāśca samudvignāḥ śaktipātaravoddhatāḥ

ततो दैत्या विनिष्पेतुः शतशोऽथ सहस्रशःप्रदीप्तात्पर्वतश्रेष्ठाद्विचित्राभरणस्रजः

tato daityā viniṣpetuḥ śataśo'tha sahasraśaḥpradīptātparvataśreṣṭhādvicitrābharaṇasrajaḥ

तान्निजघ्नुरतिक्रम्य कुमारानुचरा मृधेबिभेद शक्त्या क्रौञ्चं च पावकिः परवीरहा

tānnijaghnuratikramya kumārānucarā mṛdhebibheda śaktyā krauñcaṃ ca pāvakiḥ paravīrahā

बहुधा चैकधा चैव कृत्वात्मानं महात्मनाशक्तिः क्षिप्ता रणे तस्य पाणिमेति पुनः पुनः

bahudhā caikadhā caiva kṛtvātmānaṃ mahātmanāśaktiḥ kṣiptā raṇe tasya pāṇimeti punaḥ punaḥ

एवंप्रभावो भगवानतो भूयश्च पावकिःक्रौञ्चस्तेन विनिर्भिन्नो दैत्याश्च शतशो हताः

evaṃprabhāvo bhagavānato bhūyaśca pāvakiḥkrauñcastena vinirbhinno daityāśca śataśo hatāḥ

ततः स भगवान्देवो निहत्य विबुधद्विषःसभाज्यमानो विबुधैः परं हर्षमवाप ह

tataḥ sa bhagavāndevo nihatya vibudhadviṣaḥsabhājyamāno vibudhaiḥ paraṃ harṣamavāpa ha

ततो दुन्दुभयो राजन्नेदुः शङ्खाश्च भारतमुमुचुर्देवयोषाश्च पुष्पवर्षमनुत्तमम्

tato dundubhayo rājanneduḥ śaṅkhāśca bhāratamumucurdevayoṣāśca puṣpavarṣamanuttamam

दिव्यगन्धमुपादाय ववौ पुण्यश्च मारुतःगन्धर्वास्तुष्टुवुश्चैनं यज्वानश्च महर्षयः

divyagandhamupādāya vavau puṇyaśca mārutaḥgandharvāstuṣṭuvuścainaṃ yajvānaśca maharṣayaḥ

केचिदेनं व्यवस्यन्ति पितामहसुतं प्रभुम्सनत्कुमारं सर्वेषां ब्रह्मयोनिं तमग्रजम्

kecidenaṃ vyavasyanti pitāmahasutaṃ prabhumsanatkumāraṃ sarveṣāṃ brahmayoniṃ tamagrajam

केचिन्महेश्वरसुतं केचित्पुत्रं विभावसोःउमायाः कृत्तिकानां च गङ्गायाश्च वदन्त्युत

kecinmaheśvarasutaṃ kecitputraṃ vibhāvasoḥumāyāḥ kṛttikānāṃ ca gaṅgāyāśca vadantyuta

एकधा च द्विधा चैव चतुर्धा च महाबलम्योगिनामीश्वरं देवं शतशोऽथ सहस्रशः

ekadhā ca dvidhā caiva caturdhā ca mahābalamyogināmīśvaraṃ devaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ

एतत्ते कथितं राजन्कार्त्तिकेयाभिषेचनम्शृणु चैव सरस्वत्यास्तीर्थवंशस्य पुण्यताम्

etatte kathitaṃ rājankārttikeyābhiṣecanamśṛṇu caiva sarasvatyāstīrthavaṃśasya puṇyatām

बभूव तीर्थप्रवरं हतेषु सुरशत्रुषुकुमारेण महाराज त्रिविष्टपमिवापरम्

babhūva tīrthapravaraṃ hateṣu suraśatruṣukumāreṇa mahārāja triviṣṭapamivāparam

ऐश्वर्याणि च तत्रस्थो ददावीशः पृथक्पृथक्तदा नैरृतमुख्येभ्यस्त्रैलोक्ये पावकात्मजः

aiśvaryāṇi ca tatrastho dadāvīśaḥ pṛthakpṛthaktadā nairṛtamukhyebhyastrailokye pāvakātmajaḥ

एवं स भगवांस्तस्मिंस्तीर्थे दैत्यकुलान्तकःअभिषिक्तो महाराज देवसेनापतिः सुरैः

evaṃ sa bhagavāṃstasmiṃstīrthe daityakulāntakaḥabhiṣikto mahārāja devasenāpatiḥ suraiḥ

औजसं नाम तत्तीर्थं यत्र पूर्वमपां पतिःअभिषिक्तः सुरगणैर्वरुणो भरतर्षभ

aujasaṃ nāma tattīrthaṃ yatra pūrvamapāṃ patiḥabhiṣiktaḥ suragaṇairvaruṇo bharatarṣabha

तस्मिंस्तीर्थवरे स्नात्वा स्कन्दं चाभ्यर्च्य लाङ्गलीब्राह्मणेभ्यो ददौ रुक्मं वासांस्याभरणानि च

tasmiṃstīrthavare snātvā skandaṃ cābhyarcya lāṅgalībrāhmaṇebhyo dadau rukmaṃ vāsāṃsyābharaṇāni ca

उषित्वा रजनीं तत्र माधवः परवीरहापूज्य तीर्थवरं तच्च स्पृष्ट्वा तोयं च लाङ्गलीहृष्टः प्रीतमनाश्चैव ह्यभवन्माधवोत्तमः

uṣitvā rajanīṃ tatra mādhavaḥ paravīrahāpūjya tīrthavaraṃ tacca spṛṣṭvā toyaṃ ca lāṅgalīhṛṣṭaḥ prītamanāścaiva hyabhavanmādhavottamaḥ

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसियथाभिषिक्तो भगवान्स्कन्दो देवैः समागतैः

etatte sarvamākhyātaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasiyathābhiṣikto bhagavānskando devaiḥ samāgataiḥ