Mahabharata, opened as a book

वैशंपायन उवाच

ततः प्रयातमात्रेषु पाण्डवेषु महात्मसुपद्भ्यामनुचिता गन्तुं द्रौपदी समुपाविशत् ॥१॥

श्रान्ता दुःखपरीता च वातवर्षेण तेन चसौकुमार्याच्च पाञ्चाली संमुमोह यशस्विनी ॥२॥

सा पात्यमाना मोहेन बाहुभ्यामसितेक्षणावृत्ताभ्यामनुरूपाभ्यामूरू समवलम्बत ॥३॥

आलम्बमाना सहितावूरू गजकरोपमौपपात सहसा भूमौ वेपन्ती कदली यथा ॥४॥

तां पतन्तीं वरारोहां सज्जमानां लतामिवनकुलः समभिद्रुत्य परिजग्राह वीर्यवान् ॥५॥

नकुल उवाच

राजन्पाञ्चालराजस्य सुतेयमसितेक्षणाश्रान्ता निपतिता भूमौ तामवेक्षस्व भारत ॥६॥

अदुःखार्हा परं दुःखं प्राप्तेयं मृदुगामिनीआश्वासय महाराज तामिमां श्रमकर्शिताम् ॥७॥

वैशंपायन उवाच

राजा तु वचनात्तस्य भृशं दुःखसमन्वितःभीमश्च सहदेवश्च सहसा समुपाद्रवन् ॥८॥

तामवेक्ष्य तु कौन्तेयो विवर्णवदनां कृशाम्अङ्कमानीय धर्मात्मा पर्यदेवयदातुरः ॥९॥

कथं वेश्मसु गुप्तेषु स्वास्तीर्णशयनोचिताशेते निपतिता भूमौ सुखार्हा वरवर्णिनी ॥१०॥

सुकुमारौ कथं पादौ मुखं च कमलप्रभम्मत्कृतेऽद्य वरार्हायाः श्यामतां समुपागतम् ॥११॥

किमिदं द्यूतकामेन मया कृतमबुद्धिनाआदाय कृष्णां चरता वने मृगगणायुते ॥१२॥

सुखं प्राप्स्यति पाञ्चाली पाण्डवान्प्राप्य वै पतीन्इति द्रुपदराजेन पित्रा दत्तायतेक्षणा ॥१३॥

तत्सर्वमनवाप्यैव श्रमशोकाद्धि कर्शिताशेते निपतिता भूमौ पापस्य मम कर्मभिः ॥१४॥

तथा लालप्यमाने तु धर्मराजे युधिष्ठिरेधौम्यप्रभृतयः सर्वे तत्राजग्मुर्द्विजोत्तमाः ॥१५॥

ते समाश्वासयामासुराशीर्भिश्चाप्यपूजयन्रक्षोघ्नांश्च तथा मन्त्राञ्जेपुश्चक्रुश्च ते क्रियाः ॥१६॥

पठ्यमानेषु मन्त्रेषु शान्त्यर्थं परमर्षिभिःस्पृश्यमाना करैः शीतैः पाण्डवैश्च मुहुर्मुहुः ॥१७॥

सेव्यमाना च शीतेन जलमिश्रेण वायुनापाञ्चाली सुखमासाद्य लेभे चेतः शनैः शनैः ॥१८॥

परिगृह्य च तां दीनां कृष्णामजिनसंस्तरेतदा विश्रामयामासुर्लब्धसंज्ञां तपस्विनीम् ॥१९॥

तस्या यमौ रक्ततलौ पादौ पूजितलक्षणौकराभ्यां किणजाताभ्यां शनकैः संववाहतुः ॥२०॥

पर्याश्वासयदप्येनां धर्मराजो युधिष्ठिरःउवाच च कुरुश्रेष्ठो भीमसेनमिदं वचः ॥२१॥

बहवः पर्वता भीम विषमा हिमदुर्गमाःतेषु कृष्णा महाबाहो कथं नु विचरिष्यति ॥२२॥

भीमसेन उवाच

त्वां राजन्राजपुत्रीं च यमौ च पुरुषर्षभौस्वयं नेष्यामि राजेन्द्र मा विषादे मनः कृथाः ॥२३॥

अथ वासौ मया जातो विहगो मद्बलोपमःवहेदनघ सर्वान्नो वचनात्ते घटोत्कचः ॥२४॥

वैशंपायन उवाच

अनुज्ञातो धर्मराज्ञा पुत्रं सस्मार राक्षसम्घटोत्कचश्च धर्मात्मा स्मृतमात्रः पितुस्तदाकृताञ्जलिरुपातिष्ठदभिवाद्याथ पाण्डवान् ॥२५॥

ब्राह्मणांश्च महाबाहुः स च तैरभिनन्दितःउवाच भीमसेनं स पितरं सत्यविक्रमः ॥२६॥

स्मृतोऽस्मि भवता शीघ्रं शुश्रूषुरहमागतःआज्ञापय महाबाहो सर्वं कर्तास्म्यसंशयम्तच्छ्रुत्वा भीमसेनस्तु राक्षसं परिषस्वजे ॥२७॥