Parva.Adhyaya 3.144

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः प्रयातमात्रेषु पाण्डवेषु महात्मसुपद्भ्यामनुचिता गन्तुं द्रौपदी समुपाविशत्

tataḥ prayātamātreṣu pāṇḍaveṣu mahātmasupadbhyāmanucitā gantuṃ draupadī samupāviśat

श्रान्ता दुःखपरीता च वातवर्षेण तेन चसौकुमार्याच्च पाञ्चाली संमुमोह यशस्विनी

śrāntā duḥkhaparītā ca vātavarṣeṇa tena casaukumāryācca pāñcālī saṃmumoha yaśasvinī

सा पात्यमाना मोहेन बाहुभ्यामसितेक्षणावृत्ताभ्यामनुरूपाभ्यामूरू समवलम्बत

sā pātyamānā mohena bāhubhyāmasitekṣaṇāvṛttābhyāmanurūpābhyāmūrū samavalambata

आलम्बमाना सहितावूरू गजकरोपमौपपात सहसा भूमौ वेपन्ती कदली यथा

ālambamānā sahitāvūrū gajakaropamaupapāta sahasā bhūmau vepantī kadalī yathā

तां पतन्तीं वरारोहां सज्जमानां लतामिवनकुलः समभिद्रुत्य परिजग्राह वीर्यवान्

tāṃ patantīṃ varārohāṃ sajjamānāṃ latāmivanakulaḥ samabhidrutya parijagrāha vīryavān

नकुल उवाच · nakula uvāca

राजन्पाञ्चालराजस्य सुतेयमसितेक्षणाश्रान्ता निपतिता भूमौ तामवेक्षस्व भारत

rājanpāñcālarājasya suteyamasitekṣaṇāśrāntā nipatitā bhūmau tāmavekṣasva bhārata

अदुःखार्हा परं दुःखं प्राप्तेयं मृदुगामिनीआश्वासय महाराज तामिमां श्रमकर्शिताम्

aduḥkhārhā paraṃ duḥkhaṃ prāpteyaṃ mṛdugāminīāśvāsaya mahārāja tāmimāṃ śramakarśitām

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

राजा तु वचनात्तस्य भृशं दुःखसमन्वितःभीमश्च सहदेवश्च सहसा समुपाद्रवन्

rājā tu vacanāttasya bhṛśaṃ duḥkhasamanvitaḥbhīmaśca sahadevaśca sahasā samupādravan

तामवेक्ष्य तु कौन्तेयो विवर्णवदनां कृशाम्अङ्कमानीय धर्मात्मा पर्यदेवयदातुरः

tāmavekṣya tu kaunteyo vivarṇavadanāṃ kṛśāmaṅkamānīya dharmātmā paryadevayadāturaḥ

कथं वेश्मसु गुप्तेषु स्वास्तीर्णशयनोचिताशेते निपतिता भूमौ सुखार्हा वरवर्णिनी

kathaṃ veśmasu gupteṣu svāstīrṇaśayanocitāśete nipatitā bhūmau sukhārhā varavarṇinī

सुकुमारौ कथं पादौ मुखं च कमलप्रभम्मत्कृतेऽद्य वरार्हायाः श्यामतां समुपागतम्

sukumārau kathaṃ pādau mukhaṃ ca kamalaprabhammatkṛte'dya varārhāyāḥ śyāmatāṃ samupāgatam

किमिदं द्यूतकामेन मया कृतमबुद्धिनाआदाय कृष्णां चरता वने मृगगणायुते

kimidaṃ dyūtakāmena mayā kṛtamabuddhināādāya kṛṣṇāṃ caratā vane mṛgagaṇāyute

सुखं प्राप्स्यति पाञ्चाली पाण्डवान्प्राप्य वै पतीन्इति द्रुपदराजेन पित्रा दत्तायतेक्षणा

sukhaṃ prāpsyati pāñcālī pāṇḍavānprāpya vai patīniti drupadarājena pitrā dattāyatekṣaṇā

तत्सर्वमनवाप्यैव श्रमशोकाद्धि कर्शिताशेते निपतिता भूमौ पापस्य मम कर्मभिः

tatsarvamanavāpyaiva śramaśokāddhi karśitāśete nipatitā bhūmau pāpasya mama karmabhiḥ

तथा लालप्यमाने तु धर्मराजे युधिष्ठिरेधौम्यप्रभृतयः सर्वे तत्राजग्मुर्द्विजोत्तमाः

tathā lālapyamāne tu dharmarāje yudhiṣṭhiredhaumyaprabhṛtayaḥ sarve tatrājagmurdvijottamāḥ

ते समाश्वासयामासुराशीर्भिश्चाप्यपूजयन्रक्षोघ्नांश्च तथा मन्त्राञ्जेपुश्चक्रुश्च ते क्रियाः

te samāśvāsayāmāsurāśīrbhiścāpyapūjayanrakṣoghnāṃśca tathā mantrāñjepuścakruśca te kriyāḥ

पठ्यमानेषु मन्त्रेषु शान्त्यर्थं परमर्षिभिःस्पृश्यमाना करैः शीतैः पाण्डवैश्च मुहुर्मुहुः

paṭhyamāneṣu mantreṣu śāntyarthaṃ paramarṣibhiḥspṛśyamānā karaiḥ śītaiḥ pāṇḍavaiśca muhurmuhuḥ

सेव्यमाना च शीतेन जलमिश्रेण वायुनापाञ्चाली सुखमासाद्य लेभे चेतः शनैः शनैः

sevyamānā ca śītena jalamiśreṇa vāyunāpāñcālī sukhamāsādya lebhe cetaḥ śanaiḥ śanaiḥ

परिगृह्य च तां दीनां कृष्णामजिनसंस्तरेतदा विश्रामयामासुर्लब्धसंज्ञां तपस्विनीम्

parigṛhya ca tāṃ dīnāṃ kṛṣṇāmajinasaṃstaretadā viśrāmayāmāsurlabdhasaṃjñāṃ tapasvinīm

तस्या यमौ रक्ततलौ पादौ पूजितलक्षणौकराभ्यां किणजाताभ्यां शनकैः संववाहतुः

tasyā yamau raktatalau pādau pūjitalakṣaṇaukarābhyāṃ kiṇajātābhyāṃ śanakaiḥ saṃvavāhatuḥ

पर्याश्वासयदप्येनां धर्मराजो युधिष्ठिरःउवाच च कुरुश्रेष्ठो भीमसेनमिदं वचः

paryāśvāsayadapyenāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥuvāca ca kuruśreṣṭho bhīmasenamidaṃ vacaḥ

बहवः पर्वता भीम विषमा हिमदुर्गमाःतेषु कृष्णा महाबाहो कथं नु विचरिष्यति

bahavaḥ parvatā bhīma viṣamā himadurgamāḥteṣu kṛṣṇā mahābāho kathaṃ nu vicariṣyati

भीमसेन उवाच · bhīmasena uvāca

त्वां राजन्राजपुत्रीं च यमौ च पुरुषर्षभौस्वयं नेष्यामि राजेन्द्र मा विषादे मनः कृथाः

tvāṃ rājanrājaputrīṃ ca yamau ca puruṣarṣabhausvayaṃ neṣyāmi rājendra mā viṣāde manaḥ kṛthāḥ

अथ वासौ मया जातो विहगो मद्बलोपमःवहेदनघ सर्वान्नो वचनात्ते घटोत्कचः

atha vāsau mayā jāto vihago madbalopamaḥvahedanagha sarvānno vacanātte ghaṭotkacaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

अनुज्ञातो धर्मराज्ञा पुत्रं सस्मार राक्षसम्घटोत्कचश्च धर्मात्मा स्मृतमात्रः पितुस्तदाकृताञ्जलिरुपातिष्ठदभिवाद्याथ पाण्डवान्

anujñāto dharmarājñā putraṃ sasmāra rākṣasamghaṭotkacaśca dharmātmā smṛtamātraḥ pitustadākṛtāñjalirupātiṣṭhadabhivādyātha pāṇḍavān

ब्राह्मणांश्च महाबाहुः स च तैरभिनन्दितःउवाच भीमसेनं स पितरं सत्यविक्रमः

brāhmaṇāṃśca mahābāhuḥ sa ca tairabhinanditaḥuvāca bhīmasenaṃ sa pitaraṃ satyavikramaḥ

स्मृतोऽस्मि भवता शीघ्रं शुश्रूषुरहमागतःआज्ञापय महाबाहो सर्वं कर्तास्म्यसंशयम्तच्छ्रुत्वा भीमसेनस्तु राक्षसं परिषस्वजे

smṛto'smi bhavatā śīghraṃ śuśrūṣurahamāgataḥājñāpaya mahābāho sarvaṃ kartāsmyasaṃśayamtacchrutvā bhīmasenastu rākṣasaṃ pariṣasvaje