Mahabharata, opened as a book

वासुदेव उवाच

आनर्तनगरं मुक्तं ततोऽहमगमं तदामहाक्रतौ राजसूये निवृत्ते नृपते तव ॥१॥

अपश्यं द्वारकां चाहं महाराज हतत्विषम्निःस्वाध्यायवषट्कारां निर्भूषणवरस्त्रियम् ॥२॥

अनभिज्ञेयरूपाणि द्वारकोपवनानि चदृष्ट्वा शङ्कोपपन्नोऽहमपृच्छं हृदिकात्मजम् ॥३॥

अस्वस्थनरनारीकमिदं वृष्णिपुरं भृशम्किमिदं नरशार्दूल श्रोतुमिच्छामहे वयम् ॥४॥

एवमुक्तस्तु स मया विस्तरेणेदमब्रवीत्रोधं मोक्षं च शाल्वेन हार्दिक्यो राजसत्तम ॥५॥

ततोऽहं कौरवश्रेष्ठ श्रुत्वा सर्वमशेषतःविनाशे शाल्वराजस्य तदैवाकरवं मतिम् ॥६॥

ततोऽहं भरतश्रेष्ठ समाश्वास्य पुरे जनम्राजानमाहुकं चैव तथैवानकदुन्दुभिम्सर्ववृष्णिप्रवीरांश्च हर्षयन्नब्रुवं तदा ॥७॥

अप्रमादः सदा कार्यो नगरे यादवर्षभाःशाल्वराजविनाशाय प्रयातं मां निबोधत ॥८॥

नाहत्वा तं निवर्तिष्ये पुरीं द्वारवतीं प्रतिसशाल्वं सौभनगरं हत्वा द्रष्टास्मि वः पुनःत्रिसामा हन्यतामेषा दुन्दुभिः शत्रुभीषणी ॥९॥

ते मयाश्वासिता वीरा यथावद्भरतर्षभसर्वे मामब्रुवन्हृष्टाः प्रयाहि जहि शात्रवान् ॥१०॥

तैः प्रहृष्टात्मभिर्वीरैराशीर्भिरभिनन्दितःवाचयित्वा द्विजश्रेष्ठान्प्रणम्य शिरसाहुकम् ॥११॥

सैन्यसुग्रीवयुक्तेन रथेनानादयन्दिशःप्रध्माप्य शङ्खप्रवरं पाञ्चजन्यमहं नृप ॥१२॥

प्रयातोऽस्मि नरव्याघ्र बलेन महता वृतःकॢप्तेन चतुरङ्गेण बलेन जितकाशिना ॥१३॥

समतीत्य बहून्देशान्गिरींश्च बहुपादपान्सरांसि सरितश्चैव मार्त्तिकावतमासदम् ॥१४॥

तत्राश्रौषं नरव्याघ्र शाल्वं नगरमन्तिकात्प्रयातं सौभमास्थाय तमहं पृष्ठतोऽन्वयाम् ॥१५॥

ततः सागरमासाद्य कुक्षौ तस्य महोर्मिणःसमुद्रनाभ्यां शाल्वोऽभूत्सौभमास्थाय शत्रुहन् ॥१६॥

स समालोक्य दूरान्मां स्मयन्निव युधिष्ठिरआह्वयामास दुष्टात्मा युद्धायैव मुहुर्मुहुः ॥१७॥

तस्य शार्ङ्गविनिर्मुक्तैर्बहुभिर्मर्मभेदिभिःपुरं नासाद्यत शरैस्ततो मां रोष आविशत् ॥१८॥

स चापि पापप्रकृतिर्दैतेयापसदो नृपमय्यवर्षत दुर्धर्षः शरधाराः सहस्रशः ॥१९॥

सैनिकान्मम सूतं च हयांश्च समवाकिरत्अचिन्तयन्तस्तु शरान्वयं युध्याम भारत ॥२०॥

ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्चिक्षिपुः समरे वीरा मयि शाल्वपदानुगाः ॥२१॥

ते हयान्मे रथं चैव तदा दारुकमेव चछादयामासुरसुरा बाणैर्मर्मविभेदिभिः ॥२२॥

न हया न रथो वीर न यन्ता मम दारुकःअदृश्यन्त शरैश्छन्नास्तथाहं सैनिकाश्च मे ॥२३॥

ततोऽहमपि कौरव्य शराणामयुतान्बहून्अभिमन्त्रितानां धनुषा दिव्येन विधिनाक्षिपम् ॥२४॥

न तत्र विषयस्त्वासीन्मम सैन्यस्य भारतखे विषक्तं हि तत्सौभं क्रोशमात्र इवाभवत् ॥२५॥

ततस्ते प्रेक्षकाः सर्वे रङ्गवाट इव स्थिताःहर्षयामासुरुच्चैर्मां सिंहनादतलस्वनैः ॥२६॥

मत्कार्मुकविनिर्मुक्ता दानवानां महारणेअङ्गेषु रुधिराक्तास्ते विविशुः शलभा इव ॥२७॥

ततो हलहलाशब्दः सौभमध्ये व्यवर्धतवध्यतां विशिखैस्तीक्ष्णैः पततां च महार्णवे ॥२८॥

ते निकृत्तभुजस्कन्धाः कबन्धाकृतिदर्शनाःनदन्तो भैरवान्नादन्निपतन्ति स्म दानवाः ॥२९॥

ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणालरजतप्रभम्जलजं पाञ्चजन्यं वै प्राणेनाहमपूरयम् ॥३०॥

तान्दृष्ट्वा पतितांस्तत्र शाल्वः सौभपतिस्तदामायायुद्धेन महता योधयामास मां युधि ॥३१॥

ततो हुडहुडाः प्रासाः शक्तिशूलपरश्वधाःपट्टिशाश्च भुशुण्ड्यश्च प्रापतन्ननिशं मयि ॥३२॥

तानहं माययैवाशु प्रतिगृह्य व्यनाशयम्तस्यां हतायां मायायां गिरिशृङ्गैरयोधयत् ॥३३॥

ततोऽभवत्तम इव प्रभातमिव चाभवत्दुर्दिनं सुदिनं चैव शीतमुष्णं च भारत ॥३४॥

एवं मायां विकुर्वाणो योधयामास मां रिपुःविज्ञाय तदहं सर्वं माययैव व्यनाशयम्यथाकालं तु युद्धेन व्यधमं सर्वतः शरैः ॥३५॥

ततो व्योम महाराज शतसूर्यमिवाभवत्शतचन्द्रं च कौन्तेय सहस्रायुततारकम् ॥३६॥

ततो नाज्ञायत तदा दिवारात्रं तथा दिशःततोऽहं मोहमापन्नः प्रज्ञास्त्रं समयोजयम्ततस्तदस्त्रमस्त्रेण विधूतं शरतूलवत् ॥३७॥

तथा तदभवद्युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्लब्धालोकश्च राजेन्द्र पुनः शत्रुमयोधयम् ॥३८॥