Parva.Adhyaya 3.21

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

आनर्तनगरं मुक्तं ततोऽहमगमं तदामहाक्रतौ राजसूये निवृत्ते नृपते तव

ānartanagaraṃ muktaṃ tato'hamagamaṃ tadāmahākratau rājasūye nivṛtte nṛpate tava

अपश्यं द्वारकां चाहं महाराज हतत्विषम्निःस्वाध्यायवषट्कारां निर्भूषणवरस्त्रियम्

apaśyaṃ dvārakāṃ cāhaṃ mahārāja hatatviṣamniḥsvādhyāyavaṣaṭkārāṃ nirbhūṣaṇavarastriyam

अनभिज्ञेयरूपाणि द्वारकोपवनानि चदृष्ट्वा शङ्कोपपन्नोऽहमपृच्छं हृदिकात्मजम्

anabhijñeyarūpāṇi dvārakopavanāni cadṛṣṭvā śaṅkopapanno'hamapṛcchaṃ hṛdikātmajam

अस्वस्थनरनारीकमिदं वृष्णिपुरं भृशम्किमिदं नरशार्दूल श्रोतुमिच्छामहे वयम्

asvasthanaranārīkamidaṃ vṛṣṇipuraṃ bhṛśamkimidaṃ naraśārdūla śrotumicchāmahe vayam

एवमुक्तस्तु स मया विस्तरेणेदमब्रवीत्रोधं मोक्षं च शाल्वेन हार्दिक्यो राजसत्तम

evamuktastu sa mayā vistareṇedamabravītrodhaṃ mokṣaṃ ca śālvena hārdikyo rājasattama

ततोऽहं कौरवश्रेष्ठ श्रुत्वा सर्वमशेषतःविनाशे शाल्वराजस्य तदैवाकरवं मतिम्

tato'haṃ kauravaśreṣṭha śrutvā sarvamaśeṣataḥvināśe śālvarājasya tadaivākaravaṃ matim

ततोऽहं भरतश्रेष्ठ समाश्वास्य पुरे जनम्राजानमाहुकं चैव तथैवानकदुन्दुभिम्सर्ववृष्णिप्रवीरांश्च हर्षयन्नब्रुवं तदा

tato'haṃ bharataśreṣṭha samāśvāsya pure janamrājānamāhukaṃ caiva tathaivānakadundubhimsarvavṛṣṇipravīrāṃśca harṣayannabruvaṃ tadā

अप्रमादः सदा कार्यो नगरे यादवर्षभाःशाल्वराजविनाशाय प्रयातं मां निबोधत

apramādaḥ sadā kāryo nagare yādavarṣabhāḥśālvarājavināśāya prayātaṃ māṃ nibodhata

नाहत्वा तं निवर्तिष्ये पुरीं द्वारवतीं प्रतिसशाल्वं सौभनगरं हत्वा द्रष्टास्मि वः पुनःत्रिसामा हन्यतामेषा दुन्दुभिः शत्रुभीषणी

nāhatvā taṃ nivartiṣye purīṃ dvāravatīṃ pratisaśālvaṃ saubhanagaraṃ hatvā draṣṭāsmi vaḥ punaḥtrisāmā hanyatāmeṣā dundubhiḥ śatrubhīṣaṇī

ते मयाश्वासिता वीरा यथावद्भरतर्षभसर्वे मामब्रुवन्हृष्टाः प्रयाहि जहि शात्रवान्

te mayāśvāsitā vīrā yathāvadbharatarṣabhasarve māmabruvanhṛṣṭāḥ prayāhi jahi śātravān

तैः प्रहृष्टात्मभिर्वीरैराशीर्भिरभिनन्दितःवाचयित्वा द्विजश्रेष्ठान्प्रणम्य शिरसाहुकम्

taiḥ prahṛṣṭātmabhirvīrairāśīrbhirabhinanditaḥvācayitvā dvijaśreṣṭhānpraṇamya śirasāhukam

सैन्यसुग्रीवयुक्तेन रथेनानादयन्दिशःप्रध्माप्य शङ्खप्रवरं पाञ्चजन्यमहं नृप

sainyasugrīvayuktena rathenānādayandiśaḥpradhmāpya śaṅkhapravaraṃ pāñcajanyamahaṃ nṛpa

प्रयातोऽस्मि नरव्याघ्र बलेन महता वृतःकॢप्तेन चतुरङ्गेण बलेन जितकाशिना

prayāto'smi naravyāghra balena mahatā vṛtaḥkḷptena caturaṅgeṇa balena jitakāśinā

समतीत्य बहून्देशान्गिरींश्च बहुपादपान्सरांसि सरितश्चैव मार्त्तिकावतमासदम्

samatītya bahūndeśāngirīṃśca bahupādapānsarāṃsi saritaścaiva mārttikāvatamāsadam

तत्राश्रौषं नरव्याघ्र शाल्वं नगरमन्तिकात्प्रयातं सौभमास्थाय तमहं पृष्ठतोऽन्वयाम्

tatrāśrauṣaṃ naravyāghra śālvaṃ nagaramantikātprayātaṃ saubhamāsthāya tamahaṃ pṛṣṭhato'nvayām

ततः सागरमासाद्य कुक्षौ तस्य महोर्मिणःसमुद्रनाभ्यां शाल्वोऽभूत्सौभमास्थाय शत्रुहन्

tataḥ sāgaramāsādya kukṣau tasya mahormiṇaḥsamudranābhyāṃ śālvo'bhūtsaubhamāsthāya śatruhan

स समालोक्य दूरान्मां स्मयन्निव युधिष्ठिरआह्वयामास दुष्टात्मा युद्धायैव मुहुर्मुहुः

sa samālokya dūrānmāṃ smayanniva yudhiṣṭhiraāhvayāmāsa duṣṭātmā yuddhāyaiva muhurmuhuḥ

तस्य शार्ङ्गविनिर्मुक्तैर्बहुभिर्मर्मभेदिभिःपुरं नासाद्यत शरैस्ततो मां रोष आविशत्

tasya śārṅgavinirmuktairbahubhirmarmabhedibhiḥpuraṃ nāsādyata śaraistato māṃ roṣa āviśat

स चापि पापप्रकृतिर्दैतेयापसदो नृपमय्यवर्षत दुर्धर्षः शरधाराः सहस्रशः

sa cāpi pāpaprakṛtirdaiteyāpasado nṛpamayyavarṣata durdharṣaḥ śaradhārāḥ sahasraśaḥ

सैनिकान्मम सूतं च हयांश्च समवाकिरत्अचिन्तयन्तस्तु शरान्वयं युध्याम भारत

sainikānmama sūtaṃ ca hayāṃśca samavākiratacintayantastu śarānvayaṃ yudhyāma bhārata

ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्चिक्षिपुः समरे वीरा मयि शाल्वपदानुगाः

tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇāmcikṣipuḥ samare vīrā mayi śālvapadānugāḥ

ते हयान्मे रथं चैव तदा दारुकमेव चछादयामासुरसुरा बाणैर्मर्मविभेदिभिः

te hayānme rathaṃ caiva tadā dārukameva cachādayāmāsurasurā bāṇairmarmavibhedibhiḥ

न हया न रथो वीर न यन्ता मम दारुकःअदृश्यन्त शरैश्छन्नास्तथाहं सैनिकाश्च मे

na hayā na ratho vīra na yantā mama dārukaḥadṛśyanta śaraiśchannāstathāhaṃ sainikāśca me

ततोऽहमपि कौरव्य शराणामयुतान्बहून्अभिमन्त्रितानां धनुषा दिव्येन विधिनाक्षिपम्

tato'hamapi kauravya śarāṇāmayutānbahūnabhimantritānāṃ dhanuṣā divyena vidhinākṣipam

न तत्र विषयस्त्वासीन्मम सैन्यस्य भारतखे विषक्तं हि तत्सौभं क्रोशमात्र इवाभवत्

na tatra viṣayastvāsīnmama sainyasya bhāratakhe viṣaktaṃ hi tatsaubhaṃ krośamātra ivābhavat

ततस्ते प्रेक्षकाः सर्वे रङ्गवाट इव स्थिताःहर्षयामासुरुच्चैर्मां सिंहनादतलस्वनैः

tataste prekṣakāḥ sarve raṅgavāṭa iva sthitāḥharṣayāmāsuruccairmāṃ siṃhanādatalasvanaiḥ

मत्कार्मुकविनिर्मुक्ता दानवानां महारणेअङ्गेषु रुधिराक्तास्ते विविशुः शलभा इव

matkārmukavinirmuktā dānavānāṃ mahāraṇeaṅgeṣu rudhirāktāste viviśuḥ śalabhā iva

ततो हलहलाशब्दः सौभमध्ये व्यवर्धतवध्यतां विशिखैस्तीक्ष्णैः पततां च महार्णवे

tato halahalāśabdaḥ saubhamadhye vyavardhatavadhyatāṃ viśikhaistīkṣṇaiḥ patatāṃ ca mahārṇave

ते निकृत्तभुजस्कन्धाः कबन्धाकृतिदर्शनाःनदन्तो भैरवान्नादन्निपतन्ति स्म दानवाः

te nikṛttabhujaskandhāḥ kabandhākṛtidarśanāḥnadanto bhairavānnādannipatanti sma dānavāḥ

ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणालरजतप्रभम्जलजं पाञ्चजन्यं वै प्राणेनाहमपूरयम्

tato gokṣīrakundendumṛṇālarajataprabhamjalajaṃ pāñcajanyaṃ vai prāṇenāhamapūrayam

तान्दृष्ट्वा पतितांस्तत्र शाल्वः सौभपतिस्तदामायायुद्धेन महता योधयामास मां युधि

tāndṛṣṭvā patitāṃstatra śālvaḥ saubhapatistadāmāyāyuddhena mahatā yodhayāmāsa māṃ yudhi

ततो हुडहुडाः प्रासाः शक्तिशूलपरश्वधाःपट्टिशाश्च भुशुण्ड्यश्च प्रापतन्ननिशं मयि

tato huḍahuḍāḥ prāsāḥ śaktiśūlaparaśvadhāḥpaṭṭiśāśca bhuśuṇḍyaśca prāpatannaniśaṃ mayi

तानहं माययैवाशु प्रतिगृह्य व्यनाशयम्तस्यां हतायां मायायां गिरिशृङ्गैरयोधयत्

tānahaṃ māyayaivāśu pratigṛhya vyanāśayamtasyāṃ hatāyāṃ māyāyāṃ giriśṛṅgairayodhayat

ततोऽभवत्तम इव प्रभातमिव चाभवत्दुर्दिनं सुदिनं चैव शीतमुष्णं च भारत

tato'bhavattama iva prabhātamiva cābhavatdurdinaṃ sudinaṃ caiva śītamuṣṇaṃ ca bhārata

एवं मायां विकुर्वाणो योधयामास मां रिपुःविज्ञाय तदहं सर्वं माययैव व्यनाशयम्यथाकालं तु युद्धेन व्यधमं सर्वतः शरैः

evaṃ māyāṃ vikurvāṇo yodhayāmāsa māṃ ripuḥvijñāya tadahaṃ sarvaṃ māyayaiva vyanāśayamyathākālaṃ tu yuddhena vyadhamaṃ sarvataḥ śaraiḥ

ततो व्योम महाराज शतसूर्यमिवाभवत्शतचन्द्रं च कौन्तेय सहस्रायुततारकम्

tato vyoma mahārāja śatasūryamivābhavatśatacandraṃ ca kaunteya sahasrāyutatārakam

ततो नाज्ञायत तदा दिवारात्रं तथा दिशःततोऽहं मोहमापन्नः प्रज्ञास्त्रं समयोजयम्ततस्तदस्त्रमस्त्रेण विधूतं शरतूलवत्

tato nājñāyata tadā divārātraṃ tathā diśaḥtato'haṃ mohamāpannaḥ prajñāstraṃ samayojayamtatastadastramastreṇa vidhūtaṃ śaratūlavat

तथा तदभवद्युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम्लब्धालोकश्च राजेन्द्र पुनः शत्रुमयोधयम्

tathā tadabhavadyuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇamlabdhālokaśca rājendra punaḥ śatrumayodhayam