Mahabharata, opened as a book

संजय उवाच

तं पातितं ततो दृष्ट्वा महाशालमिवोद्गतम्प्रहृष्टमनसः सर्वे बभूवुस्तत्र पाण्डवाः ॥१॥

उन्मत्तमिव मातङ्गं सिंहेन विनिपातितम्ददृशुर्हृष्टरोमाणः सर्वे ते चापि सोमकाः ॥२॥

ततो दुर्योधनं हत्वा भीमसेनः प्रतापवान्पतितं कौरवेन्द्रं तमुपगम्येदमब्रवीत् ॥३॥

गौर्गौरिति पुरा मन्द द्रौपदीमेकवाससम्यत्सभायां हसन्नस्मांस्तदा वदसि दुर्मतेतस्यावहासस्य फलमद्य त्वं समवाप्नुहि ॥४॥

एवमुक्त्वा स वामेन पदा मौलिमुपास्पृशत्शिरश्च राजसिंहस्य पादेन समलोडयत् ॥५॥

तथैव क्रोधसंरक्तो भीमः परबलार्दनःपुनरेवाब्रवीद्वाक्यं यत्तच्छृणु नराधिप ॥६॥

येऽस्मान्पुरोऽपनृत्यन्त पुनर्गौरिति गौरितितान्वयं प्रतिनृत्यामः पुनर्गौरिति गौरिति ॥७॥

नास्माकं निकृतिर्वह्निर्नाक्षद्यूतं न वञ्चनास्वबाहुबलमाश्रित्य प्रबाधामो वयं रिपून् ॥८॥

सोऽवाप्य वैरस्य परस्य पारं; वृकोदरः प्राह शनैः प्रहस्ययुधिष्ठिरं केशवसृञ्जयांश्च; धनंजयं माद्रवतीसुतौ च ॥९॥

रजस्वलां द्रौपदीमानयन्ये; ये चाप्यकुर्वन्त सदस्यवस्त्राम्तान्पश्यध्वं पाण्डवैर्धार्तराष्ट्रा;न्रणे हतांस्तपसा याज्ञसेन्याः ॥१०॥

ये नः पुरा षण्ढतिलानवोच;न्क्रूरा राज्ञो धृतराष्ट्रस्य पुत्राःते नो हताः सगणाः सानुबन्धाः; कामं स्वर्गं नरकं वा व्रजामः ॥११॥

पुनश्च राज्ञः पतितस्य भूमौ; स तां गदां स्कन्धगतां निरीक्ष्यवामेन पादेन शिरः प्रमृद्य; दुर्योधनं नैकृतिकेत्यवोचत् ॥१२॥

हृष्टेन राजन्कुरुपार्थिवस्य; क्षुद्रात्मना भीमसेनेन पादम्दृष्ट्वा कृतं मूर्धनि नाभ्यनन्द;न्धर्मात्मानः सोमकानां प्रबर्हाः ॥१३॥

तव पुत्रं तथा हत्वा कत्थमानं वृकोदरम्नृत्यमानं च बहुशो धर्मराजोऽब्रवीदिदम् ॥१४॥

मा शिरोऽस्य पदा मर्दीर्मा धर्मस्तेऽत्यगान्महान्राजा ज्ञातिर्हतश्चायं नैतन्न्याय्यं तवानघ ॥१५॥

विध्वस्तोऽयं हतामात्यो हतभ्राता हतप्रजःउत्सन्नपिण्डो भ्राता च नैतन्न्याय्यं कृतं त्वया ॥१६॥

धार्मिको भीमसेनोऽसावित्याहुस्त्वां पुरा जनाःस कस्माद्भीमसेन त्वं राजानमधितिष्ठसि ॥१७॥

दृष्ट्वा दुर्योधनं राजा कुन्तीपुत्रस्तथागतम्नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥१८॥

नूनमेतद्बलवता धात्रादिष्टं महात्मनायद्वयं त्वां जिघांसामस्त्वं चास्मान्कुरुसत्तम ॥१९॥

आत्मनो ह्यपराधेन महद्व्यसनमीदृशम्प्राप्तवानसि यल्लोभान्मदाद्बाल्याच्च भारत ॥२०॥

घातयित्वा वयस्यांश्च भ्रातॄनथ पितॄंस्तथापुत्रान्पौत्रांस्तथाचार्यांस्ततोऽसि निधनं गतः ॥२१॥

तवापराधादस्माभिर्भ्रातरस्ते महारथाःनिहता ज्ञातयश्चान्ये दिष्टं मन्ये दुरत्ययम् ॥२२॥

स्नुषाश्च प्रस्नुषाश्चैव धृतराष्ट्रस्य विह्वलाःगर्हयिष्यन्ति नो नूनं विधवाः शोककर्शिताः ॥२३॥

एवमुक्त्वा सुदुःखार्तो निशश्वास स पार्थिवःविललाप चिरं चापि धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥२४॥