Mandala.Sukta 1.116

कक्षीवान् दैर्घतमस औशिजः। अश्विनौ। त्रिष्टुप्। · kakṣīvān dairghatamasa auśijaḥ | aśvinau | triṣṭup |

नास॑त्याभ्यां ब॒र्हिरि॑व॒ प्र वृ॑ञ्जे॒ स्तोमाँ॑ इयर्म्य॒भ्रिये॑व॒ वात॑: ।यावर्भ॑गाय विम॒दाय॑ जा॒यां से॑ना॒जुवा॑ न्यू॒हतू॒ रथे॑न॥

nāsatyābhyāṃ barhiriva pra vṛñje stomām̐ iyarmyabhriyeva vāta: |yāvarbhagāya vimadāya jāyāṃ senājuvā nyūhatū rathena ||

वी॒ळु॒पत्म॑भिराशु॒हेम॑भिर्वा दे॒वानां॑ वा जू॒तिभि॒: शाश॑दाना ।तद् रास॑भो नासत्या स॒हस्र॑मा॒जा य॒मस्य॑ प्र॒धने॑ जिगाय॥

vīḷupatmabhirāśuhemabhirvā devānāṃ vā jūtibhi: śāśadānā |tad rāsabho nāsatyā sahasramājā yamasya pradhane jigāya ||

तुग्रो॑ ह भु॒ज्युम॑श्विनोदमे॒घे र॒यिं न कश्चि॑न्ममृ॒वाँ अवा॑हाः ।तमू॑हथुर्नौ॒भिरा॑त्म॒न्वती॑भिरन्तरिक्ष॒प्रुद्भि॒रपो॑दकाभिः॥

tugro ha bhujyumaśvinodameghe rayiṃ na kaścinmamṛvām̐ avāhāḥ |tamūhathurnaubhirātmanvatībhirantarikṣaprudbhirapodakābhiḥ ||

ति॒स्रः क्षप॒स्त्रिरहा॑ति॒व्रज॑द्भि॒र्नास॑त्या भु॒ज्युमू॑हथुः पतं॒गैः ।स॒मु॒द्रस्य॒ धन्व॑न्ना॒र्द्रस्य॑ पा॒रे त्रि॒भी रथै॑: श॒तप॑द्भि॒: षळ॑श्वैः॥

tisraḥ kṣapastrirahātivrajadbhirnāsatyā bhujyumūhathuḥ pataṃgaiḥ |samudrasya dhanvannārdrasya pāre tribhī rathai: śatapadbhi: ṣaḷaśvaiḥ ||

अ॒ना॒र॒म्भ॒णे तद॑वीरयेथामनास्था॒ने अ॑ग्रभ॒णे स॑मु॒द्रे ।यद॑श्विना ऊ॒हथु॑र्भु॒ज्युमस्तं॑ श॒तारि॑त्रां॒ नाव॑मातस्थि॒वांस॑म्॥

anārambhaṇe tadavīrayethāmanāsthāne agrabhaṇe samudre |yadaśvinā ūhathurbhujyumastaṃ śatāritrāṃ nāvamātasthivāṃsam ||

यम॑श्विना द॒दथु॑: श्वे॒तमश्व॑म॒घाश्वा॑य॒ शश्व॒दित् स्व॒स्ति ।तद् वां दा॒त्रं महि॑ की॒र्तेन्यं॑ भूत् पै॒द्वो वा॒जी सद॒मिद्धव्यो॑ अ॒र्यः॥

yamaśvinā dadathu: śvetamaśvamaghāśvāya śaśvadit svasti |tad vāṃ dātraṃ mahi kīrtenyaṃ bhūt paidvo vājī sadamiddhavyo aryaḥ ||

यु॒वं न॑रा स्तुव॒ते प॑ज्रि॒याय॑ क॒क्षीव॑ते अरदतं॒ पुरं॑धिम् ।का॒रो॒त॒राच्छ॒फादश्व॑स्य॒ वृष्ण॑: श॒तं कु॒म्भाँ अ॑सिञ्चतं॒ सुरा॑याः॥

yuvaṃ narā stuvate pajriyāya kakṣīvate aradataṃ puraṃdhim |kārotarācchaphādaśvasya vṛṣṇa: śataṃ kumbhām̐ asiñcataṃ surāyāḥ ||

हि॒मेना॒ग्निं घ्रं॒सम॑वारयेथां पितु॒मती॒मूर्ज॑मस्मा अधत्तम् ।ऋ॒बीसे॒ अत्रि॑मश्वि॒नाव॑नीत॒मुन्नि॑न्यथु॒: सर्व॑गणं स्व॒स्ति॥

himenāgniṃ ghraṃsamavārayethāṃ pitumatīmūrjamasmā adhattam |ṛbīse atrimaśvināvanītamunninyathu: sarvagaṇaṃ svasti ||

परा॑व॒तं ना॑सत्यानुदेथामु॒च्चाबु॑ध्नं चक्रथुर्जि॒ह्मबा॑रम् ।क्षर॒न्नापो॒ न पा॒यना॑य रा॒ये स॒हस्रा॑य॒ तृष्य॑ते॒ गोत॑मस्य॥

parāvataṃ nāsatyānudethāmuccābudhnaṃ cakrathurjihmabāram |kṣarannāpo na pāyanāya rāye sahasrāya tṛṣyate gotamasya ||

जु॒जु॒रुषो॑ नासत्यो॒त व॒व्रिं प्रामु॑ञ्चतं द्रा॒पिमि॑व॒ च्यवा॑नात् ।प्राति॑रतं जहि॒तस्यायु॑र्द॒स्रादित् पति॑मकृणुतं क॒नीना॑म्॥

jujuruṣo nāsatyota vavriṃ prāmuñcataṃ drāpimiva cyavānāt |prātirataṃ jahitasyāyurdasrādit patimakṛṇutaṃ kanīnām ||

तद् वां नरा॒ शंस्यं॒ राध्यं॑ चाभिष्टि॒मन्ना॑सत्या॒ वरू॑थम् ।यद् वि॒द्वांसा॑ नि॒धिमि॒वाप॑गूह्ल॒मुद् द॑र्श॒तादू॒पथु॒र्वन्द॑नाय॥

tad vāṃ narā śaṃsyaṃ rādhyaṃ cābhiṣṭimannāsatyā varūtham |yad vidvāṃsā nidhimivāpagūhlamud darśatādūpathurvandanāya ||

तद् वां नरा स॒नये॒ दंस॑ उ॒ग्रमा॒विष्कृ॑णोमि तन्य॒तुर्न वृ॒ष्टिम् ।द॒ध्यङ् ह॒ यन्मध्वा॑थर्व॒णो वा॒मश्व॑स्य शी॒र्ष्णा प्र यदी॑मु॒वाच॑॥

tad vāṃ narā sanaye daṃsa ugramāviṣkṛṇomi tanyaturna vṛṣṭim |dadhyaṅ ha yanmadhvātharvaṇo vāmaśvasya śīrṣṇā pra yadīmuvāca ||

अजो॑हवीन्नासत्या क॒रा वां॑ म॒हे याम॑न् पुरुभुजा॒ पुरं॑धिः ।श्रु॒तं तच्छासु॑रिव वध्रिम॒त्या हिर॑ण्यहस्तमश्विनावदत्तम्॥

ajohavīnnāsatyā karā vāṃ mahe yāman purubhujā puraṃdhiḥ |śrutaṃ tacchāsuriva vadhrimatyā hiraṇyahastamaśvināvadattam ||

आ॒स्नो वृक॑स्य॒ वर्ति॑काम॒भीके॑ यु॒वं न॑रा नासत्यामुमुक्तम् ।उ॒तो क॒विं पु॑रुभुजा यु॒वं ह॒ कृप॑माणमकृणुतं वि॒चक्षे॑॥

āsno vṛkasya vartikāmabhīke yuvaṃ narā nāsatyāmumuktam |uto kaviṃ purubhujā yuvaṃ ha kṛpamāṇamakṛṇutaṃ vicakṣe ||

च॒रित्रं॒ हि वेरि॒वाच्छे॑दि प॒र्णमा॒जा खे॒लस्य॒ परि॑तक्म्यायाम् ।स॒द्यो जङ्घा॒माय॑सीं वि॒श्पला॑यै॒ धने॑ हि॒ते सर्त॑वे॒ प्रत्य॑धत्तम्॥

caritraṃ hi verivācchedi parṇamājā khelasya paritakmyāyām |sadyo jaṅghāmāyasīṃ viśpalāyai dhane hite sartave pratyadhattam ||

श॒तं मे॒षान् वृ॒क्ये॑ चक्षदा॒नमृ॒ज्राश्वं॒ तं पि॒तान्धं च॑कार ।तस्मा॑ अ॒क्षी ना॑सत्या वि॒चक्ष॒ आध॑त्तं दस्रा भिषजावन॒र्वन्॥

śataṃ meṣān vṛkye cakṣadānamṛjrāśvaṃ taṃ pitāndhaṃ cakāra |tasmā akṣī nāsatyā vicakṣa ādhattaṃ dasrā bhiṣajāvanarvan ||

आ वां॒ रथं॑ दुहि॒ता सूर्य॑स्य॒ कार्ष्मे॑वातिष्ठ॒दर्व॑ता॒ जय॑न्ती ।विश्वे॑ दे॒वा अन्व॑मन्यन्त हृ॒द्भिः समु॑ श्रि॒या ना॑सत्या सचेथे॥

ā vāṃ rathaṃ duhitā sūryasya kārṣmevātiṣṭhadarvatā jayantī |viśve devā anvamanyanta hṛdbhiḥ samu śriyā nāsatyā sacethe ||

यदया॑तं॒ दिवो॑दासाय व॒र्तिर्भ॒रद्वा॑जायाश्विना॒ हय॑न्ता ।रे॒वदु॑वाह सच॒नो रथो॑ वां वृष॒भश्च॑ शिंशु॒मार॑श्च यु॒क्ता॥

yadayātaṃ divodāsāya vartirbharadvājāyāśvinā hayantā |revaduvāha sacano ratho vāṃ vṛṣabhaśca śiṃśumāraśca yuktā ||

र॒यिं सु॑क्ष॒त्रं स्व॑प॒त्यमायु॑: सु॒वीर्यं॑ नासत्या॒ वह॑न्ता ।आ ज॒ह्नावीं॒ सम॑न॒सोप॒ वाजै॒स्त्रिरह्नो॑ भा॒गं दध॑तीमयातम्॥

rayiṃ sukṣatraṃ svapatyamāyu: suvīryaṃ nāsatyā vahantā |ā jahnāvīṃ samanasopa vājaistrirahno bhāgaṃ dadhatīmayātam ||

परि॑विष्टं जाहु॒षं वि॒श्वत॑: सीं सु॒गेभि॒र्नक्त॑मूहथू॒ रजो॑भिः ।वि॒भि॒न्दुना॑ नासत्या॒ रथे॑न॒ वि पर्व॑ताँ अजर॒यू अ॑यातम्॥

pariviṣṭaṃ jāhuṣaṃ viśvata: sīṃ sugebhirnaktamūhathū rajobhiḥ |vibhindunā nāsatyā rathena vi parvatām̐ ajarayū ayātam ||

एक॑स्या॒ वस्तो॑रावतं॒ रणा॑य॒ वश॑मश्विना स॒नये॑ स॒हस्रा॑ ।निर॑हतं दु॒च्छुना॒ इन्द्र॑वन्ता पृथु॒श्रव॑सो वृषणा॒वरा॑तीः॥

ekasyā vastorāvataṃ raṇāya vaśamaśvinā sanaye sahasrā |nirahataṃ ducchunā indravantā pṛthuśravaso vṛṣaṇāvarātīḥ ||

श॒रस्य॑ चिदार्च॒त्कस्या॑व॒तादा नी॒चादु॒च्चा च॑क्रथु॒: पात॑वे॒ वाः ।श॒यवे॑ चिन्नासत्या॒ शची॑भि॒र्जसु॑रये स्त॒र्यं॑ पिप्यथु॒र्गाम्॥

śarasya cidārcatkasyāvatādā nīcāduccā cakrathu: pātave vāḥ |śayave cinnāsatyā śacībhirjasuraye staryaṃ pipyathurgām ||

अ॒व॒स्य॒ते स्तु॑व॒ते कृ॑ष्णि॒याय॑ ऋजूय॒ते ना॑सत्या॒ शची॑भिः ।प॒शुं न न॒ष्टमि॑व॒ दर्श॑नाय विष्णा॒प्वं॑ ददथु॒र्विश्व॑काय॥

avasyate stuvate kṛṣṇiyāya ṛjūyate nāsatyā śacībhiḥ |paśuṃ na naṣṭamiva darśanāya viṣṇāpvaṃ dadathurviśvakāya ||

दश॒ रात्री॒रशि॑वेना॒ नव॒ द्यूनव॑नद्धं श्नथि॒तम॒प्स्व १न्तः ।विप्रु॑तं रे॒भमु॒दनि॒ प्रवृ॑क्त॒मुन्नि॑न्यथु॒: सोम॑मिव स्रु॒वेण॑॥

daśa rātrīraśivenā nava dyūnavanaddhaṃ śnathitamapsva 1ntaḥ |viprutaṃ rebhamudani pravṛktamunninyathu: somamiva sruveṇa ||

प्र वां॒ दंसां॑स्यश्विनाववोचम॒स्य पति॑: स्यां सु॒गव॑: सु॒वीर॑: ।उ॒त पश्य॑न्नश्नु॒वन् दी॒र्घमायु॒रस्त॑मि॒वेज्ज॑रि॒माणं॑ जगम्याम्॥

pra vāṃ daṃsāṃsyaśvināvavocamasya pati: syāṃ sugava: suvīra: |uta paśyannaśnuvan dīrghamāyurastamivejjarimāṇaṃ jagamyām ||