Mandala.Sukta 8.23

विश्वमना वैयश्व: । अग्नि : ।उष्णिक् । · viśvamanā vaiyaśva: | agni : |uṣṇik |

ईळि॑ष्वा॒ हि प्र॑ती॒व्यं१ यज॑स्व जा॒तवे॑दसम् ।च॒रि॒ष्णुधू॑म॒मगृ॑भीतशोचिषम्॥

īḷiṣvā hi pratīvyaṃ1 yajasva jātavedasam |cariṣṇudhūmamagṛbhītaśociṣam ||

दा॒मानं॑ विश्वचर्षणे॒ऽग्निं वि॑श्वमनो गि॒रा ।उ॒त स्तु॑षे॒ विष्प॑र्धसो॒ रथा॑नाम्॥

dāmānaṃ viśvacarṣaṇe'gniṃ viśvamano girā |uta stuṣe viṣpardhaso rathānām ||

येषा॑माबा॒ध ऋ॒ग्मिय॑ इ॒षः पृ॒क्षश्च॑ नि॒ग्रभे॑ ।उ॒प॒विदा॒ वह्नि॑र्विन्दते॒ वसु॑॥

yeṣāmābādha ṛgmiya iṣaḥ pṛkṣaśca nigrabhe |upavidā vahnirvindate vasu ||

उद॑स्य शो॒चिर॑स्थाद्दीदि॒युषो॒ व्य१जर॑म् ।तपु॑र्जम्भस्य सु॒द्युतो॑ गण॒श्रिय॑:॥

udasya śocirasthāddīdiyuṣo vya1jaram |tapurjambhasya sudyuto gaṇaśriya: ||

उदु॑ तिष्ठ स्वध्वर॒ स्तवा॑नो दे॒व्या कृ॒पा ।अ॒भि॒ख्या भा॒सा बृ॑ह॒ता शु॑शु॒क्वनि॑:॥

udu tiṣṭha svadhvara stavāno devyā kṛpā |abhikhyā bhāsā bṛhatā śuśukvani: ||

अग्ने॑ या॒हि सु॑श॒स्तिभि॑र्ह॒व्या जुह्वा॑न आनु॒षक् ।यथा॑ दू॒तो ब॒भूथ॑ हव्य॒वाह॑नः॥

agne yāhi suśastibhirhavyā juhvāna ānuṣak |yathā dūto babhūtha havyavāhanaḥ ||

अ॒ग्निं व॑: पू॒र्व्यं हु॑वे॒ होता॑रं चर्षणी॒नाम् ।तम॒या वा॒चा गृ॑णे॒ तमु॑ वः स्तुषे॥

agniṃ va: pūrvyaṃ huve hotāraṃ carṣaṇīnām |tamayā vācā gṛṇe tamu vaḥ stuṣe ||

य॒ज्ञेभि॒रद्भु॑तक्रतुं॒ यं कृ॒पा सू॒दय॑न्त॒ इत् ।मि॒त्रं न जने॒ सुधि॑तमृ॒ताव॑नि॥

yajñebhiradbhutakratuṃ yaṃ kṛpā sūdayanta it |mitraṃ na jane sudhitamṛtāvani ||

ऋ॒तावा॑नमृतायवो य॒ज्ञस्य॒ साध॑नं गि॒रा ।उपो॑ एनं जुजुषु॒र्नम॑सस्प॒दे॥

ṛtāvānamṛtāyavo yajñasya sādhanaṃ girā |upo enaṃ jujuṣurnamasaspade ||

अच्छा॑ नो॒ अङ्गि॑रस्तमं य॒ज्ञासो॑ यन्तु सं॒यत॑: ।होता॒ यो अस्ति॑ वि॒क्ष्वा य॒शस्त॑मः॥

acchā no aṅgirastamaṃ yajñāso yantu saṃyata: |hotā yo asti vikṣvā yaśastamaḥ ||

अग्ने॒ तव॒ त्ये अ॑ज॒रेन्धा॑नासो बृ॒हद्भाः ।अश्वा॑ इव॒ वृष॑णस्तविषी॒यव॑:॥

agne tava tye ajarendhānāso bṛhadbhāḥ |aśvā iva vṛṣaṇastaviṣīyava: ||

स त्वं न॑ ऊर्जां पते र॒यिं रा॑स्व सु॒वीर्य॑म् ।प्राव॑ नस्तो॒के तन॑ये स॒मत्स्वा॥

sa tvaṃ na ūrjāṃ pate rayiṃ rāsva suvīryam |prāva nastoke tanaye samatsvā ||

यद्वा उ॑ वि॒श्पति॑: शि॒तः सुप्री॑तो॒ मनु॑षो वि॒शि ।विश्वेद॒ग्निः प्रति॒ रक्षां॑सि सेधति॥

yadvā u viśpati: śitaḥ suprīto manuṣo viśi |viśvedagniḥ prati rakṣāṃsi sedhati ||

श्रु॒ष्ट्य॑ग्ने॒ नव॑स्य मे॒ स्तोम॑स्य वीर विश्पते ।नि मा॒यिन॒स्तपु॑षा र॒क्षसो॑ दह॥

śruṣṭyagne navasya me stomasya vīra viśpate |ni māyinastapuṣā rakṣaso daha ||

न तस्य॑ मा॒यया॑ च॒न रि॒पुरी॑शीत॒ मर्त्य॑: ।यो अ॒ग्नये॑ द॒दाश॑ ह॒व्यदा॑तिभिः॥

na tasya māyayā cana ripurīśīta martya: |yo agnaye dadāśa havyadātibhiḥ ||

व्य॑श्वस्त्वा वसु॒विद॑मुक्ष॒ण्युर॑प्रीणा॒दृषि॑: ।म॒हो रा॒ये तमु॑ त्वा॒ समि॑धीमहि॥

vyaśvastvā vasuvidamukṣaṇyuraprīṇādṛṣi: |maho rāye tamu tvā samidhīmahi ||

उ॒शना॑ का॒व्यस्त्वा॒ नि होता॑रमसादयत् ।आ॒य॒जिं त्वा॒ मन॑वे जा॒तवे॑दसम्॥

uśanā kāvyastvā ni hotāramasādayat |āyajiṃ tvā manave jātavedasam ||

विश्वे॒ हि त्वा॑ स॒जोष॑सो दे॒वासो॑ दू॒तमक्र॑त ।श्रु॒ष्टी दे॑व प्रथ॒मो य॒ज्ञियो॑ भुवः॥

viśve hi tvā sajoṣaso devāso dūtamakrata |śruṣṭī deva prathamo yajñiyo bhuvaḥ ||

इ॒मं घा॑ वी॒रो अ॒मृतं॑ दू॒तं कृ॑ण्वीत॒ मर्त्य॑: ।पा॒व॒कं कृ॒ष्णव॑र्तनिं॒ विहा॑यसम्॥

imaṃ ghā vīro amṛtaṃ dūtaṃ kṛṇvīta martya: |pāvakaṃ kṛṣṇavartaniṃ vihāyasam ||

तं हु॑वेम य॒तस्रु॑चः सु॒भासं॑ शु॒क्रशो॑चिषम् ।वि॒शाम॒ग्निम॒जरं॑ प्र॒त्नमीड्य॑म्॥

taṃ huvema yatasrucaḥ subhāsaṃ śukraśociṣam |viśāmagnimajaraṃ pratnamīḍyam ||

यो अ॑स्मै ह॒व्यदा॑तिभि॒राहु॑तिं॒ मर्तोऽवि॑धत् ।भूरि॒ पोषं॒ स ध॑त्ते वी॒रव॒द्यश॑:॥

yo asmai havyadātibhirāhutiṃ marto'vidhat |bhūri poṣaṃ sa dhatte vīravadyaśa: ||

प्र॒थ॒मं जा॒तवे॑दसम॒ग्निं य॒ज्ञेषु॑ पू॒र्व्यम् ।प्रति॒ स्रुगे॑ति॒ नम॑सा ह॒विष्म॑ती॥

prathamaṃ jātavedasamagniṃ yajñeṣu pūrvyam |prati srugeti namasā haviṣmatī ||

आभि॑र्विधेमा॒ग्नये॒ ज्येष्ठा॑भिर्व्यश्व॒वत् ।मंहि॑ष्ठाभिर्म॒तिभि॑: शु॒क्रशो॑चिषे॥

ābhirvidhemāgnaye jyeṣṭhābhirvyaśvavat |maṃhiṣṭhābhirmatibhi: śukraśociṣe ||

नू॒नम॑र्च॒ विहा॑यसे॒ स्तोमे॑भिः स्थूरयूप॒वत् ।ऋषे॑ वैयश्व॒ दम्या॑या॒ग्नये॑॥

nūnamarca vihāyase stomebhiḥ sthūrayūpavat |ṛṣe vaiyaśva damyāyāgnaye ||

अति॑थिं॒ मानु॑षाणां सू॒नुं वन॒स्पती॑नाम् ।विप्रा॑ अ॒ग्निमव॑से प्र॒त्नमी॑ळते॥

atithiṃ mānuṣāṇāṃ sūnuṃ vanaspatīnām |viprā agnimavase pratnamīḷate ||

म॒हो विश्वाँ॑ अ॒भि ष॒तो॒३ऽभि ह॒व्यानि॒ मानु॑षा ।अग्ने॒ नि ष॑त्सि॒ नम॒साधि॑ ब॒र्हिषि॑॥

maho viśvām̐ abhi ṣato3'bhi havyāni mānuṣā |agne ni ṣatsi namasādhi barhiṣi ||

वंस्वा॑ नो॒ वार्या॑ पु॒रु वंस्व॑ रा॒यः पु॑रु॒स्पृह॑: ।सु॒वीर्य॑स्य प्र॒जाव॑तो॒ यश॑स्वतः॥

vaṃsvā no vāryā puru vaṃsva rāyaḥ puruspṛha: |suvīryasya prajāvato yaśasvataḥ ||

त्वं व॑रो सु॒षाम्णेऽग्ने॒ जना॑य चोदय ।सदा॑ वसो रा॒तिं य॑विष्ठ॒ शश्व॑ते॥

tvaṃ varo suṣāmṇe'gne janāya codaya |sadā vaso rātiṃ yaviṣṭha śaśvate ||

त्वं हि सु॑प्र॒तूरसि॒ त्वं नो॒ गोम॑ती॒रिष॑: ।म॒हो रा॒यः सा॒तिम॑ग्ने॒ अपा॑ वृधि॥

tvaṃ hi supratūrasi tvaṃ no gomatīriṣa: |maho rāyaḥ sātimagne apā vṛdhi ||

अग्ने॒ त्वं य॒शा अ॒स्या मि॒त्रावरु॑णा वह ।ऋ॒तावा॑ना स॒म्राजा॑ पू॒तद॑क्षसा॥

agne tvaṃ yaśā asyā mitrāvaruṇā vaha |ṛtāvānā samrājā pūtadakṣasā ||