Kanda.Sarga 1.15

मेधावी तु ततो ध्यात्वा स किङ्चित् इदम् उत्तरम् ।लब्ध सङ्ज्ञः ततः तम् तु वेदज्ञो नृपम् अब्रवीत्॥

medhāvī tu tato dhyātvā sa kiṅcit idam uttaram |labdha saṅjñaḥ tataḥ tam tu vedajño nṛpam abravīt ||

इष्टिम् तेऽहम् करिष्यामि पुत्रीयाम् पुत्र कारणात् ।अथर्व सिरसि प्रोक्तैः मन्त्रैः सिद्धाम् विधानतः॥

iṣṭim te'ham kariṣyāmi putrīyām putra kāraṇāt |atharva sirasi proktaiḥ mantraiḥ siddhām vidhānataḥ ||

ततः प्राक्रमत् इदम् इष्टिम् ताम् पुत्रीयाम् पुत्र कारणात् ।जुहाव अग्नौ च तेजस्वी मन्त्र दृष्टेन कर्मणा॥

tataḥ prākramat idam iṣṭim tām putrīyām putra kāraṇāt |juhāva agnau ca tejasvī mantra dṛṣṭena karmaṇā ||

ततो देवाः स गन्धर्वाः सिद्धाः च परम ऋषयः ।भाग प्रतिग्रहार्थम् वै समवेता यथाविधि॥

tato devāḥ sa gandharvāḥ siddhāḥ ca parama ṛṣayaḥ |bhāga pratigrahārtham vai samavetā yathāvidhi ||

ताः समेत्य यथा न्यायम् तस्मिन् सदसि देवताः ।अब्रुवन् लोक कर्तारम् ब्रह्माणम् वचनम् ततः॥

tāḥ sametya yathā nyāyam tasmin sadasi devatāḥ |abruvan loka kartāram brahmāṇam vacanam tataḥ ||

भगवन् त्वत् प्रसादेन रावणो नाम राक्षसः ।सर्वान् नो बाधते वीर्यात् शासितुम् तम् न शक्नुमः॥

bhagavan tvat prasādena rāvaṇo nāma rākṣasaḥ |sarvān no bādhate vīryāt śāsitum tam na śaknumaḥ ||

त्वया तस्मै वरो दत्तः प्रीतेन भगवन् तदा ।मानयन्तः च तम् नित्यम् सर्वम् तस्य क्षमामहे॥

tvayā tasmai varo dattaḥ prītena bhagavan tadā |mānayantaḥ ca tam nityam sarvam tasya kṣamāmahe ||

उद्वेजयति लोकान् त्रीन् उच्छ्रितान् द्वेष्टि दुर्मतिः ।शक्रम् त्रिदश राजानम् प्रधर्षयितुम् इच्छति॥

udvejayati lokān trīn ucchritān dveṣṭi durmatiḥ |śakram tridaśa rājānam pradharṣayitum icchati ||

ऋषीन् यक्षान् स गन्धर्वान् असुरान् ब्राह्मणान् तथा ।अतिक्रामति दुर्धर्षो वर दानेन मोहितः॥

ṛṣīn yakṣān sa gandharvān asurān brāhmaṇān tathā |atikrāmati durdharṣo vara dānena mohitaḥ ||

नैनम् सूर्यः प्रतपति पार्श्वे वाति न मारुतः ।चलोर्मिमाली तम् दृष्ट्वा समुद्रोऽपि न कम्पते॥

nainam sūryaḥ pratapati pārśve vāti na mārutaḥ |calormimālī tam dṛṣṭvā samudro'pi na kampate ||

तन् महन्नो भयम् तस्मात् राक्षसात् घोर दर्शनात् ।वधार्थम् तस्य भगवन् उपायम् कर्तुम् अर्हसि॥

tan mahanno bhayam tasmāt rākṣasāt ghora darśanāt |vadhārtham tasya bhagavan upāyam kartum arhasi ||

एवम् उक्तः सुरैः सर्वैः चिन्तयित्वा ततोऽब्रवीत् ।हन्ता अयम् विदितः तस्य वधोपायो दुरात्मनः॥

evam uktaḥ suraiḥ sarvaiḥ cintayitvā tato'bravīt |hantā ayam viditaḥ tasya vadhopāyo durātmanaḥ ||

तेन गन्धर्व यक्षाणाम् देवतानाम् च रक्षसाम् ।अवध्योऽस्मि इति वागुक्ता तथेति उक्तम् च तन् मया॥

tena gandharva yakṣāṇām devatānām ca rakṣasām |avadhyo'smi iti vāguktā tatheti uktam ca tan mayā ||

न अकीर्तयत् अवज्ञानात् तत् रक्षो मानुषाम् तदा ।तस्मात् स मानुषात् वध्यो मृत्युः न अन्योऽस्य विद्यते॥

na akīrtayat avajñānāt tat rakṣo mānuṣām tadā |tasmāt sa mānuṣāt vadhyo mṛtyuḥ na anyo'sya vidyate ||

एतत् श्रुत्वा प्रियम् वाक्यम् ब्रह्मणा समुदाहृतम् ।देवा महर्षयः सर्वे प्रहृष्टाः ते अभवन् तदा॥

etat śrutvā priyam vākyam brahmaṇā samudāhṛtam |devā maharṣayaḥ sarve prahṛṣṭāḥ te abhavan tadā ||

एतस्मिन् अनन्तरे विष्णुः उपयातो महाद्युतिः ।श्ङ्ख चक्र गदा पाणिः पीत वासा जगत्पतिः॥

etasmin anantare viṣṇuḥ upayāto mahādyutiḥ |śṅkha cakra gadā pāṇiḥ pīta vāsā jagatpatiḥ ||

वैनतेयम् समारूह्य भास्कर तोयदम् यथा ।तप्त हाटक केयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः॥

vainateyam samārūhya bhāskara toyadam yathā |tapta hāṭaka keyūro vandyamānaḥ surottamaiḥ ||

ब्रह्मणा च समागम्य तत्र तस्थौ समाहितः ।तम् अब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥

brahmaṇā ca samāgamya tatra tasthau samāhitaḥ |tam abruvan surāḥ sarve samabhiṣṭūya saṃnatāḥ ||

त्वाम् नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानाम् हित काम्यया ।राज्ञो दशरथस्य त्वम् अयोध्य अधिपतेः विभोः॥

tvām niyokṣyāmahe viṣṇo lokānām hita kāmyayā |rājño daśarathasya tvam ayodhya adhipateḥ vibhoḥ ||

धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षि सम तेजसः ।अस्य भार्यासु तिसृषु ह्री श्री कीर्ति उपमासु च॥

dharmajñasya vadānyasya maharṣi sama tejasaḥ |asya bhāryāsu tisṛṣu hrī śrī kīrti upamāsu ca ||

विष्णो पुत्रत्वम् आगच्छ कृत्वा आत्मानम् चतुर्विधम् ।तत्र त्वम् मानुषो भूत्वा प्रवृद्धम् लोक कण्टकम्॥

viṣṇo putratvam āgaccha kṛtvā ātmānam caturvidham |tatra tvam mānuṣo bhūtvā pravṛddham loka kaṇṭakam ||

अवध्यम् दैवतैः विष्णो समरे जहि रावणम् ।स हि देवान् स गन्धर्वान् सिद्धान् च ऋषि सत्तमान्॥

avadhyam daivataiḥ viṣṇo samare jahi rāvaṇam |sa hi devān sa gandharvān siddhān ca ṛṣi sattamān ||

राक्षसो रावणो मूर्खो वीर्य उद्रेकेण बाधते ।ऋषयः च ततः तेन गन्धर्वा अप्सरसः तथा॥

rākṣaso rāvaṇo mūrkho vīrya udrekeṇa bādhate |ṛṣayaḥ ca tataḥ tena gandharvā apsarasaḥ tathā ||

क्रीडयन्तो नन्दन वने रैउद्रेण विनिपातिताः ।वधार्थम् वयम् आयाताः तस्य वै मुनिभिः सह॥

krīḍayanto nandana vane raiudreṇa vinipātitāḥ |vadhārtham vayam āyātāḥ tasya vai munibhiḥ saha ||

सिद्ध गन्धर्व यक्षाः च ततः त्वाम् श्ररणम् गताः ।त्वम् गतिः परमा देव सर्वेषाम् नः परंतपः॥

siddha gandharva yakṣāḥ ca tataḥ tvām śraraṇam gatāḥ |tvam gatiḥ paramā deva sarveṣām naḥ paraṃtapaḥ ||

वधाय देव शतॄणाम् नृणाम् लोके मनः कुरु ।एवम् स्तुतस्तु देवेशो विष्णुः त्रिदशः पुंगवः॥

vadhāya deva śatṝṇām nṛṇām loke manaḥ kuru |evam stutastu deveśo viṣṇuḥ tridaśaḥ puṃgavaḥ ||

पितामह पुरोगान् तान् सर्व लोक नमस्कृतःअब्रवीत् त्रिदशान् सर्वान् समेतान् धर्म संहितान्॥

pitāmaha purogān tān sarva loka namaskṛtaḥabravīt tridaśān sarvān sametān dharma saṃhitān ||

भयम् त्यजत भद्रम् वो हितार्थम् युधि रावणम् ।स पुत्र पौत्रम् स अमात्यम् स मित्र ज्ञाति बान्धवम्॥

bhayam tyajata bhadram vo hitārtham yudhi rāvaṇam |sa putra pautram sa amātyam sa mitra jñāti bāndhavam ||

हत्वा क्रूरम् दुराधर्षम् देव ऋषीणाम् भयावहम् ।दश वर्ष सहस्राणि दश वर्ष शतानि च॥

hatvā krūram durādharṣam deva ṛṣīṇām bhayāvaham |daśa varṣa sahasrāṇi daśa varṣa śatāni ca ||

वत्स्यामि मानुषे लोके पालयन् पृध्वीम् इमाम् ।एवम् दत्वा वरम् देवो देवानाम् विष्णुः आत्मवान्॥

vatsyāmi mānuṣe loke pālayan pṛdhvīm imām |evam datvā varam devo devānām viṣṇuḥ ātmavān ||

मानुषे चिन्तयामास जन्मभूमिम् अथ आत्मनः ।ततः पद्म पलाशाक्षः कृत्वा आत्मानम् चतुर्विधम्॥

mānuṣe cintayāmāsa janmabhūmim atha ātmanaḥ |tataḥ padma palāśākṣaḥ kṛtvā ātmānam caturvidham ||

पितरम् रोचयामास तदा दशरथम् नृपम् ।तदा देव ऋषि गन्धर्वाः स रुद्राः स अप्सरो गणाः ।स्तुतिभिः दिव्य रूपाभिः तुष्टुवुः मधुसूदनम्॥

pitaram rocayāmāsa tadā daśaratham nṛpam |tadā deva ṛṣi gandharvāḥ sa rudrāḥ sa apsaro gaṇāḥ |stutibhiḥ divya rūpābhiḥ tuṣṭuvuḥ madhusūdanam ||

तम् उद्धतम् रावणम् उग्र तेजसम्प्रवृद्ध दर्पम् त्रिदशेश्वर वर द्विषम् ।विरावणम् साधु तपस्वि कण्टकम्तपस्विनाम् उद्धर तम् भयाअवहम्॥

tam uddhatam rāvaṇam ugra tejasampravṛddha darpam tridaśeśvara vara dviṣam |virāvaṇam sādhu tapasvi kaṇṭakamtapasvinām uddhara tam bhayāavaham ||

तमेव हत्वा स बलम् स बान्धवम्विरावणम् रावणम् उग्र पौरुषम् ।स्वर् लोकम् आगच्छ गत ज्वरः चिरम्सुरेन्द्र गुप्तम् गत दोष कल्मषम्॥

tameva hatvā sa balam sa bāndhavamvirāvaṇam rāvaṇam ugra pauruṣam |svar lokam āgaccha gata jvaraḥ ciramsurendra guptam gata doṣa kalmaṣam ||