Kanda.Sarga 3.32
Valmiki Ramayana · 25 verses
- 3.32.1
ततः शूर्पणखा दृष्ट्वा सहस्राणि चतुर्दश ।हतानि एकेन रामेण रक्षसाम् भीम कर्मणाम्॥
tataḥ śūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa |hatāni ekena rāmeṇa rakṣasām bhīma karmaṇām ||
- 3.32.2
दूषणम् च खरम् चैव हतम् त्रिशिरसम् रणे ।दृष्ट्वा पुनर् महानादम् ननाद जलद उपमा॥
dūṣaṇam ca kharam caiva hatam triśirasam raṇe |dṛṣṭvā punar mahānādam nanāda jalada upamā ||
- 3.32.3
सा दृष्ट्वा कर्म रामस्य कृतम् अन्यैः सुदुष्करम् ।जगाम परम उद्विग्ना लंकाम् रावण पालिताम्॥
sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtam anyaiḥ suduṣkaram |jagāma parama udvignā laṃkām rāvaṇa pālitām ||
- 3.32.4
सा ददर्श विमान अग्रे रावणम् दीप्त तेजसम् ।उपोपविष्टम् सचिवैः मरुद्भिः इव वासवम्॥
sā dadarśa vimāna agre rāvaṇam dīpta tejasam |upopaviṣṭam sacivaiḥ marudbhiḥ iva vāsavam ||
- 3.32.5
आसीनम् सूर्य संकाशे कांचने परमासने ।रुक्म वेदि गतम् प्राज्यम् ज्वलंतम् इव पावकम्॥
āsīnam sūrya saṃkāśe kāṃcane paramāsane |rukma vedi gatam prājyam jvalaṃtam iva pāvakam ||
- 3.32.6
देव गन्धर्व भूतानाम् ऋषीणाम् च महात्मनाम् ।अजेयम् समरे घोरम् व्यात्त आननम् इव अन्तकम्॥
deva gandharva bhūtānām ṛṣīṇām ca mahātmanām |ajeyam samare ghoram vyātta ānanam iva antakam ||
- 3.32.7
देव असुर विमर्देषु वज्र अशनि कृत व्रणम् ।ऐरावत विषाण अग्रैः उत्कृष्ट किण वक्षसम्॥
deva asura vimardeṣu vajra aśani kṛta vraṇam |airāvata viṣāṇa agraiḥ utkṛṣṭa kiṇa vakṣasam ||
- 3.32.8
विंशत् भुजम् दश ग्रीवम् दर्शनीय परिच्छदम् ।विशाल वक्षसम् वीरम् राज लक्ष्मण लक्षितम्॥
viṃśat bhujam daśa grīvam darśanīya paricchadam |viśāla vakṣasam vīram rāja lakṣmaṇa lakṣitam ||
- 3.32.9
नद्ध वैदूर्य संकाशम् तप्त कान्चन कुण्डलम् ।सुभुजम् शुक्ल दशनम् महा आस्यम् पर्वतोपमम्॥
naddha vaidūrya saṃkāśam tapta kāncana kuṇḍalam |subhujam śukla daśanam mahā āsyam parvatopamam ||
- 3.32.10
विष्णु चक्र निपातैः च शतशो देव संयुगे ।अन्यैः शस्त्रैः प्रहारैः च महायुद्धेषु ताडितम्॥
viṣṇu cakra nipātaiḥ ca śataśo deva saṃyuge |anyaiḥ śastraiḥ prahāraiḥ ca mahāyuddheṣu tāḍitam ||
- 3.32.11
आहत अंगम् समस्तैः च देव प्रहरणैः तथा ।अक्षोभ्याणाम् समुद्राणाम् क्षोभणम् क्षिप्र कारिणम्॥
āhata aṃgam samastaiḥ ca deva praharaṇaiḥ tathā |akṣobhyāṇām samudrāṇām kṣobhaṇam kṣipra kāriṇam ||
- 3.32.12
क्षेप्तारम् पर्वत अग्राणाम् सुराणाम् च प्रमर्दनम् ।उच्छेत्तारम् च धर्माणाम् पर दार अभिमर्शनम्॥
kṣeptāram parvata agrāṇām surāṇām ca pramardanam |ucchettāram ca dharmāṇām para dāra abhimarśanam ||
- 3.32.13
सर्व दिव्य अस्त्र योक्तारम् यज्ञ विघ्न करम् सदा ।पुरीम् भोगवतीम् गत्वा पराजित्य च वासुकिम्॥
sarva divya astra yoktāram yajña vighna karam sadā |purīm bhogavatīm gatvā parājitya ca vāsukim ||
- 3.32.14
तक्षकस्य प्रियाम् भार्याम् पराजित्य जहार यः ।कैलासम् पर्वतम् गत्वा विजित्य नर वाहनम्॥
takṣakasya priyām bhāryām parājitya jahāra yaḥ |kailāsam parvatam gatvā vijitya nara vāhanam ||
- 3.32.15
विमानम् पुष्पकम् तस्य कामगम् वै जहार यः ।वनम् चैत्ररथम् दिव्यम् नलिनीम् नंदनम् वनम्॥
vimānam puṣpakam tasya kāmagam vai jahāra yaḥ |vanam caitraratham divyam nalinīm naṃdanam vanam ||
- 3.32.16
विनाशयति यः क्रोधात् देव उद्यानानि वीर्यवान् ।चन्द्र सूर्यौ महा भागौ उत्तिष्ठन्तौ परंतपौ॥
vināśayati yaḥ krodhāt deva udyānāni vīryavān |candra sūryau mahā bhāgau uttiṣṭhantau paraṃtapau ||
- 3.32.17
निवारयति बाहुभ्याम् यः शैल शिखरोपमः ।दश वर्ष सहस्राणि तपः तप्त्वा महावने॥
nivārayati bāhubhyām yaḥ śaila śikharopamaḥ |daśa varṣa sahasrāṇi tapaḥ taptvā mahāvane ||
- 3.32.18
पुरा स्वयंभुवे धीरः शिरांसि उपजहार यः ।देव दानव गधर्व पिशाच पतग उरगैः॥
purā svayaṃbhuve dhīraḥ śirāṃsi upajahāra yaḥ |deva dānava gadharva piśāca pataga uragaiḥ ||
- 3.32.19
अभयम् यस्य संग्रामे मृत्युतो मानुषाद् ऋते ।मन्त्रैः अभितुष्टम् पुण्यम् अध्वरेषु द्विजातिभिः॥
abhayam yasya saṃgrāme mṛtyuto mānuṣād ṛte |mantraiḥ abhituṣṭam puṇyam adhvareṣu dvijātibhiḥ ||
- 3.32.20
हविर्धानेषु यः सोमम् उपहन्ति महाबलः ।प्राप्त यज्ञ हरम् दुष्टम् ब्रह्म घ्नम् क्रूर कारिणम्॥
havirdhāneṣu yaḥ somam upahanti mahābalaḥ |prāpta yajña haram duṣṭam brahma ghnam krūra kāriṇam ||
- 3.32.21
कर्कशम् निरनुक्रोशम् प्रजानाम् अहिते रतम् ।रावणम् सर्व भूतानाम् सर्व लोक भयावहम्॥
karkaśam niranukrośam prajānām ahite ratam |rāvaṇam sarva bhūtānām sarva loka bhayāvaham ||
- 3.32.22
राक्षसी भ्रातरम् क्रूरम् सा ददर्श महाबलम् ।तम् दिव्य वस्त्र आभरणम् दिव्य माल्य उपशोभितम्॥
rākṣasī bhrātaram krūram sā dadarśa mahābalam |tam divya vastra ābharaṇam divya mālya upaśobhitam ||
- 3.32.23
आसने सूपविष्टम् तम् काले कालम् इव उद्यतम् ।राक्षसेन्द्रम् महाभागम् पौलस्त्य कुल नन्दनम्॥
āsane sūpaviṣṭam tam kāle kālam iva udyatam |rākṣasendram mahābhāgam paulastya kula nandanam ||
- 3.32.24
उपगम्य अब्रवीत् वाक्यम् राक्षसी भय विह्वला ।रावणम् शत्रु हन्तारम् मंत्रिभिः परिवारितम्॥
upagamya abravīt vākyam rākṣasī bhaya vihvalā |rāvaṇam śatru hantāram maṃtribhiḥ parivāritam ||
- 3.32.25
तम् अब्रवीत् दीप्त विशाल लोचनम्प्रदर्शयित्वा भय लोभ मोहिता ।सुदारुणम् वाक्यम् अभीत चारिणीमहात्मना शूर्पणखा विरूपिता॥
tam abravīt dīpta viśāla locanampradarśayitvā bhaya lobha mohitā |sudāruṇam vākyam abhīta cāriṇīmahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā ||