Kanda.Sarga 3.37

तत् श्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य वाक्यम् वाक्य विशारदः ।प्रत्युवाच महाप्राज्ञो मारीचो राक्षसेश्वरम्॥

tat śrutvā rākṣasendrasya vākyam vākya viśāradaḥ |pratyuvāca mahāprājño mārīco rākṣaseśvaram ||

सुलभाः पुरुषा राजन् सततम् प्रिय वादिनः ।अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः॥

sulabhāḥ puruṣā rājan satatam priya vādinaḥ |apriyasya ca pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ ||

न नूनम् बुध्यसे रामम् महावीर्यम् गुण उन्नतम् ।अयुक्त चारः चपलो महेन्द्र वरुण उपमम्॥

na nūnam budhyase rāmam mahāvīryam guṇa unnatam |ayukta cāraḥ capalo mahendra varuṇa upamam ||

अपि स्वस्ति भवेत् तात सर्वेषाम् भुवि रक्षसाम् ।अपि रामो न संक्रुद्धः कुर्यात् लोकम् अराक्षसम्॥

api svasti bhavet tāta sarveṣām bhuvi rakṣasām |api rāmo na saṃkruddhaḥ kuryāt lokam arākṣasam ||

अपि ते जीवित अंताय न उत्पन्ना जनकात्मजा ।अपि सीता निमित्तम् च न भवेत् व्यसनम् महत्॥

api te jīvita aṃtāya na utpannā janakātmajā |api sītā nimittam ca na bhavet vyasanam mahat ||

अपि त्वाम् ईश्वरम् प्राप्य काम वृत्तम् निरंकुशम् ।न विनश्येत् पुरी लंका त्वया सह स राक्षसा॥

api tvām īśvaram prāpya kāma vṛttam niraṃkuśam |na vinaśyet purī laṃkā tvayā saha sa rākṣasā ||

त्वत् विधः काम वृत्तो हि दुःशीलः पाप मंत्रितः ।आत्मानम् स्व जनम् राष्ट्रम् स राजा हन्ति दुर्मतिः॥

tvat vidhaḥ kāma vṛtto hi duḥśīlaḥ pāpa maṃtritaḥ |ātmānam sva janam rāṣṭram sa rājā hanti durmatiḥ ||

न च पित्रा परित्यक्तो न अमर्यादः कथंचन ।न लुब्धो न च दुःशीलो न च क्षत्रिय पांसनः॥

na ca pitrā parityakto na amaryādaḥ kathaṃcana |na lubdho na ca duḥśīlo na ca kṣatriya pāṃsanaḥ ||

न च धर्म गुणैर् हीनैः कौसल्या आनंद वर्धनः ।न च तीक्ष्णो हि भूतानाम् सर्व भूत हिते रतः॥

na ca dharma guṇair hīnaiḥ kausalyā ānaṃda vardhanaḥ |na ca tīkṣṇo hi bhūtānām sarva bhūta hite rataḥ ||

वंचितम् पितरम् दृष्ट्वा कैकेय्या सत्य वादिनम् ।करिष्यामि इति धर्मात्मा ततः प्रव्रजितो वनम्॥

vaṃcitam pitaram dṛṣṭvā kaikeyyā satya vādinam |kariṣyāmi iti dharmātmā tataḥ pravrajito vanam ||

कैकेय्याः प्रिय कामार्थम् पितुर् दशरथस्य च ।हित्वा राज्यम् च भोगान् च प्रविष्टो दण्डका वनम्॥

kaikeyyāḥ priya kāmārtham pitur daśarathasya ca |hitvā rājyam ca bhogān ca praviṣṭo daṇḍakā vanam ||

न रामः कर्कशः तात न अविद्वान् न अजित इन्द्रियः ।अनृतम् न श्रुतम् चैव नैव त्वम् वक्तुम् अर्हसि॥

na rāmaḥ karkaśaḥ tāta na avidvān na ajita indriyaḥ |anṛtam na śrutam caiva naiva tvam vaktum arhasi ||

रामो विग्रहवान् धर्मः साधुः सत्य पराक्रमः ।राजा सर्वस्य लोकस्य देवानाम् इव वासवः॥

rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satya parākramaḥ |rājā sarvasya lokasya devānām iva vāsavaḥ ||

कथम् नु तस्य वैदेहीम् रक्षिताम् स्वेन तेजसा ।इच्छसे प्रसभम् हर्तुम् प्रभाम् इव विवस्वतः॥

katham nu tasya vaidehīm rakṣitām svena tejasā |icchase prasabham hartum prabhām iva vivasvataḥ ||

शर अर्चिषम् अनाधृष्यम् चाप खड्ग इन्धनम् रणे ।राम अग्निम् सहसा दीप्तम् न प्रवेष्टुम् त्वम् अर्हसि॥

śara arciṣam anādhṛṣyam cāpa khaḍga indhanam raṇe |rāma agnim sahasā dīptam na praveṣṭum tvam arhasi ||

धनुर् व्यादित दीप्त आस्यम् शर अर्चिषम् अमर्षणम् ।चाप बाण धरम् तीक्ष्णम् शत्रु सेना अपहारिणम्॥

dhanur vyādita dīpta āsyam śara arciṣam amarṣaṇam |cāpa bāṇa dharam tīkṣṇam śatru senā apahāriṇam ||

राज्यम् सुखम् च संत्यज्य जीवितम् च इष्टम् आत्मनः ।न अति आसादयितुम् तात राम अंतकम् इह अर्हसि॥

rājyam sukham ca saṃtyajya jīvitam ca iṣṭam ātmanaḥ |na ati āsādayitum tāta rāma aṃtakam iha arhasi ||

अप्रमेयम् हि तत् तेजो यस्य सा जनकात्मजा ।न त्वम् समर्थः ताम् हर्तुम् राम चाप आश्रयाम् वने॥

aprameyam hi tat tejo yasya sā janakātmajā |na tvam samarthaḥ tām hartum rāma cāpa āśrayām vane ||

तस्य वै नर सिंहस्य सिंह उरस्कस्य भामिनी ।प्राणेभ्यो अपि प्रियतरा भार्या नित्यम् अनुव्रता॥

tasya vai nara siṃhasya siṃha uraskasya bhāminī |prāṇebhyo api priyatarā bhāryā nityam anuvratā ||

न सा धर्षयितुम् शक्या मैथिली ओजस्विनः प्रिया ।दीप्तस्य इव हुत आशस्य शिखा सीता सुमध्यमा॥

na sā dharṣayitum śakyā maithilī ojasvinaḥ priyā |dīptasya iva huta āśasya śikhā sītā sumadhyamā ||

किम् उद्यमम् व्यर्थम् इमम् कृत्वा ते राक्षसाधिप ।दृष्टः चेत् त्वम् रणे तेन तत् अंतम् तव जीवितम्॥

kim udyamam vyartham imam kṛtvā te rākṣasādhipa |dṛṣṭaḥ cet tvam raṇe tena tat aṃtam tava jīvitam ||

जीवितम् च सुखम् चैव राज्यम् चैव सुदुर्लभम् ।यत् इच्छसि चिरम् भोक्तुम् मा कृथा राम विप्रियम्॥

jīvitam ca sukham caiva rājyam caiva sudurlabham |yat icchasi ciram bhoktum mā kṛthā rāma vipriyam ||

स सर्वैः सचिवैः सार्धम् विभीषण पुरस्कृतैः ।मंत्रयित्वा तु धर्मिष्ठैः कृत्वा निश्चयम् आत्मनः ।दोषाणाम् च गुणानाम् च संप्रधार्य बल अबलम्॥

sa sarvaiḥ sacivaiḥ sārdham vibhīṣaṇa puraskṛtaiḥ |maṃtrayitvā tu dharmiṣṭhaiḥ kṛtvā niścayam ātmanaḥ |doṣāṇām ca guṇānām ca saṃpradhārya bala abalam ||

आत्मनः च बलम् ज्ञात्वा राघवस्य च तत्त्वतः ।हितम् हि तव निश्चित्य क्षमम् त्वम् कर्तुम् अर्हसि॥

ātmanaḥ ca balam jñātvā rāghavasya ca tattvataḥ |hitam hi tava niścitya kṣamam tvam kartum arhasi ||

अहम् तु मन्ये तव न क्षमम् रणेसमागमम् कोसल राज सूनुना ।इदम् हि भूयः शृणु वाक्यम् उत्तमम्क्षमम् च युक्तम् च निशाचर अधिप॥

aham tu manye tava na kṣamam raṇesamāgamam kosala rāja sūnunā |idam hi bhūyaḥ śṛṇu vākyam uttamamkṣamam ca yuktam ca niśācara adhipa ||